Χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε μη κανονικούς καιρούς

Μια δεκαετία μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής διαβεβαιώνουν διαρκώς ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πολύ πιο ασφαλές σήμερα. Οι πολύ μεγάλες τράπεζες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κατάρρευσης έχουν μειώσει τα ριψοκίνδυνα στοιχήματά τους και όλοι – οι επενδυτές, οι καταναλωτές και οι κεντρικοί τραπεζίτες – εξακολουθούν να είναι σε εγρήγορση. Οι ρυθμιστικές Αρχές εργάστηκαν σκληρά για να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη διαφάνεια και υπευθυνότητα στον τραπεζικό κλάδο. Αλλά είμαστε όλοι τόσο ασφαλείς;

Δυστυχώς, δεν ζούμε σε κανονικούς καιρούς. Η διαχείριση κρίσεων δεν μπορεί να λειτουργήσει στον αυτόματο πιλότο και η ασφάλεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος εξαρτάται από την ικανότητα των ανθρώπων που το διαχειρίζονται.

Για παράδειγμα, αν και οι μεγάλες τράπεζες φαίνεται να έχουν γράψει μικρότερο κίνδυνο στα λογιστικά τους βιβλία, οι ρυθμιστικές Αρχές πρέπει να εργαστούν σκληρά για να παρακολουθούν το επικίνδυνο χρέος που έχει μεταναστεύσει στο σκιώδες χρηματοπιστωτικό σύστημα και μπορεί να διογκωθεί αρκετά γρήγορα, όπως μάθαμε με τον χειρότερο τρόπο το 2008.

Οι ρυθμιστικές Αρχές δεν διστάζουν να επισημάνουν τα υψηλότερα αποθέματα των ρευστοποιήσιμων περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών ώστε αυτές να μπορούν να αντιμετωπίσουν κάθε πρόβλημα όπως φυγή καταθέσεων και μεταφορές χρεών. Δυστυχώς όμως τα περιουσιακά στοιχεία που είναι ρευστοποιήσιμα σε κανονικές περιόδους συχνά αποδεικνύονται εξαιρετικά μη ρευστοποιήσιμα όταν εκδηλώνεται μια κρίση.

Οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής έχουν δίκιο να επισημαίνουν τις βελτιώσεις στο σύστημα από το 2008. Ωστόσο, οι αποσπασματικές μεταρρυθμίσεις που έχουν τεθεί σε εφαρμογή δεν επαρκούν για το πιο απαραίτητο: Την απαίτηση από τις τράπεζες να αντλούν μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής τους μέσω της έκδοσης μετοχών (ή με την επανεπένδυση μερισμάτων), όπως έχουν αναφέρει οι οικονομολόγοι Anat Admati του Stanford και Martin Hellwig του Ινστιτούτου Max Planck. Δυστυχώς, ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο χρηματοπιστωτικό σύστημα, σε συνδυασμό με ένα ολοένα και πιο τοξικό πολιτικό περιβάλλον, σημαίνει ότι η επόμενη μεγάλη οικονομική κρίση μπορεί να έρθει νωρίτερα από ό,τι νομίζει ο κόσμος.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Εχει διατελέσει επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003.