Πώς οι λαϊκιστές μπορούν να κερδίσουν χάνοντας

Θα σηματοδοτήσει την αρχή μιας πολιτικής επανάστασης το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών που θα πραγματοποιηθούν τον ερχόμενο Μάιο; Τα λαϊκιστικά και εθνικιστικά κόμματα το ελπίζουν. Δεν υπόσχονται μόνο να ανατρέψουν το κατεστημένο των Βρυξελλών, αλλά και να θέσουν τέλος στην ελεύθερη μετακίνηση των ανθρώπων, να άρουν τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, να εγκαταλείψουν το ΝΑΤΟ, να μην τηρήσουν τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες, να ανατρέψουν τις πολιτικές για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και να καταργήσουν τον γάμο μεταξύ ομοφύλων.

Πολλές από αυτές τις προτάσεις περιλαμβάνονταν από παλιά στα προγράμματα αυτών των κομμάτων. Αλλά όπως καταγράφεται σε έρευνα των Σούζι Ντένισον και Πάουελ Ζέρκα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων που θα δημοσιευθεί την ερχόμενη εβδομάδα, οι ψηφοφόροι ανταποκρίνονται πλέον περισσότερο σε αυτές τις προτάσεις απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Στο παρελθόν οι ευρωεκλογές είχαν κυρίως εθνικά χαρακτηριστικά, χαμηλή συμμετοχή και περιορισμένου βεληνεκούς διακυβεύματα. Αλλά αυτές οι εποχές έχουν περάσει. Η προεκλογική περίοδος είναι ένα πανευρωπαϊκό γεγονός. Ο αμερικανός λαϊκιστής και αγκιτάτορας Στιβ Μπάνον επιχειρεί να χτίζει μια συμμαχία δεξιών κυβερνήσεων την ίδια ώρα που ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν και ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι δημιούργησαν μια συμμαχία που παντρεύει την Αριστερά που είναι κατά της λιτότητας με μια Δεξιά που είναι κατά της μετανάστευσης. Ο στόχος του Ορμπαν και του Σαλβίνι είναι να κατακτήσουν τους θεσμούς της ΕΕ και να ανατρέψουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση από μέσα.  Αυτό που οραματίζονται είναι να επανιδρύσουν τη Δύση σε αντιφιλελεύθερες αξίες.

Επιπλέον, η συμμετοχή σε αυτές τις ευρωεκλογές προβλέπεται να είναι υψηλότερη από το σύνηθες 20% με 40% των περασμένων χρόνων. Οπως οι Brexiteers κατάφεραν να κινητοποιήσουν τρία εκατομμύρια Βρετανούς που συνήθως απείχαν από τις εκλογές, έτσι και οι λαϊκιστές της Ευρώπης θα μπορούσαν να προσελκύσουν Ευρωπαίους που αισθάνονται λησμονημένοι από τα παραδοσιακά κόμματα. Εάν αυτοί οι ψηφοφόροι ψηφίσουν ενώ την ίδια ώρα οι υποστηρικτές μετριοπαθών ηγετών όπως είναι η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μείνουν σπίτι τους, τότε τα λαϊκιστικά κόμματα θα μπορούσαν να πετύχουν υψηλότερα ποσοστά απ’ όσα τους δίνουν οι δημοσκοπήσεις.

Ο κίνδυνος βέβαια δεν είναι ότι θα κατακτήσουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και θα ανατρέψουν τα πάντα από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ότι θα έχουν κάποια εκπροσώπηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μια ισχυρή παρουσία ώστε να μπλοκάρουν διάφορες πολιτικές της ΕΕ. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μπει τροχοπέδη στην ενδυνάμωση των κανόνων της ΕΕ και να ισχυροποιηθούν οι εθνικές κυβερνήσεις και επομένως να υπονομευθεί έτι περαιτέρω η εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων στους θεσμούς της ΕΕ. Οι αντιφιλελεύθερες κυβερνήσεις της Βουδαπέστης, της Βαρσοβίας και της Ρώμης θα είναι ελεύθερες να παραβιάσουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες χωρίς να κινδυνεύουν να τιμωρηθούν.

Ακόμη χειρότερα κάνει τα πράγματα το γεγονός ότι τα φιλευρωπαϊκά κόμματα πέφτουν στην παγίδα που τους στήνουν τα αντιευρωπαϊκά κόμματα. Σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη, φιλελεύθεροι, Πράσινοι και πολλά κόμματα της Αριστεράς αντιμετωπίζουν τις εκλογές σαν μια μάχη ανάμεσα σε κοσμοπολίτες και οπαδούς του κοινοτισμού, ανάμεσα στην παγκοσμιότητα και τον πατριωτισμό. Αυτό το πολιτικό πλαίσιο όμως είναι πιο πιθανό να λειτουργήσει τους ευρωσκεπτικιστές από οποιονδήποτε άλλον.

Ασφαλώς τίποτε δεν έχει χαθεί ακόμη. Θεωρητικά, τουλάχιστον, ο μακρονισμός αντιπροσωπεύει ακόμη την καλύτερη εναλλακτική απέναντι στον αταβιστικό εθνικισμό. Αλλά για να αποτραπεί η επανάσταση των λαϊκιστών αυτόν τον Μάιο, ο Μακρόν και οι υπόλοιποι ηγέτες θα πρέπει να ξεπεράσουν τον κύκλο των κοσμοπολίτικων ελίτ. Διαφορετικά θα πέσουν στην παγίδα των λαϊκιστών.

O Μαρκ Λέοναρντ είναι επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων (ECFR)