«Γιάλτα 2.0»: Ποιος νίκησε, ποιος έχασε, ποιοι… ψάχνονται
Η τριμερής συνάντηση ολοκληρώθηκε, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα. Υπήρξαν, όμως, πολύ ισχυροί συμβολισμοί, που αφορούν μια ολόκληρη εποχή.
Η πολυσυζητημένη σύνοδος Σι, Πούτιν και Τραμπ ολοκληρώθηκε. Το κοινό ανακοινωθέν της δεν λέει πολλά πράγματα, διατυπώνει απλώς ευχές και προθέσεις. Έστω και καλές, όπως αυτή που αναφέρει πως «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να γίνει».
Όσοι ανέμεναν, λοιπόν, μια «Γιάλτα νούμερο 2» μάλλον διαψεύστηκαν. Και κάποιοι άλλοι θα σπεύσουν πιθανότατα να ισχυριστούν ότι προηγήθηκε πολύ κακό για το τίποτα.
Πρακτικά, η έκβαση δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Μέσα σε 80 λεπτά, άλλωστε, οι ηγέτες Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ δεν θα μπορούσαν να λύσουν κάποιο από τα μεγάλα προβλήματα. Ούτε, πολύ περισσότερο, να (ξανα)μοιράσουν τον κόσμο, όπως είχαν κάνει ο Ρούζβελτ, ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ το 1945.
Φεύγοντας από τη Σενζέν, ο καθένας από τους τρεις συμμετέχοντες σε αυτή τη συνάντηση θα επιχειρήσει να παρουσιάσει την έκβασή της ως νίκη του. Ο Πούτιν επειδή διέψευσε τις θεωρίες περί απομόνωσης και εμφανίστηκε ισότιμος των άλλων δύο. Και ο Τραμπ επειδή, απλούστατα, αυτό κάνει πάντα.
Τα «λεφτά» στον Σι
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, μακροπρόθεσμα ο μεγάλος νικητής είναι ένας: ο Σι Τζινπίνγκ. Όχι επειδή ήταν ο οικοδεσπότης αυτής της συνόδου. Ούτε επειδή οι προτάσεις του κυριάρχησαν. Ούτε επειδή απέσπασε κάποια σοβαρή παραχώρηση από τους άλλους δύο.
Η εκτίμηση εδράζεται στο γεγονός ότι ο Σι είναι αυτός που εμφάνισε την εικόνα της «ήρεμης δύναμης» σε έναν κόσμο ο οποίος φλέγεται. Και μάλιστα, με ευθύνη πρωτίστως του Τραμπ και του Πούτιν, καθώς ο πρώτος έχει μετατρέψει σε κόλαση τον Περσικό, ενώ ο δεύτερος συνεχίζει επί πέμπτο έτος την εισβολή στην Ουκρανία.
Δεν έχει νόημα να αναρωτηθούμε πόσοι τον πιστεύουν. Ούτε να επισημάνουμε πως, με τον τρόπο της, η Κίνα είναι μέρος και των δύο παραπάνω πολεμικών συγκρούσεων. Ή να υπενθυμίσουμε πως το Πεκίνο έχει προειδοποιήσει επανειλημμένως πως δεν θα διστάσει να εισβάλει στην Ταϊβάν.
Αυτό που έχει σημασία είναι πως ο κόσμος αναζητά εναγωνίως «πυξίδα» σε μια εποχή μεγάλων και βίαιων αλλαγών. Σε αυτό το φόντο, η στάση τόσο της Δύσης όσο και της Ρωσίας έχουν δώσει το δικαίωμα στον Σι να εμφανίζεται ως υπέρμαχος «αξιών» που αποδέχονται οι περισσότεροι: της ειρήνης και της διπλωματίας, του διεθνούς δικαίου, του ελεύθερου εμπορίου, του ελέγχου της Τεχνητής Νοημοσύνης, ακόμη και της «πράσινης οικονομίας».
Το «αποτύπωμα» της Σενζέν
Αυτός είναι και ο λόγος που πολλά κράτη στρέφονται προς την Κίνα για την επόμενη ημέρα. Αναγνωρίζοντας, προφανώς, την τεράστια οικονομική ισχύ που διαθέτει και την ολοένα αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ.
Κάπως έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η σύνοδος της Σενζέν μπορεί να μην ήταν μια «Γιάλτα 2.0», αλλά αφήνει το δικό της αποτύπωμα. Κυρίως, επειδή σηματοδοτεί το γεγονός ότι «σβήνει» ο κόσμος που προέκυψε από εκείνη τη Διάσκεψη και, στη συνέχεια, από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Στον νέο κόσμο, μεγάλος πρωταγωνιστής θα είναι ο μεγάλος απών της Γιάλτας: η Κίνα. Η Αμερική, από την πλευρά της, θα έχει σαφώς μικρότερο παγκόσμιο αποτύπωμα. Η Ρωσία θα συμβιβαστεί, σταδιακά, με τον μικρομεγαλισμό της. Και η Ευρώπη, η μεγάλη πρωταγωνίστρια του 1945, θα συνεχίσει να αγωνιά πώς δεν θα μετατραπεί οριστικά σε ουραγό.













