Ο Πούτιν πουλάει ακριβά την ειρήνη: Οι απίστευτες απαιτήσεις θέτει στην Ευρώπη

Μια πολύ ευρύτερη ατζέντα από τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία επιχειρεί να θέσει η Μόσχα στις διαπραγματεύσεις, επαναφέροντας απαιτήσεις που αφορούν συνολικά την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τον ρόλο του ΝΑΤΟ. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δηλώνει ότι επιθυμεί «αιώνια ειρήνη» για την Ουκρανία, την ώρα που εξακολουθεί να απορρίπτει την ιδέα μιας συνολικής κατάπαυσης του πυρός.

Μετά τις συνομιλίες του με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, το Κρεμλίνο έθεσε ως προϋπόθεση για την ειρήνη τη δημιουργία μιας «νέας, μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής αδιαίρετης ασφάλειας και ειρήνης». Πίσω από αυτή τη διατύπωση βρίσκεται η επιδίωξη της Ρωσίας να επανακαθοριστούν οι ευρωπαϊκές διευθετήσεις ασφαλείας με τρόπο που να εξυπηρετεί τα δικά της συμφέροντα.

Επιστροφή στις απαιτήσεις του Δεκεμβρίου του 2021

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι προτάσεις που είχε καταθέσει η Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2021, δύο μήνες πριν από την εισβολή στην Ουκρανία. Τα τότε προσχέδια συμφωνιών με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ προέβλεπαν, μεταξύ άλλων, εγγυήσεις ότι η Συμμαχία δεν θα επεκτεινόταν περαιτέρω προς ανατολάς, αποκλείοντας ουσιαστικά την ένταξη της Ουκρανίας και της Γεωργίας.

Παράλληλα, η Ρωσία ζητούσε την απομάκρυνση στρατιωτικών υποδομών του ΝΑΤΟ από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν απορρίψει τότε τις προτάσεις ως απαράδεκτο τελεσίγραφο. Σήμερα, όμως, το Κρεμλίνο τις επαναφέρει στο προσκήνιο, ενώ ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, αφήνει να εννοηθεί ότι η Μόσχα προτίθεται να προσθέσει και νέες απαιτήσεις, επικαλούμενη τις προσπάθειες της Δύσης να προκαλέσει, όπως υποστηρίζει, στρατηγική ήττα της Ρωσίας.

Η επαναφορά αυτών των ζητημάτων θεωρείται από τη ρωσική πλευρά διπλωματικό κέρδος, καθώς η συζήτηση για την ασφάλεια της Ευρώπης έχει πλέον συνδεθεί άμεσα με τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία.

Η προειδοποίηση της Ευρώπης και το ζήτημα της εκεχειρίας

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, χαρακτηρίζει τις ρωσικές απαιτήσεις για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας «παγίδα», εκτιμώντας ότι αποσκοπούν στο να μετατοπίσουν την προσοχή από το άμεσο ζητούμενο, που είναι η κατάπαυση του πυρός.

Όπως υπογραμμίζει, η σειρά των διαπραγματεύσεων έχει καθοριστική σημασία: πρώτα πρέπει να εξασφαλιστεί η εκεχειρία και στη συνέχεια να επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία. Μόνο μετά θα μπορούσε να ανοίξει η συζήτηση για την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Το πρόβλημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ότι μέχρι στιγμής δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στο τραπέζι των συνομιλιών. Οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στο Αμπου Ντάμπι πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ, χωρίς ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.

Ανοιχτό το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής συμμετοχής

Μετά τις επαφές του στη Μόσχα, ο Στιβ Γουίτκοφ άφησε να εννοηθεί ότι ο Πούτιν συμφώνησε κατ’ αρχήν στην ιδέα συμμετοχής Ευρωπαίων εκπροσώπων στον επόμενο γύρο των συνομιλιών. Ωστόσο, την Παρασκευή το Κρεμλίνο διευκρίνισε ότι δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.

Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι πρώτα πρέπει να αποσαφηνιστούν οι πραγματικές προθέσεις των Ευρωπαίων και η ετοιμότητά τους να συμβάλουν στην ειρηνευτική διαδικασία και στη συνέχεια θα εξεταστεί η δυνατότητα ενός ευρύτερου σχήματος διαλόγου.

Έτσι, ενώ οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία συνεχίζονται με αμερικανική διαμεσολάβηση, η Μόσχα επιχειρεί να διευρύνει το αντικείμενό τους, μεταφέροντας τη συζήτηση από το ουκρανικό μέτωπο στο σύνολο της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ένα ενδεχόμενο που προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς αγγίζει ζητήματα όπως η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, η στρατιωτική παρουσία του στην Ανατολική Ευρώπη και το δικαίωμα των κρατών να επιλέγουν τις διεθνείς συμμαχίες τους.