Το αρχαιότερο «ναρκωτικό» στον πλανήτη: Πώς ένας σκελετός 25.000 ετών πρόδωσε το προϊστορικό μυστικό

Ψυχοδραστικές ουσίες φαίνεται πως χρησιμοποιούνταν από τον άνθρωπο πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πίστευε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα, καθώς νέα αρχαιολογικά ευρήματα στην Ινδονησία αποκαλύπτουν τη χρήση καρύδας βετέλ ήδη από την Παλαιολιθική Εποχή.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Griffith της Αυστραλίας εντόπισαν ασυνήθιστες φθορές σε σκελετούς αρχαίων συλλεκτών, τις οποίες συνέδεσαν με το πιπίλισμα των καρπών του φοίνικα βετέλ.

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, οι επιστήμονες ανέλυσαν τα σκελετικά υπολείμματα δύο κυνηγών – συλλεκτών από το νησί Σουλαουέσι της Ινδονησίας.

Ο ένας σκελετός χρονολογείται πριν από 25.000 έως 16.000 χρόνια, ενώ ο δεύτερος πριν από 7.600 έως 6.300 χρόνια.

Και στις δύο περιπτώσεις εντοπίστηκε ένα σπάνιο μοτίβο οδοντικής φθοράς, με βαθιές, στρογγυλεμένες αυλακώσεις στα δόντια, το οποίο αποδίδεται στο παρατεταμένο πιπίλισμα ολόκληρων καρπών βετέλ.

Οι καρποί του φοίνικα Areca catechu προκαλούν ήπια ευφορία και αυξημένη πνευματική διαύγεια. Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Άνταμ Μπραμ, σημείωσε πως πρόκειται ενδεχομένως για τις αρχαιότερες ενδείξεις χρήσης ναρκωτικών παγκοσμίως.

«Αν και είναι ελάχιστα γνωστή στις δυτικές κοινωνίες, αποτελεί την τέταρτη πιο διαδεδομένη ψυχοδραστική ουσία στον πλανήτη, μετά το αλκοόλ, την καφεΐνη και τη νικοτίνη», ανέφερε ο Μπραμ.

Ανατροπές στις ιστορικές θεωρίες

Μέχρι σήμερα, η επικρατέστερη θεωρία υποστήριζε ότι η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών ξεκίνησε μετά την ανάπτυξη της γεωργίας, με την παραγωγή αλκοολούχων ποτών μέσω ζύμωσης πριν από περίπου 13.000 χρόνια.

Σύμφωνα με τον Μπραμ, η θεωρία αυτή αγνοούσε την πιθανότητα οι σύγχρονες συνήθειες να έχουν τις ρίζες τους στους προϊστορικούς κυνηγούς – συλλέκτες.

Στη σύγχρονη εποχή, ο καρπός καταναλώνεται αφού επεξεργαστεί και αναμειχθεί με σβησμένο ασβέστη και άλλα συστατικά, δημιουργώντας ένα μίγμα που μασιέται. Η πρακτική αυτή είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, καλύπτοντας περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν εργαστηριακά πειράματα ποτίζοντας καρπούς βετέλ σε τεχνητό σάλιο. Διαπίστωσαν ότι ακόμη και το απλό πιπίλισμα ολόκληρου του καρπού απελευθέρωνε επαρκή ποσότητα ψυχοδραστικών ουσιών ώστε να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Αν και η επίδραση ήταν ηπιότερη σε σχέση με τη σύγχρονη παρασκευή του μίγματος, η συνήθεια αυτή ήταν τόσο συχνή ώστε προκαλούσε σοβαρές παθήσεις στα ούλα των προϊστορικών ανθρώπων.