Την Πέμπτη, οι διεθνείς αγορές πετρελαίου βρέθηκαν σε κατάσταση συναγερμού, με τις τιμές να εκτινάσσονται στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, αγγίζοντας στιγμιαία τα 126,31 δολάρια το βαρέλι.
Η αιτία της νέας εκρηκτικής ανόδου δεν ήταν άλλη από την αποκάλυψη του δικτύου Axios ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ετοιμάζεται να παρουσιάσει στον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ νέα σχέδια στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, σε μια προσπάθεια να σπάσει το επικίνδυνο αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Το σχέδιο των «χειρουργικών» πληγμάτων και η χερσαία απειλή
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, το Πεντάγωνο έχει καταρτίσει ένα σχέδιο για μια σειρά από «σύντομα και ισχυρά» πλήγματα που στοχεύουν σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν.
Ωστόσο, αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους αναλυτές είναι ένα εναλλακτικό σενάριο που περιλαμβάνει την κατάληψη μέρους των Στενών του Ορμούζ από αμερικανικές δυνάμεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Μια τέτοια κίνηση, όπως αναφέρεται, θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και χερσαία στρατεύματα, μετατρέποντας τον ναυτικό αποκλεισμό σε μια ολοκληρωτική πολεμική αναμέτρηση.
Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν άμεση και αιχμηρή. Σε δήλωση που αποδίδεται στον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τονίζεται ότι το Ιράν θα «ασφαλίσει» τα Στενά του Ορμούζ και θα εξαλείψει τις «καταχρήσεις του εχθρού» στον υδάτινο δρόμο.
Ο Χαμενεΐ έκανε λόγο για ένα «νέο κεφάλαιο» στην περιοχή που ξεκίνησε με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, παγιώνοντας την αίσθηση ότι η Μέση Ανατολή έχει εισέλθει σε μια μη αναστρέψιμη τροχιά σύγκρουσης.
Η ασφυξία στις αντλίες και το ντόμινο της ακρίβειας
Στη Μεγάλη Βρετανία, οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που προκαλούν κοινωνική δυσφορία.
Η μέση τιμή της βενζίνης αγγίζει πλέον τα 1,88 ευρώ το λίτρο (περίπου 0,29 ευρώ υψηλότερα από την έναρξη του πολέμου), ενώ το ντίζελ έχει φτάσει τα 2,26 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 0,55 ευρώ.
Ο Σάιμον Γουίλιαμς, επικεφαλής πολιτικής της οργάνωσης RAC, προειδοποίησε ότι το κόστος χονδρικής για τους λιανοπωλητές είναι το υψηλότερο που έχει καταγραφεί από την έναρξη των εχθροπραξιών.
Ωστόσο, το πρόβλημα ξεπερνά κατά πολύ τα πρατήρια καυσίμων
Η βρετανική κυβέρνηση και διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν για ένα «κύμα» αυξήσεων που θα πλήξει τα τρόφιμα, τα αεροπορικά εισιτήρια και τη θέρμανση. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εκτίναξη των τιμών στα λιπάσματα (ουρία), η οποία αναμένεται να μεταφερθεί άμεσα στο κόστος παραγωγής τροφίμων, απειλώντας με επισιτιστική κρίση τις ασθενέστερες οικονομίες προς το τέλος του έτους και το 2027.
Το δίλημμα του Τραμπ και η ψυχολογία των Αγορών
Η μεταβλητότητα της Πέμπτης, όπου το Brent άγγιξε τα 126 δολάρια για να υποχωρήσει αργότερα στα 114, αποδίδεται εν μέρει στη λήξη των προθεσμιακών συμβολαίων (futures) Ιουνίου.
Ωστόσο, οι αναλυτές της Kpler επισημαίνουν ότι το «ψυχολογικό όριο» των 125 δολαρίων έχει ήδη ξεπεραστεί, προκαλώντας νευρικότητα σε πολιτικούς και επιχειρηματίες.
Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν επενδυτικοί οίκοι, όπως η Raymond James, είναι: «Πόσο ακόμα μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ να αντέξει την οικονομική ασφυξία;»
Παρά την πρόσφατη συνάντηση του Τραμπ με κορυφαία στελέχη ενέργειας την περασμένη Τρίτη για την εξεύρεση τρόπων περιορισμού των επιπτώσεων, οι αγορές παραμένουν δύσπιστες.
Η ανησυχία ότι ο πληθωρισμός θα παγιωθεί σε υψηλά επίπεδα οδηγεί τα χρηματιστήρια στην Ασία (Nikkei, Kospi) σε πτώση, αν και η Ευρώπη (FTSE 100, DAX) εμφάνισε μια πρόσκαιρη άνοδο, αντιδρώντας στις ελπίδες για αύξηση της κερδοφορίας των πετρελαϊκών κολοσσών.
Η «νέα τάξη» του ενεργειακού εκβιασμού
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), παραμένει το «κλειδί» της παγκόσμιας σταθερότητας.
Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ και η απειλή του Ιράν για αντίποινα κατά των εμπορικών πλοίων έχουν δημιουργήσει ένα σκηνικό ενεργειακού εκβιασμού.
Η «νέα τάξη» που αναδύεται δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική ισχύ, αλλά την αντοχή των δυτικών κοινωνιών στην ακρίβεια και την αβεβαιότητα.
Με τα αποθέματα ασφαλείας να μειώνονται και τις ειρηνευτικές συνομιλίες να έχουν περιέλθει σε πλήρες αδιέξοδο, η παγκόσμια οικονομία βαδίζει σε αχαρτογράφητα νερά.
Το πετρέλαιο στα 120+ δολάρια είναι πλέον ο δείκτης μιας σύγκρουσης που δεν διεξάγεται μόνο με πύραυλους και drones, αλλά με την τιμή του ψωμιού και της θέρμανσης σε κάθε σπίτι.
Όπως προειδοποιούν οι οικονομολόγοι, η κλιμάκωση είναι πλέον ξανά «πάνω στο τραπέζι», και μαζί της, ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας ύφεσης που θα σημαδέψει την επόμενη δεκαετία.
