Η Ελευθερία Νταβατζή παρουσίασε το μεσημέρι της Πέμπτης 12 Μαρτίου την έκτακτη εκπομπή των ΝΕΩΝ για τον πόλεμο στο Ιράν και τη γενικευμένη κρίση στη Μέση Ανατολή. Στο πάνελ συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η Ινώ Αφεντούλη, επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας του ΕΛΙΑΜΕΠ, και ο Γιώργος Μαντέλας, διευθυντής των ΝΕΩΝ.
Η γεωπολιτική διάσταση της κρίσης
Η Ινώ Αφεντούλη σημείωσε ότι η κλιμάκωση ήταν αναμενόμενη, αλλά «όταν συμβαίνει παίρνει άλλες διαστάσεις». Τόνισε πως, αν και τα χτυπήματα του Ιράν δεν είναι μεγάλης ισχύος, προκαλούν «τρομερή αναστάτωση στη διεθνή ναυτιλία» και δείχνουν αποφασιστικότητα της Τεχεράνης να συνεχίσει. Εκτίμησε ότι «θα σταματήσει η δίοδος» στην περιοχή λόγω του φόβου των πλοιοκτητών.
Η στάση των ΗΠΑ και του Ισραήλ
Ο Γιώργος Μαντέλας υπογράμμισε ότι, παρά τις αναταράξεις, «υπάρχει ακόμη λίπος», καθώς μόνο το 20% του πετρελαίου περνά από το Στενό του Ορμούζ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει την παραγωγή τους. Υπενθύμισε επίσης ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Πετρελαίου έχει αποφασίσει την αποδέσμευση αποθεμάτων, κάτι που προσφέρει προσωρινή σταθερότητα.
Η Ινώ Αφεντούλη επεσήμανε ότι τα χτυπήματα του Ιράν θα συνεχιστούν, ενώ στις ΗΠΑ «ο Τραμπ υφίσταται κριτική για το ότι ξεκίνησε έναν πόλεμο χωρίς σαφή προσανατολισμό». Ανέφερε ότι υπάρχει «αμηχανία στην αμυντική administration» και ότι «ίσως να ήθελε να το τελειώσει και χθες». Επισήμανε επίσης πιθανή απόκλιση με το Ισραήλ, καθώς «οι Ισραηλινοί είναι κάθετα αντίθετοι» σε μια ενδεχόμενη διαπραγμάτευση με το Ιράν.
Ο ρόλος Ρωσίας, Κίνας και Ινδίας
Η συζήτηση στράφηκε στη διεθνή σκακιέρα, όπου, σύμφωνα με τον Γιώργο Μαντέλα, «η Ρωσία και η Κίνα είναι πολύ δίπλα στο Ιράν». Εκτίμησε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν «εμφανίζεται ως πρόθυμος να διαμεσολαβήσει» και πως «θα γεμίσει τα ταμεία του με δολάρια» από τις εξαγωγές πετρελαίου προς την Κίνα.
Η Ινώ Αφεντούλη συμφώνησε, λέγοντας ότι «η Ρωσία δρα ανενόχλητη» και πως η αύξηση των τιμών του πετρελαίου «ευνοεί τη χαλάρωση των κυρώσεων». Η Ελευθερία Νταβατζή πρόσθεσε ότι και η Ινδία φαίνεται να βρίσκεται κοντά στο Ιράν, καθώς «δέχτηκε να φιλοξενήσει πολεμικά πλοία του στα λιμάνια της».
Οι επιπτώσεις και η ελληνική διάσταση
Η Ινώ Αφεντούλη εκτίμησε ότι «η κρίση δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα» και ότι κάποιοι αναλυτές στις ΗΠΑ τη συγκρίνουν με το Βιετνάμ. Ο Γιώργος Μαντέλας τόνισε ότι «δεν έχει κριθεί ποτέ πόλεμος μόνο με αεροπορικές επιδρομές», ενώ η Αφεντούλη σημείωσε πως «εκεί είναι το πρόβλημα του Νετανιάχου» όσον αφορά την απόφαση για χερσαία εμπλοκή.
Παράλληλα ο κ. Μαντέλας παρατήρησε ότι, παρ’ όλα αυτά, το Ιράν «κατάφερε να διασπείρει το πρόβλημα» και να αυξήσει την πίεση προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η θέση της Ελλάδας και η ευρωπαϊκή άμυνα
Ακόμα, ο Γιώργος Μαντέλας αναφέρθηκε στην παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά στη Βουλή για τη σύμβαση της Chevron με το ελληνικό Δημόσιο, συνδέοντάς την με την ανάγκη ενεργειακής θωράκισης της χώρας. Επισήμανε επίσης την «εντυπωσιακή ετοιμότητα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Σε σχέση με το τι είδαμε με τους Βρετανούς, για παράδειγμα, πρέπει να είμαστε αρκετά ικανοποιημένοι», που αντέδρασαν άμεσα στην κρίση. Για την Βρετανική βάση στην Κύπρο ο ίδιο προσέθεσε πως: «Πιστεύαμε όλοι ότι από τη στιγμή που υπάρχουν Eurofighters εκεί, η Κύπρος είναι καλυμμένη αντιαεροπορικά από τους Εγγλέζους από τους Βρετανούς, αλλά τελικά αποδείχθηκε ότι δεν ήταν»
Η Ινώ Αφεντούλη δήλωσε «πολύ ικανοποιημένη» από την ελληνική αντίδραση και τόνισε ότι «πρέπει να χτίσουμε πάνω σε αυτή την ετοιμότητα» με ενισχυμένη διπλωματική δραστηριότητα για την ασφάλεια της Μεσογείου. Αναφέρθηκε ακόμη στη σημασία της συνεργασίας με ευρωπαϊκές χώρες για την οικοδόμηση μιας πραγματικής ευρωπαϊκής άμυνας.
Ο κ. Μαντέλας συμπλήρωσε ότι «οι Γάλλοι παίρνουν το πάνω χέρι» σε αυτή την προσπάθεια, ενώ η Αφεντούλη χαρακτήρισε την παρούσα συγκυρία «καλό δείγμα ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας». Η Ελευθερία Νταβατζή σχολίασε ότι «δημιουργείται μια καλή συνθήκη για την Κύπρο», με τον Μαντέλα να προσθέτει πως «ίσως τώρα βλέπουμε στην πράξη το πρώτο βήμα προς την ενιαία ευρωπαϊκή άμυνα».
Ο ρόλος του Πούτιν ως ειρηνοποιού
Κλείνοντας την εκπομπή, η Ελευθερία Νταβατζή μετέφερε τη δήλωση του Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ «να σταματήσουν τις επιθέσεις κατά του Ιράν» και να επαναλάβουν τις διαπραγματεύσεις. Όπως σχολίασε, «ο Πούτιν έρχεται να αναλάβει ρόλο ειρηνοποιού».
Ο Γιώργος Μαντέλας εκτίμησε ότι «δεν θα χάσει την ευκαιρία να βγει από τη διεθνή απομόνωση», ενώ η Ινώ Αφεντούλη σημείωσε πως «η Ρωσία δεν μπορεί να μείνει εκτός του παιχνιδιού του Ιράν» και ότι «δεν αποκλείεται να δούμε μια ανορθόδοξη συμμαχία» με ΗΠΑ και Ισραήλ, δεδομένων των σχέσεων του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ρώσο πρόεδρο.
