Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής έντασης στον Περσικό Κόλπο, μια ενεργειακή υποδομή που κατασκευάστηκε πριν από τέσσερις δεκαετίες επανέρχεται στο προσκήνιο ως κρίσιμο εργαλείο για τη σταθερότητα της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Πρόκειται για τον αγωγό πετρελαίου East-West, γνωστό στη βιομηχανία ως Petroline, ο οποίος διασχίζει τη Σαουδική Αραβιπα από την ανατολική ακτή του Περσικού Κόλπου έως το λιμάνι της Γιανμπού στη δυτική ακτή της χώρας, στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο αγωγός μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων κατασκευάστηκε με έναν βασικό στρατηγικό στόχο: να επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να εξάγει πετρέλαιο χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από το Ορμούζ, το στενό θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Η κρίση στο Ορμούζ ενεργοποιεί το εναλλακτικό σχέδιο
Η σημασία του αγωγού έχει αυξηθεί δραματικά μετά τη διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ λόγω της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ από τη μία πλευρά και του Ιράν από την άλλη. Πριν από την κρίση, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου περνούσε καθημερινά από το στενό, καθιστώντας το τη σημαντικότερη ενεργειακή «στενωπό» του πλανήτη.
Η διακοπή της κυκλοφορίας στο σημείο αυτό προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στην αγορά ενέργειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Saudi Aramco αύξησε σημαντικά τη ροή πετρελαίου μέσω του αγωγού East-West.
Πριν από την κρίση, η μεταφορά μέσω του αγωγού κυμαινόταν περίπου στο ένα εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως. Πλέον, η εταιρεία επιδιώκει να αυξήσει τη ροή μέχρι τη μέγιστη δυναμικότητα του συστήματος, η οποία φτάνει περίπου τα επτά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Για να επιτευχθεί αυτό, δεκάδες δεξαμενόπλοια που περίμεναν στην είσοδο του Στενού του Ορμούζ ανακατευθύνονται προς τις δυτικές ακτές της Σαουδικής Αραβίας.
Υποδομή σχεδιασμένη για τον «χειρότερο δυνατό» πόλεμο
Η ιδέα για την κατασκευή του αγωγού γεννήθηκε τη δεκαετία του 1980, κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ιράκ. Εκείνη την περίοδο, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο – γνωστές ως «πόλεμος των δεξαμενόπλοιων» – έδειξαν στη Σαουδική Αραβία πόσο ευάλωτες ήταν οι εξαγωγές της αν εξαρτώνταν αποκλειστικά από το Στενό του Ορμούζ.
Ως αποτέλεσμα, το Ριάντ αποφάσισε να δημιουργήσει έναν αγωγό που θα συνέδεε τα τεράστια πετρελαϊκά κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου με ένα λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα. Παρά τη στρατηγική του σημασία, ο αγωγός παρέμεινε για δεκαετίες υποχρησιμοποιημένος, λειτουργώντας πολύ κάτω από τη μέγιστη δυναμικότητά του.
Η τρέχουσα κρίση απέδειξε όμως τη στρατηγική διορατικότητα αυτής της επιλογής.
Η Σαουδική Αραβία δεν είναι η μόνη χώρα της περιοχής που έχει αναπτύξει εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής πετρελαίου. Τα ΗΑΕ διαθέτουν επίσης έναν αγωγό που παρακάμπτει το Ορμούζ. Ο αγωγός Habshan–Fujairah oil pipeline συνδέει τα κοιτάσματα του Αμπού Ντάμπι με το λιμάνι της Fujairah στον Κόλπο του Ομάν, επιτρέποντας εξαγωγές περίπου 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως, οι οποίες σε έκτακτες συνθήκες μπορούν να πλησιάσουν τα δύο εκατομμύρια.
Παρά τη σημασία αυτών των υποδομών, οι δυνατότητές τους παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με τη συνολική ροή πετρελαίου που περνούσε από το Στενό του Ορμούζ. Πριν από την κρίση, περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα μεταφέρονταν μέσω του στενού, ενώ αν προστεθούν και τα διυλισμένα προϊόντα, το σύνολο πλησίαζε τα 20 εκατομμύρια.
Ακόμη και αν οι εναλλακτικοί αγωγοί λειτουργήσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, μπορούν να μεταφέρουν περίπου εννέα εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως — λιγότερο από το μισό της προηγούμενης ροής.
Το νέο «μποτιλιάρισμα» στα λιμάνια
Η μεταφορά του πετρελαίου στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί μόνο ένα μέρος της πρόκλησης. Το επόμενο κρίσιμο σημείο βρίσκεται στα λιμάνια εξαγωγής. Ο αγωγός East-West καταλήγει στο πετρελαϊκό συγκρότημα της Γιανμπού, το οποίο διαθέτει δύο μεγάλους τερματικούς σταθμούς φόρτωσης: τον Yanbu North και τον Yanbu South.
Θεωρητικά, οι δύο εγκαταστάσεις μπορούν να φορτώνουν περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Στην πράξη όμως, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πραγματική δυνατότητα βρίσκεται πιο κοντά στα τέσσερα εκατομμύρια. Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο ημερήσιο φορτίο που έχει καταγραφεί δεν ξεπέρασε τα 1,7 εκατομμύρια βαρέλια.
Η αύξηση της χρήσης των εναλλακτικών αγωγών δημιουργεί επίσης νέους κινδύνους. Μεγαλύτερη ροή πετρελαίου σημαίνει ότι κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ενδέχεται να αποτελέσουν στόχους πιθανών αντιποίνων από το Ιράν.
Για τους αναλυτές της αγοράς ενέργειας, οι υποδομές αυτές αποτελούν ουσιαστικά ένα προσωρινό «μαξιλάρι» που επιτρέπει στο παγκόσμιο σύστημα να κερδίσει χρόνο. Δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν πλήρως τη σημασία του Στενού του Ορμούζ.
Σε ένα τόσο εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον, ο αγωγός East-West μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Αν όμως η σύγκρουση επεκταθεί ή παραταθεί, η παγκόσμια ενεργειακή αγορά ίσως χρειαστεί σύντομα όχι μόνο ένα «Plan B», αλλά και ένα ακόμη πιο δραστικό «Plan C».
- Μεγάλη επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική – Εννέα συλλήψεις μεταξύ των οποίων και Τούρκος που εκκρεμούσε σε βάρος του ερυθρά αγγελία
- Φρίκη από τις αποκαλύψεις για τους Ρομά που ζούσαν σε παλάτια με ελικοδρόμια: ‘Εκλεβαν οστά και ζητούσαν λύτρα
- Το σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου για ΤΑ ΝΕΑ 11/3/26
