Το Ιράν και τα υδάτινα αποθέματα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας κρίσης που βαθαίνει, καθώς ο πόλεμος μετατρέπει τις ήδη εξαντλημένες πηγές σε στρατηγικό όπλο και μέσο πολιτικής επιβίωσης του καθεστώτος.
Η καταγγελία της Τεχεράνης ότι οι ΗΠΑ βομβάρδισαν εργοστάσιο αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ, αλλά και η ιρανική επίθεση σε μονάδα αφαλάτωσης στο Μπαχρέιν, δείχνουν πως η μάχη για το νερό στον Περσικό Κόλπο ξεπερνά τα εθνικά σύνορα. Η ένταση απειλεί εκατομμύρια ανθρώπους σε μια από τις πιο άνυδρες περιοχές του πλανήτη.
Για δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία αντιμετώπιζε την κλιματική κρίση με βραχυπρόθεσμες λύσεις και πολιτική άρνησης. Σήμερα, η πραγματικότητα την έχει προλάβει: τα φράγματα που τροφοδοτούν την Τεχεράνη λειτουργούν στο όριο, η βροχόπτωση έχει μειωθεί έως και 45%, και η κρατική μετεωρολογική υπηρεσία μιλά για «ημέρα μηδέν νερού».
Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν προειδοποίησε ότι η πρωτεύουσα έχει καταστεί «μη κατοικήσιμη» και έθεσε δημόσια το ενδεχόμενο μεταφοράς της. Η υδατική κατάρρευση συνδέεται πλέον άμεσα με την εσωτερική ασφάλεια και την πολιτική σταθερότητα.
Νερό, πόλεμος και ασφάλεια στον Περσικό
Η ιρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι ο βομβαρδισμός της μονάδας αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ διέκοψε την παροχή νερού σε περίπου 30 χωριά, πλήττοντας έναν ήδη ευάλωτο πληθυσμό. Η Ουάσιγκτον αρνείται κάθε εμπλοκή, ωστόσο η αλυσίδα επιθέσεων σε υδάτινες υποδομές έχει ανοίξει τη συζήτηση για το αν το νερό αποτελεί πλέον νόμιμο στόχο πολέμου στον Περσικό Κόλπο.
Οι χώρες της περιοχής εξαρτώνται σε κρίσιμο βαθμό από την αφαλάτωση για την ύδρευση πληθυσμών και βιομηχανίας. Κάθε πλήγμα σε τέτοιες εγκαταστάσεις μεταφράζεται σε απειλή επισιτιστικής ασφάλειας, κοινωνικής αναταραχής και νέων προσφυγικών ροών.
Στο εσωτερικό του Ιράν, η υδατική κρίση, η οικονομική πίεση του πολέμου και οι διακοπές ρεύματος συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ειδικοί προειδοποιούν ότι η οργή μπορεί να ξεχειλίσει, μετατρέποντας το άδειο ποτήρι νερού σε γεμάτους δρόμους διαδηλωτών.
Νερό, διαφθορά και «μνημεία αποτυχίας»
Η επίσημη αφήγηση της Τεχεράνης αποδίδει την κρίση στην κλιματική αλλαγή, όμως τα στοιχεία δείχνουν πως η πολιτική διαχείριση συνέβαλε καθοριστικά. Η φύση έφερε λιγότερες βροχές, αλλά η πολιτική προκάλεσε τη χρεοκοπία του νερού.
Μετά την Επανάσταση του 1979, το καθεστώς επιδόθηκε σε μια φρενήρη κατασκευή φραγμάτων και ταμιευτήρων, συχνά σε ακατάλληλες τοποθεσίες. Πολλά από αυτά σήμερα είναι σχεδόν άδεια, αποτελώντας «μνημεία αποτυχίας» κάτω από τις ολοένα αυξανόμενες θερμοκρασίες.
Περισσότερο από 80% των ανανεώσιμων υδάτινων πόρων της χώρας καταναλώνεται από μια σπάταλη γεωργία με χαμηλές αποδόσεις, ενώ τα νοικοκυριά περιορίζονται περίπου στο 10% της χρήσης, παραμένοντας ωστόσο ο βασικός στόχος των εκστρατειών «εξοικονόμησης».
Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται χιλιάδες παράνομα πηγάδια, πελατειακές αδειοδοτήσεις και η φίμωση επιστημόνων και ακτιβιστών που προειδοποίησαν για την επερχόμενη «υδατική πτώχευση». Μια πτώχευση που απειλεί όχι μόνο τις δεξαμενές, αλλά και την κοινωνική συνοχή και τις επόμενες γενιές.
