Ανατομία της βίας

«Η πράξη του φόνου»: Μιλήσαμε εκτενέστερα για τη γενοκτονία που συντελέστηκε στην Ινδονησία με την ισχυρή βοήθεια της Δύσης το 1965 και ιδεολογικό όχημα την εξαφάνιση της «κομμουνιστικής απειλής». Αφορμή υπήρξε η «Οψη της σιωπής» του Τζόσουα Οπενχάιμερ, ταινία που χρονικά ακολούθησε την «Πράξη του φόνου» (παραγωγής 2014) την οποία παρουσιάζουμε σήμερα. Και ο «σταρ» αυτού του σπουδαίου ντοκιμαντέρ (άνετα συγκαταλέγεται στα καλύτερα που γυρίστηκαν ποτέ) είναι ο Ανουάρ, που από μαυραγορίτης κινηματογραφικών εισιτηρίων έγινε σε μια μέρα ο αρχηγός μιας περιβόητης ομάδας θανάτου στη Βόρεια Σουμάτρα.

Φυσικά δεν είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος εγκλημάτων, που ούτως ή άλλως διαπράχθηκαν και από χιλιάδες άλλους. Αλλά είναι το κεντρικό πρόσωπο του φιλμ. Και εδώ παρέα με τους συνεργάτες και φίλους του καταθέτει μια μαρτυρία για εκείνη την εποχή. Μόνο που τούτη εδώ η ομήγυρη με το σκοτεινό παρελθόν δεν σταματά εκεί. Θέλουν επίσης να πρωταγωνιστήσουν ο καθένας στο αγαπημένο του είδος ταινίας – γουέστερν, κατασκοπείας, μιούζικαλ. Γράφουν τα σενάρια. Παίζουν οι ίδιοι τους εαυτούς τους – αλλά παίζουν και τα θύματά τους. «Εδώ τους σκότωνα, με αυτό το σύρμα, και για να μην τρελαίνομαι έβαζα λίγη μουσική, έπαιρνα λίγα ναρκωτικά, έπινα και χόρευα» μας λέει χαμογελαστός ο Ανουάρ και ξεκινά να χορεύει ένα ιδιότυπο τσα-τσα. «Τι χαρούμενος άνθρωπος» σχολιάζει ένας φίλος του που παρακολουθεί τη σκηνή.

Καθώς όμως οι συναντήσεις με το δικό του παρελθόν πυκνώνουν, χάνει σταδιακά τη σπιρτάδα και το νεύρο του. Είναι άραγε ένας φρικτός εγκληματίας ή ακόμα κουβαλά την υστερική προπαγάνδα της δεκαετίας του ’60 που επέμενε πως η συστηματική εξόντωση των κομμουνιστών ήταν πράξη ηρωισμού; Είναι στα καλά τους αυτοί οι άνθρωποι; Τους εκμεταλλευόμαστε; Τι είναι αυτό που βλέπουμε; Σίγουρα το θέαμα και μόνο αυτής της «αναπαράστασης» είναι φρικτό αλλά η αναπαράσταση ενός φόνου είναι παραδόξως μία από τις συνηθέστερες δράσεις που ανακινούν τη δική μας φαντασία (σκεφτείτε απλά πόσα παιδιά προσποιούνται πως πυροβολούν ανθρώπους με τους αντίχειρές τους κάθε μέρα). Ολοι έχουμε παρακολουθήσει αμέτρητους ξυλοδαρμούς, πυροβολισμούς και μαχαιριές σε ταινίες και τηλεοπτικές οθόνες, αλλά πόσοι από εμάς έχουμε μαχαιρώσει ή πυροβολήσει κάποιον. Ζούμε σε μια κοινωνία που αδυνατεί να λειτουργήσει δίχως τη βία, και όμως, εκείνοι που τη διαπράττουν εξακολουθούν να θεωρούνται «περιθωριακοί». Ε, τούτο εδώ το αριστούργημα μάς υποχρεώνει να αναλογιστούμε πως όταν Η Πράξη Του Φόνου γίνεται για πλάκα, τότε το Ολοκαύτωμα, η γενοκτονία της Ινδονησίας και της Ρουάντα, οι χημικές επιθέσεις στη Συρία είναι μόλις ένα βήμα μακριά.