«Η γελοιότητα της μεγαλομανίας»

Ηθοποιοί και σκηνοθέτες, ο Ακύλλας Καραζήσης και ο Νίκος Χατζόπουλος έχουν μια παλιά ιστορία συνεργασιών. Συνήθως σκηνοθετούν μαζί, όπως είχαν κάνει στις παραστάσεις «Οταν έκλαψε ο Νίτσε» του Ιρβιν Γιάλομ το 2012 στο Θησείον και «Ερωτας και ραδιουργία» του Σίλερ το 2013 στο Φεστιβάλ Αθηνών. Το ίδιο επιχειρούν και στον «Θεατροποιό» του Τόμας Μπέρνχαρντ, από τους σημαντικότερους γερμανόφωνους συγγραφείς του 20ού αιώνα. «Αυτή τη φορά ταίριαζε καλύτερα να σκηνοθετήσω εγώ και να παίξει ο Νίκος» λέει ο Καραζήσης. «Δεν θα μπορούσα να έχω στο μυαλό μου και τη σκηνοθεσία, γιατί είναι μεγάλος ο φόρτος και οι απαιτήσεις του συγκεκριμένου ρόλου», συμπληρώνει ο Χατζόπουλος. «Και επειδή δεν μπορώ να αυτοσκηνοθετούμαι – ανήκω στους ηθοποιούς που έχουν ανάγκη τον σκηνοθέτη -, η συνεργασία με τον Ακύλλα πήρε τη μορφή των μοιρασμένων ρόλων».

Τι είναι ο «Θεατροποιός» του Μπέρνχαρντ;

Ακύλλας Καραζήσης: Ενα έργο που μιλάει με αφορμή το θέατρο. Το θέατρο ως σύμπαν, η σκηνή ως σύμπαν, ως ο κόσμος ολόκληρος. Μέσα από μια πολύ κλασική φιγούρα, που ερμηνεύει ο Νίκος – που είναι ένα πρόσωπο τελείως μπερνχαρντικό -, μιλά γι’ αυτόν τον κόσμο, για πρόσωπα που επαναλαμβάνουν συνεχώς κάποιες εμμονές τους, οι οποίες είναι όμως κωμικοτραγικές φιγούρες.

Νίκος Χατζόπουλος: Είναι ένας θιασάρχης, με τα δικά μας μέτρα θα τον λέγαμε μπουλουξή, ο οποίος περιοδεύει την επαρχία της Κεντρικής Ευρώπης με ένα έργο που έχει γράψει αυτός και στο οποίο παίζουν ο ίδιος και η οικογένειά του. Είναι ένα οικογενειοκρατικό μπουλούκι. Περιοδεύει στα χωριά της Ευρώπης μεμψιμοιρώντας συνεχώς για την κατάντια της αυστριακής υπαίθρου, των πόλεων, των ανθρώπων κ.λπ. Ταυτόχρονα βλέπουμε έναν άνθρωπο ο οποίος έχει ευγενείς φιλοδοξίες και θέλει να συγκεντρώσει σε ένα έργο όλη την ιστορία της Ευρώπης. Λέει χαρακτηριστικά «ότι έχω γράψει μια κωμωδία η οποία είχε αρχική ιδέα να εμπεριέχει όλες τις κωμωδίες που γράφτηκαν ποτέ». Εχει μεγαλεπήβολους στόχους, αλλά μέσα σε αυτή τη μεγαλομανία υπάρχει μια γελοιότητα. Είναι ένας άνθρωπος ο οποίος συγκεντρώνει και τις θετικές και τις αρνητικές πλευρές όλων των ανθρώπων που δονκιχωτικά παλεύουν για κάτι υψηλό. Και πολλές φορές αυτό τον θεατρίνο τον έχουν οι άνθρωποι του θεάτρου. Παλεύουν για κάτι άπιαστο, κάτι ουτοπικό, θέλουν να εξευγενίσουν το σύμπαν να φτάσουν υψηλούς πνευματικούς στόχους, ενώ το περιβάλλον δεν ευνοεί τη φιλοδοξία αλλά και οι ίδιοι πολλές φορές σε αυτή την αναζήτηση του στόχου τους γίνονται γελοίοι.

Ν.Χ.: Ο Μπέρνχαρντ στέλνει τα βέλη του ενάντια στην Αυστρία, επειδή πάντα έκανε καυστική κριτική στους συντοπίτες του και τους κατηγορούσε συνεχώς ως Ναζί. Κατάφερε να στρέψει και το μένος της πολιτείας εναντίον του. Τα έργα του κατέβαιναν ή δημιουργούσαν σκάνδαλα εκείνη την εποχή μόνο και μόνο επειδή ο ίδιος τοποθετούταν ανοιχτά εναντίον των πολιτικών και των εν γένει συμπατριωτών του. Δεν είναι τυχαίο ότι πεθαίνοντας είχε τέτοια πικρία από τους συντοπίτες του, που απαγόρευσε με τη διαθήκη του οποιαδήποτε χρήση του έργου του μέσα στα σύνορα της Αυστρίας. Επί δέκα χρόνια δεν μπορούσαν να παιχτούν τα έργα του. Από την άλλη, ο Μπέρνχαρντ έγραψε το έργο το 1984 σαν να διέβλεπε ότι η Ευρώπη θα φτάσει σε μια παρακμή. «Τώρα ήρθε η στιγμή να πληρώσουμε τον λεγόμενο σοσιαλισμό. Τα ταμεία είναι άδεια, η Ευρώπη είναι διαλυμένη» είναι μια από τις ατάκες που ακούγονται. Υπάρχει και μια προφητική διάσταση στη ματιά του συγγραφέα.

INFO
«Ο θεατροποιός» του Τόμας Μπέρνχαρντ. Μετάφραση: Πέτρος Μάρκαρης. Σκηνοθεσία: Ακύλλας Καραζήσης. Παίζουν: Νίκος Χατζόπουλος, Νικήτας Αναστόπουλος, Αρης Μπαλής, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Κλεοπάτρα Τολόγκου. Στο θέατρο Πόρτα (Μεσογείων 59, τηλ. 210-7711.333), Τετάρτη έως Κυριακή στις 21.15