Νομπέλ Οικονομίας: Διπλό βραβείο για τη θεωρία των συμβάσεων

Δυο Αμερικανοί, ο βρετανικής καταγωγής Ολιβερ Χαρτ και ο φινλανδικής καταγωγής Μπενγκ Χόλμστρεμ, μοιράζονται φέτος το Νομπέλ Οικονομίας 2016 για τη συνεισφορά τους στη θεωρία των συμβάσεων. Η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών τους επέλεξε εκτιμώντας ότι το έργο τους στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 θέτει τα θεωρητικά θεμέλια για τον σχεδιασμό πολιτικών και θεσμών σε πολλούς τομείς, από τη νομοθεσία για τη χρεοκοπία έως το συνταγματικό δίκαιο.

Ο Ολιβερ Χαρτ γεννήθηκε το 1948 στο Λονδίνο και είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Το ερευνητικό του έργο επικεντρώνεται στο πώς οι συμβατικοί διακανονισμοί επηρεάζουν τις κυβερνητικές αποφάσεις και τα όρια που θα πρέπει να μπαίνουν στις εταιρείες. Ο Μπενγκ Χόλμστρεμ γεννήθηκε το 1949 στο Ελσίνκι και είναι καθηγητής Οικονομικών και Διοίκησης στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης. Το έργο επικεντρώθηκε στη σύνδεση της αμοιβής των υψηλόβαθμων στελεχών με την απόδοση στην εργασία τους.

Οι δυο βραβευμένοι οικονομολόγοι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών, ανέπτυξαν τη θεωρία των συμβάσεων καθώς και ένα εξαντλητικό πλαίσιο ανάλυσης των πολλαπλών πλευρών μιας σύμβασης.

«Οι σύγχρονες οικονομίες συγκρατούνται μεταξύ τους με αναρίθμητες συμβάσεις» αναφέρει στην ανακοίνωσή της η Σουηδική Ακαδημία Επιστημών. «Τα νέα θεωρητικά εργαλεία που δημιουργούνται από τους Χαρτ και Χόλμστρεμ είναι πολύτιμα για την κατανόηση των συμβάσεων στην πραγματική ζωή και τους θεσμούς, καθώς και τις πιθανές παγίδες που μπορεί να κρύβονται στον σχεδιασμό της σύμβασης» σημειώνει.

Ο Χόλμστρεμ στη δεκαετία του ’70 με το έργο του προσπάθησε να εξηγήσει ότι θα πρέπει να υπάρξει μια ισορροπία ανάμεσα στα ρίσκα αλλά και τα κίνητρα που αναλαμβάνονται σε μια σύμβαση ώστε να ωφεληθούν στον μεγαλύτερο βαθμό και οι δύο συμβαλλόμενες πλευρές. Από τη δική του πλευρά ο Χαρτ στη δεκαετία του ’80 επικέντρωσε τη μελέτη του στις ατελείς συμβάσεις και προσπάθησε να απαντήσει για το ποιος θα πρέπει να παίρνει τις τελικές αποφάσεις, καθώς είναι αδύνατο μια σύμβαση να προβλέπει εκ των προτέρων κάθε ενδεχόμενο που μπορεί να υπάρξει.

Κεντρική ιδέα στο έργο και των δύο οικονομολόγων είναι ότι θα πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία σε όσα περιλαμβάνει μια σύμβαση μεταξύ προσώπων ή εταιρειών και αφορούν τις απαιτήσεις, τα κίνητρα, ακόμα και τα ρίσκα που αναλαμβάνονται για τους υπογράφοντες. Και οι δύο οικονομολόγοι έχουν γράψει τα τελευταία χρόνια εκτενώς για τις τραπεζικές, τις χρηματοοικονομικές αγορές και τη ρευστότητα.

Ο Χαρτ είχε επικρίνει τις κυβερνήσεις σχετικά με την παγκόσμια οικονομική κρίση γράφοντας μαζί με τον καθηγητή Οικονομικών του Πανεπιστήμιου του Σικάγου Λουίτζι Ζινγκάλες στη «WSJ» τον Δεκέμβριο του 2008 ότι οι οικονομολόγοι «εγκατέλειψαν τις αρχές τους», εννοώντας τη διάσωση των τραπεζών. Μάλιστα, σε μια άλλη δημοσίευσή τους είχαν αναφέρει, το 2005, ότι στην περίπτωση μιας μεγάλη κρίσης στο τραπεζικό σύστημα, καλύτερη απάντηση θα ήταν «να βοηθήσουμε τους ανθρώπους, όχι τις τράπεζες».

Ο Χόλμστρεμ είχε γράψει πρόσφατα σχετικά με το θέμα του σκιώδους τραπεζικού συστήματος και τη δημιουργία πιστωτικών γραμμών εκτός των παραδοσιακών καναλιών, που ήρθε στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Πάντως, και οι δυο οικονομολόγοι στις συνεντεύξεις τους με την Επιτροπή Νομπέλ ανάφεραν ότι ήταν έκπληκτοι και ταυτόχρονα χαρούμενοι για το βραβείο.

Ο Χαρτ είπε ότι είχε ήδη αρχίσει να αναρωτιέται αν είχε χάσει, αλλά στη συνέχεια χτύπησε το τηλέφωνο, ενώ η πρώτη του ενέργεια ήταν να αγκαλιάσει τη γυναίκα του.

Οι δυο οικονομολόγοι νικητές του Νομπέλ Οικονομίας 2016 θα μοιραστούν το βραβείο των 8.000.000 σουηδικών κορονών (924.000 δολάρια) που χρηματοδοτείται από τη Σουηδική Κεντρική Τράπεζα. Το βραβείο για την Οικονομία είναι το πέμπτο Νομπέλ που ανακοινώνεται φέτος, καθώς έχουν προηγηθεί τα Νομπέλ Ιατρικής, Φυσικής, Χημείας και Ειρήνης. Την Πέμπτη αναμένεται να ανακοινωθεί και το Νομπέλ Λογοτεχνίας.