Εξπρεσιονισμός. Η έμπνευση είναι η παρακμή

Οταν ο Γιόζεφ Ροτ γράφει τις επιφυλλίδες του στις γερμανικές εφημερίδες του Βερολίνου το 1920 («Βερολινέζικα Χρονικά», εκδ. Αγρα 2016) παρατηρεί την εποχή του. Γράφει για τη νυχτερινή διασκέδαση που γεμίζει από πρόσωπα με «ψεύτικη μπουχτισμένη κούραση που καθρεφτίζεται στο άδειο βλέμμα και στο μικρό στόμα». Παρακμή και ανέχεια, μεσοπολεμικός φόβος και υπαρξιακή αγωνία εναλλάσσονται στις εικόνες μιας εποχής που η έντασή τους δημιούργησε την εκφραστικότητα του εξπρεσιονισμού στα ρεύματα της τέχνης. Αυτήν την εποχή της μετάβασης σε κάτι απροσδιόριστα σκοτεινό ανασύρει η μόδα του χειμώνα. Και αναζητά στις γυναικείες φιγούρες των εξπρεσιονιστών ζωγράφων, στα βαθιά βλέμματα των πρωταγωνιστών του γερμανικού βωβού κινηματογράφου, στις μαύρες γραμμές που ρίχνουν στους δρόμους οι μητροπολιτικές σκιές των μοντέρνων κτιρίων τις αντιστοιχίες με τον σύγχρονο ζόφο.

Η έναρξη του γραφιστικού σχεδιασμού, η ανάγκη φυγής από τη βαρύθυμη πραγματικότητα που μάζεψαν τα τοξικά σύννεφα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη και έβαψαν τους ουρανούς στους πίνακες του Μουνκ ή παραμόρφωσαν τα χαρακτηριστικά των γυναικών που ζωγράφιζαν ο Εγκον Σίλε και ο Οσκαρ Κόκοσκα αναβιώνουν στις παλέτες των βελούδινων ρούχων του φετινού χειμώνα. Βίοι τρυφηλότητας και μιας επιβεβλημένης παραζάλης που υπογράμμιζαν εκείνα τα χρόνια οι αφίσες οι οποίες διαφήμιζαν καμπαρέ θεάματα και τζαζ ορχήστρες γέμισαν τους πίνακες έμπνευσης των σύγχρονων σχεδιαστών. Ανάμεσά τους ο Ντρις βαν Νότεν διηγείται με τα λεοπάρ σχέδια στα βελούδινα παλτό και τα μακριά φορέματα με λεπτές τιράντες την άγρια ομορφιά και τον τολμηρό αισθησιασμό της ιταλίδας εκκεντρικής αριστοκράτισσας Λουίζα Καζάτι, η οποία έκανε τέχνη την αλόγιστη σπατάλη, τις ακραίες εμφανίσεις και τις τελετουργίες αποκρυφισμού.

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ. Ρήξη με την καθιερωμένη παράδοση, απόσταση από τον ευρωπαϊκό πολιτισμό του 18ου αιώνα επεδίωκαν οι εξπρεσιονιστές. Τη φοβιστική μελαγχολία στα μακιγιαρισμένα με μαύρο χρώμα μάτια και χείλη των μοιραίων γυναικών στις ταινίες του Φριτς Λανγκ διατηρεί ο μακιγέρ Πίτερ Φίλιπς για να κρατήσει την αντίθεση με τα μπροκάρ υφάσματα της συλλογής Christian Dior. Ο Πιτ Ντούντας στην πρώτη του συλλογή για τον Roberto Cavalli και ο Μαρκ Τζέικομπς κρατάνε για τα χρυσοκεντημένα βελούδινα σύνολά τους και τα πανωφόρια από πυκνή γούνα την επικίνδυνα εκφυλισμένη ατμόσφαιρα που απεικονίζουν στα εξώφυλλά τους οι καλλιτεχνικές επιθεωρήσεις «Der Sturm», «Kundung», «Das Kunstblatt».  Σε κάθε μακρύ παλτό έντονης απόχρωσης κίτρινου ή σκουριασμένου κόκκινου, σε κάθε μεγάλη μοβ ρίγα σε παντελόνι γραμμής πιζάμα αντιστοιχεί κάτι σε διάφανο μαύρο από μουσελίνα και δαντέλα μόνο και μόνο για να προσθέσει περισσότερα επίπεδα απειλητικής γοητείας στη σύγχρονη απεικόνιση της μοντέρνας μελαγχολίας. Αν δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι περάσαμε στην εποχή της συναισθηματικής κατάπτωσης, φτάνει να δούμε την εύθραυστη ομορφιά την οποία παρουσιάζουν οι συλλογές του χειμώνα. Μοιάζουν με ίχνη γυναίκας που κάποτε αναζήτησε την ευτυχία κάτω από τη σκόνη των μοντέρνων καιρών.