Αντονι Μπίβορ: «Κάναμε μια ανοησία»

«Αυτή η καταστροφή δεν έχει καμία σχέση με τη γοητεία που ασκεί η ανοιχτή θάλασσα. Είναι ένα αντανακλαστικό ομφαλοσκόπησης. Μία συντηρητική αντιδραστική κίνηση, το δικό μας Trump moment. Επιπλέον, βγαίνουμε από αυτή τη δοκιμασία με μια χώρα βαθιά διχασμένη, όσο δεν υπήρξε ποτέ μετά την κρίση του Σουέζ του 1956»: είναι η απάντηση που έδωσε ο σπουδαίος βρετανός ιστορικός Αντονι Μπίβορ, ο συγγραφέας του «Στάλινγκραντ», του «D-Day: απόβαση στη Νορμανδία» ή του «Κρήτη: η μάχη και η αντίσταση» (και τα τρία στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γκοβόστη) στον δημοσιογράφο του γαλλικού «Le Point» που τον ρώτησε αν το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος είναι κατά βάση η εκλογική μετάφραση της διάσημης ατάκας του Τσόρτσιλ προς τον Ντε Γκολ τον Ιούνιο του 1944: «Κάθε φορά που θα πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ της ηπειρωτικής Ευρώπης και της ανοιχτής θάλασσας, θα επιλέγουμε την ανοιχτή θάλασσα!». 

«Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα είναι πια το ίδιο», εκτιμά ο Αντονι Μπίβορ, θερμός υποστηρικτής της συμμετοχής της Βρετανίας στην ΕΕ – υπό τον όρο η τελευταία να μην επισκιάζει το ΝΑΤΟ… «Οι Σκωτσέζοι, που ψήφισαν μαζικά κατά του Brexit, απορρίπτουν εντελώς την ιδέα πως η επιλογή των Αγγλων πρέπει να τους βγάλει από την ΕΕ. Οι Ιρλανδοί θα θέσουν υπό αμφισβήτηση τις συμφωνίες για τα σύνορα, που είχαν επιτρέψει τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου καθότι η ΕΕ ήταν ο εγγυητής τους. Ακόμα και στο Γιβραλτάρ, που ψήφισε υπέρ του Remain, θα δείτε τους Ισπανούς ανυπόμονους να κυματίσει η δική τους σημαία στον Βράχο».

Πριν από την κρίση ταυτότητας, ωστόσο, καραδοκεί σύμφωνα με τον βρετανό ιστορικό «μια συνταγματική κρίση, αφού γνωρίζουμε πως το 75% των βρετανών βουλευτών ήταν υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ. Το Κοινοβούλιο θα αναρωτηθεί αν πρέπει να εφαρμόσει τις αποφάσεις που ελήφθησαν ή, σε κάθε περίπτωση, πώς μπορεί να δεχθεί να το πράξει».

Ο Αντονι Μπίβορ δεν πιστεύει πως η βρετανική Βουλή θα φτάσει να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος – «κάτι τέτοιο θα εκπροσωπούσε κίνδυνο για τη δημοκρατία». Είναι ωστόσο πεπεισμένος πως οι συμπατριώτες τους έκαναν την περασμένη Πέμπτη «μια ανοησία»: «Το να βλέπουμε φύρδην – μίγδην τους ισλαμιστές, τον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον Ντόναλντ Τραμπ ή τη Μαρίν Λεπέν να χαίρονται για το Brexit αποδεικνύει πως κάναμε μια ανοησία».

Αντίθετος προς την ιδέα δημιουργίας ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού, ο βρετανός ιστορικός θεωρεί «μεγάλη γκάφα» τη θέση που πήρε αρχές Μαρτίου εν μέσω προδημοψηφισματικής εκστρατείας ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ υπέρ του, με το επιχείρημα πως ένας κοινός στρατός της ΕΕ θα λειτουργούσε αποτρεπτικά και θα ήταν χρήσιμος στην ουκρανική κρίση. «Εφτασα να αναρωτηθώ μήπως ο Γιούνκερ επιζητούσε το Brexit», λέει, σημειώνοντας πως, λίγες ημέρες πριν από το δημοψήφισμα, ο στρατηγός λόρδος Γκάθρι, πρώην αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, «που έχει εμμονή με αυτή τη γελοία ιδέα, ανακοίνωσε πως άλλαζε την ψήφο του υπέρ του Leave».

Ο Μπίβορ θεωρούσε «ανέκαθεν εσφαλμένη» την ιδέα πως η ευρωπαϊκή ενοποίηση λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας από έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο. «Η ειρήνη εξαρτάται από τη σοφία και τη σύνεση των κυβερνήσεων», λέει. «Οι δημοκρατίες που είναι πιστές στα ιδανικά τους δεν κάνουν πόλεμο. Και αν μεταπολεμικά αποφύγαμε μία νέα ένοπλη σύρραξη είναι διότι το Σχέδιο Μάρσαλ και το ΝΑΤΟ συνετέλεσαν στην ενοποίηση της Ευρώπης πριν γίνει πραγματικότητα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει πάντα κίνδυνος στα σύνορα της Ευρώπης. Με το ISIS, με μια Ευρασία κυριαρχούμενη από τη Ρωσία, που χειροκρότησε τη νίκη του Brexit».