Οι μονομάχοι του Brexit

Γκόρντον Μπράουν
Ενας Σκωτσέζος καλείται να σώσει την κατάσταση

Με την αξιοπιστία του πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον να κατακρημνίζεται, το κυβερνών Συντηρητικό Κόμμα να έχει εμπλακεί σε έναν διαλυτικό εμφύλιο και τον ηγέτη της αξιωματικής αντιπολίτευσης και του Εργατικού Κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν να δείχνει απρόθυμος ή ανίκανος να δράσει, το βάρος της μάχης για να αποφευχθεί το Brexit έχει πέσει στους ώμους του πρώην πρωθυπουργού Γκόρντον Μπράουν.

Ο 65χρονος εργατικός πολιτικός – ηγήθηκε της Βρετανίας μεταξύ 2007 και 2010 – έδειχνε να έχει εξαφανισθεί τα τελευταία χρόνια από την πολιτική ζωή, ώσπου επέστρεψε κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος στη Σκωτία για την απόσχιση το 2014. Οι αναλυτές αποδίδουν στην παθιασμένη ομιλία του την παραμονή της ψηφοφορίας το τελικό αποτέλεσμα – την παραμονή δηλαδή της Σκωτίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τώρα, για άλλη μια φορά καλείται να επαναλάβει τον άθλο και να πείσει τους αναποφάσιστους ψηφοφόρους να ταχθούν υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Την περασμένη Δευτέρα στο Λέστερ ο Μπράουν εγκαινίασε εκ νέου τη φθίνουσα φιλευρωπαϊκή καμπάνια με μια ομιλία στη διάρκεια της οποίας αναφέρθηκε στην ιστορία και στις αξίες που ενώνουν τους Βρετανούς με την υπόλοιπη Ευρώπη. Την περασμένη εβδομάδα είχε ήδη αρχίσει την προσωπική του εκστρατεία με ένα βίντεο – το οποίο προβλήθηκε περισσότερες από δύο εκατομμύρια φορές στο facebook – που γυρίστηκε στα ερείπια του καθεδρικού ναού του Κόβεντρι, ο οποίος είχε βομβαρδιστεί από τα ναζιστικά αεροπλάνα το 1940. Εκανε έκκληση όχι στον φόβο, όπως ο Κάμερον, αλλά στη γενναιοδωρία. «Επί 1.000 και περισσότερα χρόνια τα έθνη της Ευρώπης μάχονται μεταξύ τους» είπε. «Σε κάθε αιώνα, εκτός από αυτόν στον οποίο ζούμε τώρα, τα ευρωπαϊκά έθνη συγκρούονταν για υπεροχή. Σε κάθε γενιά, εκτός από τη δική μας, οι άνθρωποι πέθαιναν στις μάχες. Σήμερα ζούμε και πεθαίνουμε εν ειρήνη. Στην Ευρώπη σήμερα», συνέχισε, «οι μοναδικές μάχες είναι οι μάχες ιδεών – πολεμάμε με επιχειρήματα, όχι με όπλα. Η Ευρώπη που δημιουργούμε δεν είναι απλώς μια αγορά αλλά μια κοινότητα».

Ο Γκόρντον Μπράουν ήταν υπουργός Οικονομικών επί 10 χρόνια – χρόνια διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης ώσπου είχε την ατυχία να διαδεχθεί τον Τόνι Μπλερ στην πρωθυπουργία τη χειρότερη δυνατή στιγμή, δηλαδή έναν χρόνο πριν από την τραπεζική κρίση που συγκλόνισε την παγκόσμια οικονομία. Αυτό οδήγησε στην εκλογική του ήττα το 2010 και στην παραίτησή του από την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος. Εκείνο που ουδέποτε αμφισβητήθηκε ήταν η ευφυΐα του Μπράουν. Φοίτησε στο πανεπιστήμιο στα 16 του, ήταν ο νεότερος φοιτητής στην ιστορία της χώρας του μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που γρήγορα ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην Ιστορία. Αξιωματούχοι που συνεργάστηκαν μαζί του στο υπουργείο Οικονομικών λένε ότι ποτέ δεν συνάντησαν κάποιον πολιτικό με περισσότερες γνώσεις ή ικανότητες.

Εκείνο που δεν τον εγκατέλειψε ποτέ είναι η ικανότητα να προκαλεί ενθουσιασμό με τις ομιλίες του. Το χάρισμα μπορεί να είναι κληρονομικό, μιας και ο πατέρας του ήταν πάστορας στην Εκκλησία της Σκωτίας. Εκείνο που ο Μπράουν εκπέμπει καλύτερα από κάθε άλλον πολιτικό στην εκστρατεία για το Brexit είναι μια αίσθηση ηθικής στιβαρότητας – ακριβώς το αντίθετο δηλαδή από τον Τόνι Μπλερ. Το πλεονέκτημα του Μπράουν είναι πως όλοι οι άλλοι έχουν προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες. Γι’ αυτό και οι Βρετανοί τον ακούν όταν προσπαθεί να εμψυχώσει αντί να τρομοκρατήσει: «Είμαστε καλύτερα όλοι μαζί. Οσα χτίσαμε μαζί με θυσίες ας μην τα γκρεμίσουν μικροπρεπείς εθνικισμοί».