Βαρύ παρελθόν, ανύπαρκτο παρόν

Αν και η Ισπανία έχει αφήσει πίσω της την κρίση, η σκηνή που περιγράφουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» παραμένει συνηθισμένη: σε ένα σχεδόν έρημο κτίριο κοντά στο κέντρο της Μαδρίτης, δεκάδες άνθρωποι στέκονται υπομονετικά στην ουρά για να γεμίσουν τα καλάθια τους με δωρεάν τρόφιμα, όπως ένα καρβέλι ψωμί, λουκάνικα, ρύζι, μακαρόνια, φασόλια, μπισκότα, λάδι και γάλα. Αυτός που δεν είναι και τόσο συνηθισμένος είναι ο διοργανωτής αυτής της πρωτοβουλίας. Πρόκειται για μια οργάνωση που ονομάζεται Hogar Social Madrid και είναι μια από τις σπάνιες εκφράσεις της ισπανικής Ακρας Δεξιάς. Η υποτιθέμενη φιλανθρωπική δραστηριότητα της Hogar Social Madrid θυμίζει τα συσσίτια της Χρυσής Αυγής. Οπως το ελληνικό νεοναζιστικό κόμμα απευθυνόταν μόνο σε Ελληνες, έτσι και η ισπανική ακροδεξιά οργάνωση απευθύνεται πρωτίστως στους Ισπανούς. Τι άλλο περιλαμβάνει η ατζέντα; Την απομάκρυνση όλων των προσφύγων από την Ισπανία. Αλλά και την έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Η βασική μας ανησυχία είναι ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός των μεταναστών που ζουν στην Ισπανία σήμερα και τα τεράστια οφέλη που έχουν από τις κοινωνικές υπηρεσίες» δηλώνει στη βρετανική εφημερίδα η 27χρονη εκπρόσωπος της οργάνωσης Μελίσα Ρουίθ. «Για τους Ισπανούς που περνάνε τόσο δύσκολα, η κατάσταση αυτή είναι μια πολύ μεγάλη αδικία» προσθέτει. Είναι επιχειρήματα και απόψεις που μπορεί να ακούσει πλέον κανείς σε πολλές χώρες της Ευρώπης από ακροδεξιά κόμματα, τα οποία έχουν γίνει πια πανίσχυρα. Αν αλλάζει κάτι στην περίπτωση της Ισπανίας, είναι ότι η Ακρα Δεξιά παραμένει καθηλωμένη στις παρυφές του πολιτικού συστήματος. Ακροδεξιά παρουσία δεν υπάρχει ούτε στο εθνικό Κοινοβούλιο αλλά ούτε και στα περιφερειακά. Και στις βουλευτικές εκλογές που θα πραγματοποιηθούν σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, κανένα από τα ακροδεξιά κόμματα δεν αναμένεται να κάνει αισθητή την παρουσία του – για είσοδο στη Βουλή ούτε λόγος. Με άλλα λόγια, το πολιτικό φάσμα στα δεξιά τελειώνει στο Λαϊκό Κόμμα του Μαριάνο Ραχόι.

Η Μελίσα Ρουίθ και τα υπόλοιπα μέλη της οργάνωσης θέλουν να αλλάξουν ακριβώς αυτό – αν και παραδέχονται ότι μπροστά τους έχουν ένα ολόκληρο βουνό που πρέπει να ανεβούν. Η ίδια υποστηρίζει ότι η ισχνή παρουσία της Ακρας Δεξιάς σήμερα οφείλεται στην ιστορική κληρονομιά του εμφύλιου πολέμου και στις τέσσερις δεκαετίες του φρανκικού καθεστώτος που δεν κατέρρευσε παρά μόνο στα τέλη της δεκαετίας του 1970. «Το πολιτικώς ορθό και κοινωνικώς αποδεκτό σήμερα στην Ισπανία είναι να ανήκεις στην Αριστερά» αναφέρει. Κατά κάποιον τρόπο, οι πολιτικοί επιστήμονες θα συμφωνούσαν. Η Ισπανία έχει μια πολύ βαριά ιστορία για να ελπίζει οποιοδήποτε κίνημα ότι θα επαναλάβει την επιτυχία του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία ή του Κόμματος Ελευθερίας στην Αυστρία.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι ακόμη: ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η Ακρα Δεξιά άνθησε χάρη στην οργή απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ενωση και τα ξενοφοβικά αισθήματα ενός τμήματος στην κοινωνία, στην Ισπανία ούτε ιδιαίτερος αντιευρωπαϊσμός εκδηλώθηκε αλλά ούτε και αποδόθηκαν όλα τα κακά της χώρας στους μετανάστες. Και υπάρχει εξήγηση γι’ αυτό: ως υπαίτιοι της κρίσης υποδείχθηκαν από την κοινή γνώμη οι οικονομικές ελίτ, οι τράπεζες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η τρόικα.

Πρότυπο η Χρυσή Αυγή
Η 27χρονη εκπρόσωπος της ισπανικής ακροδεξιάς οργάνωσης Hogar Social Madrid δεν κρύβει ότι το πρότυπό της είναι η ελληνική Χρυσή Αυγή. «Για να υπάρξουμε ως πολιτικό κόμμα – λέει – πρέπει να χτίσουμε πρώτα ένα κοινωνικό κίνημα». Η ίδια αναγνωρίζει πάντως ότι θα πρέπει να κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι για να αποκτήσει πολιτική οντότητα η Ακρα Δεξιά στην Ισπανία. Κι ένας από τους λόγους είναι ότι όλες οι απόπειρες στο παρελθόν για τη δημιουργία ενός εθνικιστικού ακροδεξιού κόμματος στηρίχθηκαν στη νοσταλγία του φρανκικού καθεστώτος – σε κάτι δηλαδή που η ισπανική κοινωνία στη συντριπτική της πλειονότητα ήταν αποφασισμένη να αφήσει οριστικά πίσω της. Η ατζέντα, πάντως, της ισπανικής Ακρας Δεξιάς φαίνεται να αλλάζει τώρα – μάρτυρας τα συσσίτια «Μόνο για Ισπανούς».