Το σήμα της Μέρκελ και τα όπλα Μητσοτάκη στη μάχη του φθινοπώρου

Στην οικογένεια Μητσοτάκη είναι τρεις γενιές γερμανομαθείς, αλλά τα γερμανικά της Ντόρας Μπακογιάννη βρίσκονται σε πιο προχωρημένο επίπεδο από εκείνο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αντιθέτως, ο Κυριάκος προπορεύεται της Ντόρας στα αγγλικά – και είναι η γλώσσα επικοινωνίας που επιλέγει συνήθως στις διεθνείς επαφές του, με την εξαίρεση του Παρισιού όπου υποχωρεί για να ικανοποιήσει και τον γαλλικό γλωσσικό σωβινισμό. Στο Λουξεμβούργο, ωστόσο, ήταν η Ανγκελα Μέρκελ που επέλεξε να γίνει η μεταξύ τους συζήτηση στα αγγλικά. Σε αντίθεση με την πρώτη περίοδο της θητείας της, η καγκελάριος αισθάνεται πλέον ιδιαίτερα ασφαλής με το δικό της επίπεδο στην αγγλική και δεν πτοείται από τη χαρακτηριστική γερμανική προφορά της. Το απόγευμα της περασμένης Δευτέρας, πάντως, πριν ανοίξει η κουβέντα για την Οικονομία και το Προσφυγικό στη στενή αίθουσα συνεδριάσεων, στο συνεδριακό κέντρο του Κίρτσμπεργκ, οι δύο πλευρές δεν ήταν φειδωλές στην ανταλλαγή φιλοφρονήσεων που έγινε στη γλώσσα του Γκαίτε. Λειτουργούσε περισσότερο ως ένα απαραίτητο ζέσταμα. Και κάπου εκεί, χωρίς να έχει προηγηθεί μέχρι τότε κάποια αναφορά στο εγχώριο πολιτικό σκηνικό, η Μέρκελ έκανε ένα βήμα που καθόρισε σε σημαντικό βαθμό και το κλίμα της συζήτησης που ακολούθησε. «Χαίρομαι πολύ που κρατάς το κόμμα σου δυνατό και ενωμένο» ανέφερε στον πρόεδρο της ΝΔ, ο οποίος αντέδρασε με ένα πλατύ χαμόγελο, προτιμώντας να επεξεργαστεί το σήμα που μόλις είχε λάβει.

Ηταν προφανές ότι εκείνη τη στιγμή στον Κυριάκο και την ολιγομελή ομάδα που τον πλαισίωνε κατά τη συνάντηση η Μέρκελ δεν εμφανιζόταν ως καγκελάριος αλλά ως επικεφαλής των γερμανών Χριστιανοδημοκρατών. Το μήνυμα της κομματικής αλληλεγγύης και μιας ευμενούς διάθεσης που υποκρύπτει η ευαρέσκεια της καγκελαρίου θα μπορούσε να αποτελούν τον οδηγό για τις μελλοντικές επαφές της γαλάζιας ηγεσίας με το Βερολίνο – τουλάχιστον έτσι μεταφράστηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και την ομάδα του. Οι δίαυλοι με τη γερμανική καγκελαρία, άλλωστε, έχουν ανοίξει μετά το Λουξεμβούργο ακόμη περισσότερο.                                  

ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΠΑΦΕΣ. Παράλληλα, όμως, το σήμα της Μέρκελ επιβεβαιώνει ότι η καγκελάριος παρακολουθεί στενά όσα διαδραματίζονται στη χώρα μας και έχει σαφέστατη εικόνα για τις δυναμικές που αναπτύσσονται στην ελληνική πολιτική σκηνή, πρωτίστως στον άξονα κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης. Στην παρούσα περίοδο, η δημοσκοπική υπεροπλία της ΝΔ απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ προφανώς διευκολύνει τους χειρισμούς και τον σχεδιασμό του Κυριάκου Μητσοτάκη. Το γαλάζιο επιτελείο σχεδόν αναγκαστικά θα ρίξει το βάρος του και στην ενίσχυση των διεθνών επαφών και της διεθνούς εικόνας του κόμματος, από τη στιγμή που ο εκλογικός ορίζοντας απομακρύνεται και ο κομματικός μηχανισμός δεν χρειάζεται να λειτουργήσει σε προεκλογικούς ρυθμούς.     

Η υπεροπλία της ΝΔ, άλλωστε, ήταν ένα από τα θέματα που έθιξαν αρκετοί παράγοντες της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς στη σύνοδο του Λουξεμβούργου για τα 40 χρόνια του ΕΛΚ. Η Μέρκελ δεν ήταν η μόνη που εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ισχυρή θέση των ομοϊδεατών της στην Αθήνα. Ανάλογες επισημάνσεις έκαναν στο περιθώριο της συνάντησης και οι στενοί συνεργάτες της, πρωτίστως ο νέος σύμβουλός της για ευρωπαϊκά θέματα Ούβε Κορσέπιους, αλλά και ο εκπρόσωπος της καγκελαρίας Στέφεν Ζάιμπερτ. Ακόμη θερμότερα ήταν τα σχόλια των ηγετικών στελεχών του ΕΛΚ στους διαδρόμους του συνεδριακού κέντρου, όπως του επικεφαλής της ομάδας του ΕΛΚ στο Ευρωκοινοβούλιο Μάνφρεντ Βέμπερ, ο οποίος επέμεινε να υπερτονίζει πως «η πολιτική του Αλέξη Τσίπρα έβλαψε την Ελλάδα», αναδεικνύοντας παράλληλα τη θέση οδηγού που έχει αποκτήσει η ΝΔ στο εσωτερικό σκηνικό.

ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ. Πάνω σε αυτή την εικόνα – μιας κυβέρνησης εν αναμονή – είναι ξεκάθαρο ότι θα κτίσει η αξιωματική αντιπολίτευση το νέο σχέδιό της μετά το κλείσιμο της αξιολόγησης. Είναι επίσης αυτή η εικόνα που επιτρέπει να απορροφηθούν εσωκομματικοί κραδασμοί από αστοχίες ή επιλογές που καθιστούν μετεξεταστέο τον πολιτικό σχεδιασμό του κόμματος, όπως συνέβη με την ομαδική αποχώρηση από τη Βουλή κατά τη συζήτηση για τις οφσόρ. Το κλίμα που δημιουργείται από το σταθερά αυξανόμενο δημοσκοπικό προβάδισμα του κόμματος και τη, συνακόλουθη, ενίσχυση της θέσης του Κυριάκου Μητσοτάκη, αμβλύνει και τις όποιες αρνητικές εντυπώσεις προκάλεσε στους κόλπους του ΕΛΚ η διπλή καταψήφιση από τη ΝΔ των νέων μνημονιακών απαιτήσεων, ενώ διαμορφώνει ένα νέο πεδίο για την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση.

Γενικότερα, στη Συγγρού σχηματοποιείται η εικόνα μιας μη αναστρέψιμης κατάστασης, ανεξάρτητα από τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών. Το μήνυμα που μεταφέρεται και στις σχετικές συσκέψεις του γαλάζιου επιτελείου από τον Τάκη Θεοδωρικάκο είναι πως ο Τσίπρας μέσω των επόμενων εκλογών θα μπορεί να κάνει μόνο «διαχείριση της ήττας του». Ο σύμβουλος στρατηγικής του πρόεδρου της ΝΔ δεν στέκεται τόσο στα κλασικά ποσοτικά στοιχεία των δημοσκοπήσεων (δημοσιοποιημένων ή στοχευμένων σε επιμέρους ζητήματα για εσωτερική ενημέρωση) αλλά στα λεγόμενα ποιοτικά που, βάσει των δικών του αναλύσεων, αναδεικνύουν πλέον ένα αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα στην ελληνική κοινωνία και στον ΣΥΡΙΖΑ.

ΤΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΗΣ ΨΑΛΙΔΑΣ. Στη βάση αυτή, η καταβύθιση των προσωπικών ποσοστών του Αλέξη Τσίπρα – που αποτελεί και το ισχυρότερο χαρτί της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ – έχει μεγαλύτερη σημασία από το άνοιγμα της ψαλίδας υπέρ της ΝΔ στην πρόθεση ψήφου, τον καταλληλότερο πρωθυπουργό ή την παράσταση νίκης. Περισσότερο με το χάντικαπ του ΣΥΡΙΖΑ που παγιώνεται και μια αντίδραση απέναντι στην κυβέρνηση που γενικεύεται, παρά με τον ηχηρό τρόπο που κινείται η ΝΔ, συνδέεται και η συνεχώς αυξανόμενη αποδοχή του αιτήματος για εκλογές, που τείνει να αποκτήσει πλειοψηφικά χαρακτηριστικά.                       

Η πρόσφατη καταγραφή της εικόνας ενός απολύτως απογοητευμένου εκλογικού σώματος από την κυβερνητική διαχείριση και μιας απαισιόδοξης κοινωνίας σε συντριπτικό βαθμό (86%, σύμφωνα με την μέτρηση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για τον Σκάι) αντιμετωπίζεται ως προαναγγελία ακόμη και κοινωνικών εκρήξεων κατά τη φθινοπωρινή περίοδο, όταν τα νέα φορολογικά βάρη θα έχουν πλήξει σχεδόν όλες τις κοινωνικές ομάδες. Ταυτόχρονα, η ιδιαίτερα εξασθενημένη εικόνα του Αλέξη Τσίπρα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τις τελευταίες εκλογές επιτρέπει στους αναλυτές της Συγγρού να θεωρούν πρακτικά εφικτή μια αλλαγή σκηνικού, ακόμη και μέσα από μια καλά σχεδιασμένη πρωθυπουργική αντεπίθεση διαρκείας. Στον πίνακα δημοφιλίας των πολιτικών αρχηγών ο Αλέξης Τσίπρας έχει καταπέσει στην έκτη θέση, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης διηύρυνε την πρωτιά του, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της Public Issue για την «Αυγή». Η μέτρηση δεν αποκλίνει από την εικόνα που καταγράφουν άλλες δημοσκοπήσεις, ενώ από το γαλάζιο επιτελείο υποστηρίζουν ότι οι κυλιόμενες μετρήσεις των προηγούμενων ημερών, με φόντο την «αμαρτωλή» τροπολογία για τις οφσόρ, δείχνουν ότι η προσωπική εικόνα του Πρωθυπουργού έχει υποστεί ακόμη μεγαλύτερα τραύματα.

Η ΥΠΕΡΟΠΛΙΑ. Το μεγάλο προβάδισμα της ΝΔ στην πρόθεση ψήφου – κινείται μεταξύ οκτώ και δέκα μονάδων – όπως και η υπεροπλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία αποτελούν το επιστέγασμα της εικόνας που διαμορφώνεται από τη γενικότερη αίσθηση μιας κυβερνητικής ανικανότητας. Στις πρώτες πίτες, κατά τους γαλάζιους επιτελάρχες, μπορεί να υπάρξουν αυξομειώσεις ανάλογα με τη συγκυρία και στο Μέγαρο Μαξίμου να ευελπιστούν σε μια βελτιωμένη εικόνα που θα επιτρέπει να συντηρηθεί ένα κλίμα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει στο παιχνίδι. Ωστόσο, για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και την τάση έντονης αποδοκιμασίας της κυβέρνησης δεν υπάρχει περιθώριο σημαντικών μεταβολών τουλάχιστον τους προσεχείς μήνες. Αντιθέτως, στη Συγγρού σχεδόν προεξοφλούν ότι ακόμη και με διατήρηση μιας κανονικότητας (δηλαδή, χωρίς άλλες  αρνητικές εξελίξεις στην Οικονομία, το Προσφυγικό κ.λπ.), το πιθανότερο είναι ότι οι αρνητικοί δείκτες για την κυβέρνηση θα επιδεινωθούν περαιτέρω, καθώς πλέον την εικόνα της επιβαρύνουν και ήσσονος σημασίας γεγονότα που συνδέονται με τη λεγόμενη καθημερινότητα.                      
Παράλληλα, η ενίσχυση της διεθνούς εικόνας του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι προφανές ότι ισχυροποιεί και τη δημοσκοπική θέση του, ενώ μεγαλώνει το προβάδισμα που από την περασμένη άνοιξη έχει αποκτήσει σε ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα – κατά τους γαλάζιους αναλυτές – που θα απαντηθούν την ώρα της κάλπης: ποιος μπορεί να εγγυηθεί την έξοδο της χώρας από την κρίση. Στην τελευταία μέτρηση της Pulse (για το Action 24) το προβάδισμα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης έναντι του Πρωθυπουργού υπερέβαινε τις επτά ποσοστιαίες μονάδες.   

Η ΑΠΗΧΗΣΗ. Στον 3ο όροφο της Λεωφόρου Συγγρού δίνουν ιδιαίτερη σημασία και στα στοιχεία που συλλέγουν σχετικά με τη απήχηση του Κυριάκου Μητσοτάκη σε χώρους εκτός ΝΔ. Η καταγραφή έχει ενδιαφέρον, όχι μόνο επειδή μπορεί να αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα σε μια εκλογική αναμέτρηση, αλλά και επειδή πριν από τις εσωκομματικές κάλπες ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανιζόταν να έχει καλύτερη εικόνα εκτός κομματικού πεδίου. Η κοινωνική αποδοχή του επέβαλε σε ένα βαθμό και την εκλογή του στο τιμόνι της ΝΔ, καθώς έφερε στις γαλάζιες κάλπες και ψηφοφόρους που δεν συνδέονταν με το κόμμα. Τον περασμένο Οκτώβριο, όταν ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για την κομματική ηγεσία, με συνολική δημοφιλία στο 40%, θετική γνώμη για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είχαν το 68% των ψηφοφόρων της ΝΔ, το 65% του ΠΑΣΟΚ, το 65% του Ποταμιού, το 50% της Ενωσης Κεντρώων, το 22% του ΣΥΡΙΖΑ και το 50% των ΑΝΕΛ. Σε εκείνη τη φάση και για το στενό συντηρητικό ακροατήριο, η εικόνα μιας «οικουμενικότητας» μπορεί να μη διευκόλυνε την υποψηφιότητά του, αλλά μετά την επικράτηση είναι προφανές ότι η διείσδυση και σε άλλους χώρους εκτός ΝΔ μετατρέπεται σε σημαντικό πλεονέκτημα.