Γιάννης Σαμπροβαλάκης. Μουσική απόδραση στη Νέα Υόρκη

«Εξαιρετικά επιδέξια νέα ενορχήστρωση του μουσικολόγου Γιάννη Σαμπροβαλάκη». Η εντυπωσιακή υποδοχή των «New York Times» το 2012 για την προσέγγιση του έλληνα μουσικού στον «Χρυσό πετεινό» του Ρίμσκι-Κόρσακοφ για την Οπερα της Κοπεγχάγης ήταν η αρχή. Η συνέχεια δίνεται τώρα στη σκηνή της Μητροπολιτικής Οπερας της Νέας Υόρκης (από τις 6 έως τις 11/6), σε χορογραφία του Αλεξέι Ρατμάνσκι. Κάπως έτσι το έργο με τη νέα αφήγηση του κλαρινετίστα μπαίνει στο ρεπερτόριο των μεγάλων σκηνών του κόσμου και όπως λέει ο ίδιος: «Είναι οι καρποί μια συνεχούς και επίμονης προσπάθειας. Η διάκριση σίγουρα δίνει χαρά σε κάθε μουσικό διότι είναι η επιβράβευση στην αφοσίωση της τέχνης του».  

Δεν είναι μόνο οι δάφνες που δρέπει ο ταλαντούχος μουσικός έπειτα από αυτή τη μεγάλη επιτυχία του. Ο Γιάννης Σαμπροβαλάκης έγινε ο κληρονόμος των δικαιωμάτων του Ρίμσκι-Κόρσακοφ αφού παρήλθε το διάστημα των 70 ετών από τον θάνατό του (το 1908). «Αυτό δεν το σκεφτόμουν φυσικά όταν μου ανέθεσε το έργο ο Ρατμάνσκι για να το ενορχηστρώσω. Εκείνο που ήθελα ήταν να αντεπεξέλθω στη συγκεκριμένη εργασία με τον καλύτερο τρόπο. Εργαζόμουν πάνω από εκατοντάδες σελίδες για να μπορέσω αποδώσω το έργο σε μορφή μπαλέτου». Είναι μια διαδικασία, όπως εξηγεί, που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η παρτιτούρα της όπερας είναι κατά κάποιον τρόπο ξεκαθαρισμένη αφού τα μουσικά μέρη είναι σαφές πού ανήκουν: φωνές και μουσικά όργανα. Στη μεταγραφή για μπαλέτο, πάλι, απαιτείται άλλη διαδικασία: «Το έργο σε μορφή όπερας έχει τρεις πράξεις ενώ για μπαλέτο δύο. Αυτό σημαίνει κατ’ αρχάς ότι κάποια μουσικά μέρη τα οποία δεν μπορούσαν να αποδοθούν χορευτικά έπρεπε να μείνουν εκτός και ταυτόχρονα να χτίσω τις γέφυρες με τις οποίες θα ενωθούν τα υπόλοιπα κομμάτια μουσικής». Γι’ αυτό και ο ίδιος έμεινε με σχολαστικότητα πάνω από εκατοντάδες σελίδες με παρτιτούρες για να μπορέσει να υπηρετήσει το όραμα του Ρατμάνσκι. «Η ενορχήστρωση αντιστοιχεί σε μια ορχηστρική σουίτα μεγάλης κλίμακας. Το βέβαιο είναι ότι σέβεται απολύτως το πρωτότυπο μουσικό κείμενο. Εχει ιδιαίτερη σημασία για τον δημιουργό εκείνος που θα πιάσει στα χέρια του το έργο του να δείξει ότι κατανοεί την ανάγκη που είναι έτσι γραμμένο. Πρώτα υπηρετούμε το όραμα του συνθέτη και μετά κάνουμε τη δική μας μετάφραση».

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Ο Σαμπροβαλάκης αυτές τις ημέρες βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για τις πρόβες του έργου. «Το άγχος μου είναι να ακούσω από τους μουσικούς ότι κατανοούν τη δική μου μεταγραφή και δεν θα παίξουν τα δικά τους» λέει γελώντας. «Δυστυχώς δεν θα μπορέσω να είμαι στην πρεμιέρα διότι θα πρέπει να επιστρέψω στην Αθήνα για τις πρόβες της “Αΐντα” (10/6 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ). Πολλές φορές έχω σκεφθεί ότι μερικές παραστάσεις – όπως αυτές του “Χρυσού πετεινού” – σου αποφέρουν όσο η βασική δουλειά σου για έναν χρόνο. Αλλά δεν γίνονται όλα για τα χρήματα. Αλλωστε αυτά που θα εισπράξω θα τα επενδύσω σε νέες εκδόσεις από το Κέντρο Ελληνικής Μουσικής, το οποίο έχω ιδρύσει».