Ο «πραγματιστής Οικολόγος» που κατάφερε να κλείσει την ψαλίδα

Για τον Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν οι προεδρικές εκλογές ήταν λίγο σαν τρενάκι του τρόμου. Πριν από τον πρώτο γύρο όλες οι δημοσκοπήσεις τον ήθελαν στην πρώτη θέση. Ηρθε όμως δεύτερος με διαφορά 14% από τον πρώτο, τον ακροδεξιό Νόρμπερτ Χόφερ. Στη σύγχρονη αυστριακή ιστορία, επεσήμαιναν οι αναλυτές, ποτέ δεν κατόρθωσε υποψήφιος να κλείσει μια τέτοια ψαλίδα. Λίγο πριν από τον δεύτερο γύρο, ένας αυστριακός δημοσιογράφος εκτιμούσε πως ο Βαν ντερ Μπέλεν είχε μόλις 10% πιθανότητες να κερδίσει. Πόσω μάλλον αφού δεν συστάθηκε στην Αυστρία κανένα «δημοκρατικό μέτωπο» προκειμένου να κλείσει ο δρόμος στον Χόφερ: Σοσιαλδημοκράτες και Συντηρητικοί έκριναν αυτόν τον πρώην καθηγητή Οικονομικών με το αυστηρό παρουσιαστικό υπερβολικά ανεξάρτητο, άρα μη ελέγξιμο.

Ο Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Ινσμπρουκ καθώς και στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 φλέρταρε για λίγο με τους Σοσιαλδημοκράτες πριν διεκδικήσει, το 1992, την προεδρία του Ελεγκτικού Συνεδρίου με τα χρώματα των Πρασίνων. Μεταξύ 1997 και 2008 ήταν εκπρόσωπος και πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Οικολόγων. Επέλεξε ωστόσο να θέσει υποψηφιότητα για την αυστριακή προεδρία ως ανεξάρτητος – με τους Πράσινους να του προσφέρουν σχεδόν αμέσως τη στήριξή τους.

«Είναι ένας πραγματιστής Οικολόγος» λέει στη «Λιμπερασιόν» ο πολιτολόγος Αντον Πελίνκα. «Χαίρει επίσης σεβασμού για την ακαδημαϊκή καριέρα που έκανε προτού μπει στην πολιτική. Κατάφερε εξαρχής να προσελκύσει ψηφοφόρους που δεν θα είχαν ψηφίσει τους Πράσινους, συμμερίζονται όμως κάποιες τους θέσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τους ανοικτούς ορίζοντες και την Ευρώπη. Οι Οικολόγοι είναι εξάλλου το πλέον φιλευρωπαϊκό κόμμα της Αυστρίας». Ο ίδιος ο Βαν ντερ Μπέλεν είναι βαθιά φιλευρωπαίος, οπαδός της ομοσπονδιοποίησης. Παρ’ όλα αυτά, έχει ασκήσει έντονη κριτική στον τρόπο λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: «Αν εφαρμόζαμε το σύστημα διακυβέρνησης της ΕΕ στην Αυστρία, θα είχαμε δύο κυβερνήσεις» έχει δηλώσει.

Οι Αυστριακοί τον άκουσαν επίσης τους τελευταίους μήνες να στιγματίζει τη μη εφαρμογή του συστήματος ποσοστώσεων για τους πρόσφυγες. «Θα μιλήσω στους δημάρχους που αρνούνται να δεχθούν πρόσφυγες» υποσχέθηκε. Δεν βλέπει άλλωστε «γιατί δεν μπορεί να αναπτυχθεί το ευρωπαϊκό συναίσθημα και στους νεαρούς Σύρους και Ιρακινούς που έρχονται σε εμάς». Το θέμα αυτό, που τον έφερε πολλάκις σε σύγκρουση με τον αντίπαλό του, τον αγγίζει προσωπικά: οι παππούδες του εγκατέλειψαν τη Ρωσία μετά την Επανάσταση του 1917 για να εγκατασταθούν στην Εσθονία. Τους τελευταίους μήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τον Κόκκινο Στρατό να προελαύνει, οι γονείς του έγιναν ξανά πρόσφυγες: εγκαταστάθηκαν στη Βιέννη, όπου και γεννήθηκε το 1944, κατόπιν στο Ινσμπρουκ, όπου μεγάλωσε. Ο Βαν ντερ Μπέλεν απέκτησε την αυστριακή υπηκοότητα το 1958.  

Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος της Αυστρίας γνωρίζει πως χρωστάει τη νίκη του περισσότερο στην εναντίωση μιας πλειοψηφίας των πολιτών στο FPÖ παρά στην ίδια την προσωπικότητά του: ένα 40% όσων τον ψήφισαν στον δεύτερο γύρο επικαλέστηκε ως κύριο λόγο την αναγκαιότητα ενός φράγματος στην Ακροδεξιά. Ο ίδιος είχε δηλώσει προεκλογικά πως ως Πρόεδρος δεν πρόκειται να διορίσει ακροδεξιό καγκελάριο. Εχει μπροστά του δύο χρόνια και μαζί του τον νέο, Σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο που διορίστηκε την περασμένη εβδομάδα, προκειμένου να πείσει τους αυστριακούς πολίτες να μην τον υποχρεώσουν να το κάνει.