Δεν μπορεί, δεν μπορεί, κάπου θα συναντηθούμε

Αν έδειξε κάτι το προηγούμενο Σαββατοκύριακο είναι πως η Κεντροαριστερά είναι σαν το μανικιούρ: φτιάχνεται δύσκολα αλλά μπορεί να χαλάσει πολύ εύκολα. Ο πόλεμος διαρροών για το προσκλητήριο που δεν εστάλη – αλλά όπως διατείνεται η Φώφη δεν χρειαζόταν να αποσταλεί, μιας και «οι φίλοι μιλούν στο τηλέφωνο, οι γνωστοί ανταλλάσσουν e-mail» – δεν έμεινε στο επίπεδο γραφείων Τύπου αλλά έφθασε μέχρι αυτό των αρχηγών μέσα στην εβδομάδα. Είναι όμως «φίλοι» η Γεννηματά με τον Θεοδωράκη; Ή μήπως οι διαφορετικές τους προσωπικότητες παίζουν ρόλο στη – για να το πούμε κομψά – δυσκολία συνεννόησης που φαίνεται να υπάρχει μεταξύ Χαριλάου Τρικούπη και Σεβαστουπόλεως;

«Οι προσωπικές σχέσεις επηρεάζουν πάντα, ώς έναν βαθμό, την πολιτική σχέση» σημειώνει κεντροαριστερός που στηρίζει από την πρώτη κιόλας στιγμή το εγχείρημα της Επιτροπής που συστάθηκε από τους δύο αρχηγούς προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα σύγκλισης των κομμάτων τους. Και είναι απόλυτα κατηγορηματικός όταν προσθέτει πως «η Φώφη με τον Σταύρο δεν είχαν ποτέ χημεία». Με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι δεν είχαν ποτέ προσωπική σχέση. Παρότι ο Θεοδωράκης, πριν εμπλακεί με την πολιτική, γνώριζε στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ένιωθε πάντα πιο κοντά σε άλλες φυλές του Κινήματος, βλέπε εκσυγχρονιστές ή οικογένεια Παπανδρέου. Οπως το θέτει οικείος του, «ο Σταύρος αισθάνεται ότι η Κεντροαριστερά είναι ο χώρος του πολιτικά». «Αλλά», συμπληρώνει, «τον ενοχλεί η παλαιοκομματική λογική που επικρατεί στους κόλπους της Χαριλάου Τρικούπη». Αυτό διαβάζεται και ως μομφή προς το περιβάλλον της Γεννηματά.

Στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή

Μια άλλη πηγή από τον θεοδωρακικό περίγυρο αναλύει αυτήν την έλλειψη χημείας με όρους ελαφρώς ψυχολογικούς. «Η Φώφη δεν είναι θερμή, δεν έχει στοιχεία αυθορμητισμού» λέει. «Ο Σταύρος είναι το άκρως αντίθετο». Ενα ακόμη πρόβλημα που έχει διαγνώσει στη μεταξύ τους επικοινωνία άνθρωπος με γνώση των συνομιλιών των δύο έγκειται στο ότι η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ «είναι μεν ευγενής αλλά παραπέμπει όλες τις ουσιαστικές αποφάσεις στο μέλλον». Αυτό που θέλει να πει είναι πως ο Θεοδωράκης φέρεται να νιώθει πως δεν είναι ειλικρινής μαζί του.

Από την άλλη, όσοι γνωρίζουν τη Γεννηματά επιμένουν ότι έχει γνήσια αντιδεξιά αντανακλαστικά. Οταν επιτίθεται στη ΝΔ του Κυριάκου και ενοχλείται από την παρουσία του Θεοδωράκη στο Συνέδριο της φιλελεύθερης Δράσης δεν το κάνει μόνο έπειτα από ψυχρούς πολιτικούς υπολογισμούς, αποσκοπώντας στην ψήφο εκείνων των απογοητευμένων ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ που δεν θα στήριζαν ποτέ ένα δεξιό ή κεντροδεξιό κόμμα. Δεν είναι, λένε, πρόσχημα, είναι – μέχρι ενός σημείου – και θέμα πολιτικής ανατροφής. Η οικογένειά της, ιδεολογικά, είναι το λεγόμενο πατριωτικό ΠΑΣΟΚ.

Στελέχη με γνώση της ανθρωπογεωγραφίας της Κεντροαριστεράς χωρίς δισταγμό παραδέχονται σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις ότι οι δύο αρχηγοί «δεν κολλάνε, δεν ταιριάζουν καθόλου». Κι όμως όλοι αντιλαμβάνονται ότι από τη στάση τής μεν και του δε θα κριθεί το εγχείρημα της ανασύστασης του Κέντρου. Εξού και υπάρχει μια ομάδα πέντε ανθρώπων κι από τα δύο στρατόπεδα που χαίρουν της εκτίμησης των αρχηγών αλλά και πολλών άλλων οι οποίοι έχουν αναλάβει τις ειδικές αποστολές της συνεννόησης. Γεννηματά και Θεοδωράκης μιλούν κάποιες φορές απευθείας αλλά κυρίως συνομιλούν διά αυτών των αντιπροσώπων.

Στις 6 Ιουνίου η Επιτροπή Διαλόγου και Θέσεων ετοιμάζει μια ανοιχτή εκδήλωση στο Γκάζι. Οι ρομαντικοί του χώρου τη βλέπουν ως το μεγάλο τους στοίχημα. Οι παρουσίες – και οι απουσίες – αλλά και η προσέλευση του κόσμου θα δείξουν αν η Επιτροπή μπορεί να αποτελέσει το εργαλείο για να χτιστεί ένας τρίτος πόλος μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ. Κι όμως οι διοργανωτές – ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται και κομματικά στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη και της Σεβαστουπόλεως – δεν γνωρίζουν ακόμη αν Γεννηματά και Θεοδωράκης θα τους τιμήσουν με την παρουσία τους.

Η μίνι σύρραξη και οι μπηχτές

Η τελευταία φορά που οι δύο μίλησαν ήταν την προηγούμενη Τετάρτη. Η Γεννηματά τού τηλεφώνησε για να τον προσκαλέσει στη Συνδιάσκεψη της Δημοκρατικής Συμπαράταξης ενώ είχε ήδη κυκλοφορήσει το πρόγραμμα με τους ομιλητές, ήταν γνωστό πως αυτός θα απευθύνει χαιρετισμό στο 4ο Τακτικό Συνέδριο της Δράσης και θα συνεδρίαζε το ανώτατο κομματικό του όργανο. Μεταξύ Τετάρτης και Σαββάτου αμφότερες οι πλευρές υποβάθμιζαν το θέμα. Οι ποταμικοί λέγοντας ότι πρόκειται για μια κλειστή κομματική εκδήλωση, οι του ΠΑΣΟΚ επισημαίνοντας ότι θα δώσουν το «παρών» μέλη της Επιτροπής Διαλόγου και Θέσεων. Και ξαφνικά το Σάββατο άρχισαν οι διαρροές από το ΣΕΦ. Το στόρι ήταν περίπου πως αυτή τον προσκάλεσε αλλά εκείνος προτίμησε τους επάρατους νεοφιλελεύθερους δρασίτες.

Για κάποιους, παρατηρητές των κεντροαριστερών πραγμάτων, αφορμή αυτής της πασοκικής έκρηξης στάθηκε η εκτίμηση ορισμένων ότι ο Θεοδωράκης με τον Θόδωρο Σκυλακάκη της Δράσης και την Αννα Διαμαντοπούλου θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στη Συγγρού. Τα ενσταντανέ με τον Κυριάκο μεταξύ Αννας και Σταύρου στην πρώτη σειρά του συνεδρίου ήρθαν περίπου σαν επιβεβαίωση μιας ανάλυσης που επικρατεί στους κύκλους του ΠΑΣΟΚ. Ακολούθησε μια μίνι σύρραξη με non paper και αρκετές μπηχτές της Γεννηματά τύπου «Τo Ποτάμι να ξεθολώσει το στίγμα του και να δει πού πατάει».

Από τη Σεβαστουπόλεως αποπειράθηκαν να ρίξουν τους τόνους. Αυτό όμως που ενόχλησε περισσότερο τον Θεοδωράκη ήταν μια άλλη γεννηματική ατάκα, στον Bήμα FM για την Επιτροπή Διαλόγου. «Είναι μια δική μου πρωτοβουλία και το γνωρίζετε αυτό, γιατί πιστεύω ότι αξίζει να το προσπαθήσουμε» δήλωσε την Τετάρτη. Μια μέρα μετά, λοιπόν, από το Λασίθι δήλωνε πως χρειάζεται μια μεγάλη κεντρώα παράταξη αλλά φοβάται ότι «κάποιοι δεν θέλουν να ξεβολευτούν. Ονειρεύονται τα περασμένα μεγαλεία και νομίζουν ότι θα τα ξαναζήσουν». Απαντούσε έτσι στην αρχηγό του ΠΑΣΟΚ.

Το πρόβλημά του ήταν, όπως έλεγαν στενοί του συνεργάτες, ότι το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να παρουσιάσει ως δική του πρωτοβουλία μια Επιτροπή που έχει δομηθεί πάνω στο σκεπτικό του Ποταμιού για ένα Κοινοβούλιο του Κέντρου. Σε απλά ελληνικά ο καβγάς πλέον γίνεται για το ποιος έχει διάθεση συνεργασίας. Ή, αν διαβάσει κανείς πίσω από τις γραμμές, για το ποιος θα χρεωθεί μια τυχόν αποτυχία προσέγγισης. Ενα παιχνίδι απόδοσης ευθυνών έχει ήδη αρχίσει.

Την Πέμπτη έγινε και μια σύσκεψη των ποταμικών που συμμετέχουν στην Επιτροπή Διαλόγου για να καθορίσουν τα επόμενα βήματά τους. Την είχε ζητήσει με ένα οργισμένο – εξαιτίας της στάσης της Γεννηματά – e-mail ο ίδιος ο Θεοδωράκης παρότι βρισκόταν στη γενέτειρά του. Οι εισηγήσεις όμως που επικράτησαν ήταν να μην τορπιλίσουν αυτοί τον διάλογο. Εδώ εντοπίζεται ένα ακόμη πρόβλημα στη σχέση των δύο αλλά και στο εγχείρημα της Επιτροπής. Αυτός επιθυμεί τη δημιουργία ενός νέου κόμματος ενώ αυτή προτάσσει τη λύση της συνομοσπονδίας.

Στις εκβολές της σύγκλισης

Πώς όμως φθάσαμε στη ρήξη του προηγούμενου Σαββατοκύριακου; Θα είχε αξία να δει κανείς από ποια στάδια πέρασε η σχέση των αρχηγών και κομμάτων από τις τελευταίες εκλογές και μετά για να απαντήσει το ερώτημα. Μια ανασκόπηση των τελευταίων μηνών ίσως εξηγεί γιατί αυτή η περιλάλητη προσέγγιση κινδυνεύει να μετατραπεί σε κόντρα ανά πάσα στιγμή.

Οταν η Φώφη ανέλαβε τα ηνία του ΠΑΣΟΚ, πριν από περίπου έναν χρόνο, ξεκίνησαν να έχουν επαφές. Στα έδρανα και στους διαδρόμους της Βουλής αρχικά  και στα Συμβούλια των Πολιτικών Αρχηγών αργότερα. Εκείνη την περίοδο, το καλοκαίρι δηλαδή, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας αλλά και μετά την εκλογική ήττα, που στοίχισε στο κόμμα το 42% της δύναμής του, οι ποταμικοί δεν φείδονταν αρνητικών σχολίων για το ΠΑΣΟΚ. Ο ίδιος ο επικεφαλής, άλλωστε, εμφανιζόταν περίπου ως αλλεργικός στους πασοκικούς μηχανισμούς. Αν και οι της Χαριλάου Τρικούπη έλεγαν σε κάθε ευκαιρία πως θα ήθελαν να έχουν διαύλους επικοινωνίας και ίσως και κοινό κοινοβουλευτικό βηματισμό με Το Ποτάμι.

Οι κρούσεις της Δημοκρατικής Συμπαράταξης ήταν συχνές. Το Ποτάμι απαντούσε όμως με το σλόγκαν «δεν συνεργαζόμαστε με το παλιό» και ως επιχείρημα που στήριζε την ορθότητα τούτης της επιμονής τους παρουσίαζαν – οφ δε ρέκορντ πάντα – την επιστροφή του Κώστα Λαλιώτη στα πασοκικά πράγματα.

Ολα αυτά μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου του 2015, όταν ο Σπύρος Λυκούδης άρχισε να δηλώνει στα ερτζιανά πως οι σχέσεις των δύο κομμάτων «θα έπρεπε να είναι φιλικές και όχι επίθεσης». Εκείνη τη στιγμή φάνηκε να είναι εκτός γραμμής. Ωστόσο, από τις κάλπες και μετά είχαν αρχίσει οι πιέσεις προς τον Θεοδωράκη από στελέχη του να συνεργαστεί με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που το έβλεπαν ως τη μόνη λύση για την πολιτική επιβίωση του Ποταμιού. Παράλληλα, φυσικά τον πρέσαρε και η Φώφη. Τελικά, ο Θεοδωράκης – αν και κάπως απρόθυμα – υπέκυψε στις πιέσεις των δικών του.

Τη 17η Οκτωβρίου η πρόεδρος και ο επικεφαλής βρέθηκαν, μαζί με τον Μάσιμο Ντ’ Αλέμα, κεντρικοί ομιλητές ημερίδας που οργάνωνε το θινκ-τανκ της Διαμαντοπούλου. Βέβαια, ο ένας μίλησε το μεσημέρι και η άλλη το απόγευμα. Οι κακές γλώσσες υποστήριζαν πως ο Θεοδωράκης ήταν αυτός που ήθελε να αποφύγει ένα φωτογραφικό στιγμιότυπο. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί είχαν δει ως θετικό βήμα στις σχέσεις τους εκείνη την ημερίδα. Ο λόγος; Ο Θεοδωράκης κάλεσε στην ομιλία του σε διάλογο «όλες τις προοδευτικές δυνάμεις της κοινωνίας». Είχε ρίξει, δηλαδή, κάπως τους επιθετικούς του τόνους.

Στη Γεννηματά, πάντως, αναγνωρίζεται η πρωτοβουλία των κινήσεων στον δημόσιο διάλογο. Τον Ιανουάριο έγραψε ένα άρθρο στα «ΝΕΑ», με το οποίο καλούσε τις δυνάμεις του χώρου σε συμπόρευση, ενώ στις 18 Μαρτίου με επιστολές της προς Θεοδωράκη και Παπανδρέου ζητούσε «να συναντηθούν» και «να κάνουν το επόμενο βήμα». Λίγες ημέρες μετά ο Θεοδωράκης τής πρότεινε ένα ραντεβού στο γραφείο του στη Βουλή. Εκεί συμφωνήθηκε η δημιουργία της Επιτροπής Διαλόγου.

Ο κίνδυνος μας φέρνει πιο κοντά

Σημείο καμπής και για τους δύο υπήρξε βέβαια η εκλογή του Μητσοτάκη στην αρχηγία της ΝΔ. Το κεντρώο προφίλ που συστηματικά πλασάρει χτύπησε το καμπανάκι του κινδύνου. Ο Κυριάκος θα μπορούσε να «ψαρέψει» στη δική τους δεξαμενή ψηφοφόρων έχοντας το πλεονέκτημα της εν δυνάμει εναλλακτικής στον ΣΥΡΙΖΑ ως μεγάλο κόμμα. Περίπου τότε λοιπόν αποφάσισαν – ή μάλλον εξαναγκάστηκαν από τις συνθήκες – να έρθουν πιο κοντά.

Το κατά το δημοσιογραφικό κλισέ φλερτ δεν κράτησε πολύ. Αιτία; «Οσο υπήρχε ανοιχτό το ενδεχόμενο εκλογών ήταν πιο ζεστοί για συνεργασία» τονίζει στέλεχος του χώρου. «Τώρα που αυτό απομακρύνθηκε εστιάζει ο καθένας περισσότερο στην προσωπική του στρατηγική» προσθέτει. Αν κάτι λοιπόν είναι σταθερό χαρακτηριστικό της σχέσης τους, από την πρώτη στιγμή, είναι η αμοιβαία καχυποψία.