Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ

Ακόμη κι αν αύριο εκπληρώνονταν τα όνειρα της Αριστεράς, εκείνη θα έβρισκε λόγους να μπει και πάλι σε διεργασίες. Πολύ περισσότερο σήμερα που το κέντρο των εξελίξεων στον νεοελληνικό σχηματισμό είναι μια κυβέρνηση με (ακόμη) αριστερή αναφορά. Πραγματικότητα που οδηγεί σε αναταράξεις ή σε αμηχανία – καθολικά – τα εγχειρήματα στα αριστερά του πολιτικού άξονα. Η κυβερνώσα, εξάλλου, πτέρυγα δεν είναι αλεξιπτωτιστής στον χώρο. Με παράδοση στα κινήματα και τον χώρο, είχε για δεκαετίες διαμορφώσει δεσμούς και συγγένειες με όλη την «ανυποταξία» του δρόμου.

Περιγράφοντας τον χώρο σχηματικά, θα τον θέταμε από την εσωκομματική τάση των 53+ του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι και τις πιο ακροαριστερές απολήξεις. Το νήμα που διαπερνά αυτήν τη «σκηνή» είναι ο τρόπος που ακόμη ετεροκαθορίζεται από το κυβερνητικό εγχείρημα. Μικρό μέρος μόνο έχει περάσει στη μετά ΣΥΡΙΖΑ μέρα. Οπως παρατηρούσε παλιό στέλεχος του χώρου, αυτό που χρειάζεται σήμερα ο χώρος είναι η απο-συριζοποίησή του. Κοινώς, να πάψει η κυβερνώσα εκδοχή να αποτελεί τον πόλο καθορισμού των διεργασιών για όλους.

Πολύ προσφάτως, φαίνεται αυτό να συντελείται από κάποιο τμήμα των χώρων. Ακόμη και σήμερα όμως και αν δεχθούμε πως οι περισσότεροι έχουν πάψει να θεωρούν τον ΣΥΡΙΖΑ μέλος της ευρύτερης οικογένειάς τους, δεν φαίνεται να αδιαφορούν για τον κόσμο του. Ταξικά και κοινωνικά, για την ακρίβεια, για το αδιαμόρφωτο πλήθος που εκτόξευσε τον Τσίπρα στην εξουσία ή που αποτέλεσε τη μεγάλη δεξαμενή του Οχι στο περσινό δημοψήφισμα. Οι πιο συνεπείς στα εργατικά λένε για τον κόσμο της επισφάλειας, τον θιγμένο κόσμο από τα Μνημόνια, την άνεργη νεολαία και τον εμποράκο που κάθε μέρα σαρώνεται.

  

Εκεί ψηλά στον Περισσό

Κεντρικός πόλος αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει παραδοσιακά το ΚΚΕ. «Το παιχνίδι είναι στημένο και από πριν ξεπουλημένο, γι’ αυτό και ο λαός χρειάζεται να οργανώσει την πάλη του ενάντια στα μέτρα χωρίς ημερομηνία λήξης με στόχο τη συνολική ανατροπή», έγραφε μόλις χτες σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις και την εξέλιξη της κυβερνώσας στρατηγικής το Κόμμα σε ανακοίνωσή του. Σε φάση απόλυτης συσπείρωσης ο Περισσός δεν έχει πάψει στιγμή να χτυπάει πολιτικά τον ΣΥΡΙΖΑ και να δίνει τη μάχη της κομματικής οικοδόμησης και της ενίσχυσης των γραμμών του. Η συγκυρία δεν είναι εύκολη. Η στρατηγική της Λαϊκής Συμμαχίας συνεχίζει να είναι στο κέντρο των δράσεων του Περισσού αν και μεγάλο μέρος της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς σημειώνει πως το ΚΚΕ βρίσκεται σε φάση «απόλυτου σεχταρισμού», απομόνωσης και μη συνεννόησης με άλλους πολιτικούς χώρους. «Το ΚΚΕ έχει χάσει μάχες στρατηγικής υφής απ’ το 2011 και μετά. Αρχικά δεν μπήκε στις πλατείες της αγανάκτησης και πέρσι δεν έδωσε τη μάχη του δημοψηφίσματος. Ακόμη πιο πρόσφατα, φαίνεται πως δεν στήριξε μαζικά την κίνηση του δημάρχου Πατρέων Κώστα Πελετίδη να έλθει με τα πόδια μαζί με εκατοντάδες εργαζομένους και πολίτες στην Αθήνα διαδηλώνοντας κατά της ανεργίας. Θα μπορούσε να μπει στο Σύνταγμα με χιλιάδες κόσμου, να πάρει όλο αυτό παλλαϊκά χαρακτηριστικά. Στο Αγροτικό έκανε ό,τι μπορούσε απ’ την άλλη, ενώ στο Προσφυγικό έχει μια οικονομίστικη γραμμή εστιάζοντας απλώς στις αιτίες των πολέμων χωρίς να βλέπει αντιφάσεις στην κίνηση των πραγμάτων», μου λέει διανοούμενος της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Οπως και να έχει, η συνέπεια και η θρησκευτική προσήλωση του κόσμου του ΚΚΕ στις διακηρύξεις του αποτελούν το όπλο του Περισσού ακόμη και σε ενδεχόμενη αιφνίδια εκλογική μάχη.

   

Καινούργια τώρα Ζωή…

Η πιο πρόσφατη νέα άφιξη στα του χώρου είναι βέβαια η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Συσπειρώνοντας μέρος του λεγόμενου αντιμνημονίου, των υπερασπιστών της διεκδίκησης των πολεμικών οφειλών απ’ την Γερμανία και της συζήτησης για το χρέος της χώρας, η Ζωή έκανε το μεγάλο βήμα αυτονόμησης των δικών της επιδίκων. Η εντυπωσιακή πρώτη της στο Χυτήριο και η παρουσία προσώπων γύρω της όπως η Νάντια Βαλαβάνη, ο Γιάννης Σταθάς, η Ραχήλ Μακρή, ο Κώστας Μαρματάκης και άλλοι έμοιαζε βέβαια – αν και είναι νωρίς – να έχει αρχηγικό πρόσημο και όχι ακόμη φυσιογνωμία συλλογικότητας. «Πιστεύω πως προσπαθεί να εκφράσει τον αντιμνημονιακό λόγο, αποκαθαρμένο όμως απ’ τον ταξικό. Περισσότερο θα την περιέγραφα ως αριστερόστροφο ριζοσπαστικό Κέντρο παρά ως αμιγώς Αριστερά. Υπάρχουν βέβαια και ριζοσπαστικά κομμάτια στο έδαφος της αστικής δημοκρατίας, απολύτως χρήσιμα στον καμβά της επίθεσης που δεχόμαστε. Προέρχεται πάντως από τον ΣΥΡΙΖΑ και συνεργάστηκε και με τη ΛΑΕ και, άρα, σε πρώτη φάση θα συσπειρώσει κόσμο αριστερό», μου λέει βαθύς γνώστης των διεργασιών. «Το εγχείρημά της είναι πολύ προσωποκεντρικό. Κυριαρχεί ένας ιδιότυπος κεντρισμός ενώ η ίδια εκφωνεί από ριζοσπαστικά αριστερά μέχρι ριζοσπαστικά δεξιά αιτήματα και φλερτάρει με την αντι-Πολιτική. Δεν ξέρω αν θα έμπαινε σε μετωπικές συμπορεύσεις και νομίζω πως η Πλεύση είναι εγχείρημα ενίσχυσης της θέσης της», μου λέει με νόημα στέλεχος της Αριστεράς από εκείνα που έφυγαν από τον ΣΥΡΙΖΑ μετά το Μνημόνιο του Ιουλίου.

  

Το κόµµα σου ΛΑΕ

Εντονες διεργασίες έχουμε και στον πυρήνα της Λαϊκής Ενότητας. Η πρόσφατη συγκρότηση του Αριστερού Ρεύματος – κύριας συνιστώσας της ΛΑΕ – σε αυτόνομη πολιτική οργάνωση είναι η πιο ζωηρή εξέλιξη που φαίνεται πως τροποποιεί το μετωπικό εγχείρημα. Μετά και τις αποφάσεις των άλλων οργανώσεων που συμμετέχουν στη ΛΑΕ (ΔΕΑ, ΑΡΑΝ, ΑΡΑΣ, Ανασύνταξη) πως δεν πρέπει η Ενότητα να συγκροτηθεί ως κόμμα μελών αλλά ως μέτωπο οργανώσεων, το ΑΡ αποφάσισε τον μετασχηματισμό του. «Συνειδητά γίναμε οργάνωση και όχι ξεχωριστό κόμμα αφού έτσι θα συνεχίσουμε την δουλειά μας μέσα στη ΛΑΕ», μου λέει στέλεχος του ΑΡ. Ποιος ο στόχος εδώ; «Το ευρύτερο μέτωπο με όλες τις δυνάμεις – πλην Ακροδεξιάς βέβαια – που δεν επικροτούν τα Μνημόνια. Θα συνεχίσουμε να απευθυνόμαστε σε κόσμο του ΚΚΕ ενώ και με την ΑΝΤΑΡΣΥΑ υπάρχουν κοινές δράσεις, αν και οι ηγεσίες των ΝΑΡ και ΣΕΚ (βασικών συνιστωσών της ΑΝΤΑΡΣΥΑ) δεν θέλουν ακόμη την κεντρική πολιτική συνεννόηση», συμπληρώνει μέλος της ΑΡ και της ΛΑΕ. Οι ίδιοι κύκλοι της ΛΑΕ επίσης δείχνουν θετικοί σε μια συμπόρευση με το κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπούλου ενώ σε νεότερη επεξεργασία τους μετά τον Σεπτέμβριο αναδεικνύουν ως κεντρικό επίδικο ότι υπάρχει πρόβλημα δημοκρατίας, που έχει αντίκτυπο στην εθνική ανεξαρτησία της χώρας. «Ξεκάθαρα προτείνουμε την έξοδο από την ευρωζώνη», μου λένε στελέχη του Ρεύματος. Μια πιο προσεχτική ανάγνωση στις εδώ διεργασίες δείχνει πως η ΛΑΕ βάθυνε τη θέση της για έξοδο από το ευρώ λόγω του γεγονότος ότι τον χώρο του αντιμνημονίου επικαλύπτει πλέον και η πληθωρική Ζωή και άρα το νέο αφήγημα του μετώπου όπου συμμετέχουν ιστορικά στελέχη της Αριστεράς όπως οι Λαφαζάνης, Στρατούλης, Λεουτσάκος, Πετράκος κ.ά. όφειλε να επαναβαπτιστεί με κάτι ριζοσπαστικότερο. Λεπτομέρεια που έχει σημασία: ο Αλέκος Αλαβάνος (Σχέδιο Β) συμμετέχει ως παρατηρητής πλέον στην Πολιτική Γραμματεία της ΛΑΕ και αυτό μετατοπίζει το όλο εγχείρημα εκ των πραγμάτων σε πιο προωθημένες θέσεις. Ο πολιτικός σχηματισμός θα κάνει συνδιάσκεψη στα τέλη Ιουνίου για να βγάλει θέσεις, καταστατικό και όργανο.  «Το Ρεύμα συγκροτήθηκε σε οργάνωση αφού πιέστηκε από τις άλλες οργανώσεις που συμμετέχουν στη ΛΑΕ και δεν μπορούσε το όλο εγχείρημα να είναι διάχυτο. Η φυσιογνωμία της ΛΑΕ πάντως παραμένει να μην είναι καθαρή, υιοθετεί πρακτικές απ’ το παρελθόν και μια άσκηση πολιτικής απ’ τα 80s», μου λέει στέλεχος που συμμετέχει κριτικά στη ΛΑΕ και έχει εικόνα.

  

Ζυμώσεις διαρκείας

Διεργασίες υπάρχουν βέβαια σε όλο το σύστημα αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ. Για παράδειγμα, η Δικτύωση Ριζοσπαστικής Αριστεράς, στελέχη και μέλη που αποχώρησαν απ’ τον ΣΥΡΙΖΑ (Λάσκος, Παπαδάτος, Κορωνάκης κ.ά.) μετά τη μνημονιακή προσγείωση, τον Ιούνιο πάνε σε συνδιάσκεψη για εναλλακτική πρόταση και ένα κοινό μεταβατικό πρόγραμμα των δυνάμεων της εργασίας.

«Βλέποντας τις αντιδράσεις των 53+ του ΣΥΡΙΖΑ στη νέα καμπή της διαπραγμάτευσης, αντιλαμβάνεσαι τα όρια της εσωκομματικής αντιπολίτευσης στο κυβερνών κόμμα. Υπάρχει ένα αριστερό δυναμικό που, παρά τον μετασχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ, δεν αντέχει να ξαναξεκινήσει απ’ την αρχή και στηρίζει την κυβέρνηση άνευ όρων. Ετσι, χάνει την επαφή με την κοινωνία, έχει άξονα μια κεντρικοπολιτική διαχείριση. Δεν φαίνεται πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα πάει σε σύγκρουση τώρα με τους δανειστές, όταν δεν το επέλεξε μετά το συγκλονιστικό Οχι του δημοψηφίσματος. Μέρος της Αριστεράς θέτει ως επίδικο την ανατροπή της κυβέρνησης. Το μείζον, ωστόσο, είναι η ανατροπή της κυβερνητικής πολιτικής. Με τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ είμαστε απέναντι. Διαπιστώσαμε όμως πως ο παλιός τρόπος “δρόμος – εκλογές – ταμείο” έχει όρια. Το ζητούμενο είναι πως η παρουσία στο πολιτικό πεδίο σημαίνει μια κοινωνία οργανωμένη για να αντέξει τη σύγκρουση», μου λέει ο Δημοσθένης Παπαδάτος – Αναγνωστόπουλος, που προσφάτως επιμελήθηκε μαζί με τον Χρήστο Λάσκο τον τόμο κειμένων «Το ΟΧΙ που έγινε ΝΑΙ».

«Πληρώνουµε τον ερασιτεχνισµό µας»

Το σίγουρο είναι πως η Αριστερά είναι σε αναμμένα κάρβουνα αλλά και σε μια ιδιότυπη φάση αναμονής των εξελίξεων. «Θεωρώ πως δεν απέτυχε μόνο το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ αλλά όλα τα σχέδια της Αριστεράς μετά το 1974. Εξάλλου, όλα τα σχέδια τρέξανε αλλά με διαφορετική δυναμική. Ολα όσα μας συνέφεραν ή λέγαμε έγιναν αλλά δεν ευοδώθηκε τίποτε. Είχαμε οικονομική κρίση, πολιτική κρίση αστισμού και θεσμών, φτωχοποίηση, προλεταριοποίηση, ευρωσκεπτικισμό. Η συγκυρία μάς έδωσε όλα τα εργαλεία για να δουλέψουμε αλλά αποτύχαμε. Πληρώνουμε τον ερασιτεχνισμό μας και τη θεωρητική μας τεμπελιά. Δεν συγκροτήθηκε κοινωνικό υποκείμενο και από κει να πάρουμε υλικά για να το μεταπλάσουμε σε πολιτικό», μου λέει μέλος της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Πιο απαισιόδοξο. Στέλεχος της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, πάλι, διατηρεί την «επαναστατική του αισιοδοξία». «Η μεγαλύτερη διεργασία που γίνεται αυτή τη στιγμή στην Αριστερά είναι γύρω από τον βαθμό διαφοροποίησης από τον ΣΥΡΙΖΑ. Από την πλήρη απο-συριζοποίηση που θέτουν πρόσωπα μέχρι μια πιο αριστερή συνεπή εκδοχή του ΣΥΡΙΖΑ που ξαναθέτουν κάποιοι. Για παράδειγμα, η ΛΑΕ επαναλαμβάνει ένα πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ περιόδου 2012 ενώ έχει προσθέσει μόνο το “έξω απ’ το ευρώ”. Αλλο πάλι κομμάτι λέει πως αποτύχαμε στο σύνολό μας και άρα επιστρέφουμε στο κινηματικό. Υπάρχουν και δυνάμεις όπως στελέχη της πρώην Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ (Ανασύνθεση) που βάζουν θέμα να συζητήσουμε τον νέο αντικαπιταλισμό και ξεφεύγουν απ’ το σκέτο αντιμνημόνιο. Στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ και στην κεντρική της συνιστώσα που είναι το ΝΑΡ μπαίνει το ζήτημα του νέου κόμματος και της στρατηγικής του και συνολικά της κομμουνιστικής απάντησης. Διεργασίες γίνονται και σύντομα θα εκδώσουμε και θεωρητικό περιοδικό “Μαρξιστικά Τετράδια” πάνω σε αυτές τις αναζητήσεις και πάνω στο κομμουνιστικό πρόταγμα». Το συγκεκριμένο πρόσωπο προερχόμενο απ’ το Νέο Αριστερό Ρεύμα (μαζί με το Σοσιαλιστικό Επαναστατικό Κόμμα αποτελούν τις βασικές δυνάμεις της ΑΝΤΑΡΣΥΑ) μιλάει βεβαίως για το βάθεμα της κουβέντας σε επίπεδο οργάνωσης και όχι μετώπου. Πάντως η πρόσφατη συνδιάσκεψη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ τον Μάρτιο κατέγραψε 3.500 μέλη, κάτι που δείχνει πως το μετωπικό εγχείρημα άντεξε το γεγονός ότι δύο βασικές οργανώσεις (ΑΡΑΝ, ΑΡΑΣ) έφυγαν προς ΛΑΕ στο τέλος του περασμένου καλοκαιριού. ΑΝΤΑΡΣΥΑ και ΛΑΕ βέβαια δεν θα τα βρουν ακόμη σε πολιτικό επίπεδο, αφού, όπως μου λένε στελέχη της πρώτης, «η ΛΑΕ αναζητάει φιλολαϊκή διέξοδο μέσα στο σύστημα». Θα επιδιωχθεί όμως σε επίπεδο μαζικού κινήματος η συμπόρευση εκατέρωθεν. Το βέβαιο είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει να διαπερνάει με τις αντιφάσεις του όλη την Αριστερά ενώ στο κενό που διαμορφώνεται προς το παρόν ευδοκιμεί ένας ιδιότυπος κατακερματισμός με φατρίες και φέουδα που ακόμη αναζητούν τον βηματισμό τους.