Διχασμένοι οι Δημοκρατικοί

Παρά τις εντυπωσιακές νίκες του Σάντερς τον τελευταίο καιρό, οι πιθανότητές του να κερδίσει το χρίσμα είναι λίγες. Ομως η υποψηφιότητά του έχει φέρει στο φως τις βαθιές εντάσεις που υπάρχουν μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα. Πολύ πριν ο Μπαράκ Ομπάμα επιτεθεί στη Χίλαρι, στην προεκλογική εκστρατεία του 2008, για «τις θέσεις της που βασίζονται στα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων», ο Σάντερς, ο οποίος είχε εκλεγεί για τη Βουλή από το 1990 και για τη Γερουσία από το 2006, ήταν ο μεγαλύτερος πολέμιος του κλιντονισμού. Τη δεκαετία του 1990 ήταν η αριστερή φωνή σε ένα κόμμα που προσπαθούσε να καταλάβει το πολιτικό Κέντρο έπειτα από 12 χρόνια ριγκανισμού. Οπως παρατήρησε μάλιστα σε ένα πρόσφατο ντιμπέιτ ο Σάντερς, όταν η Χίλαρι ήταν Πρώτη Κυρία και είχε υποστηρίξει τη NAFTA, τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά (η οποία τώρα κατηγορείται ως ένας από τους βασικούς λόγους απώλειας θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ), εκείνος διαμαρτυρόταν εναντίον της. Σήμερα, και οι δύο υποψήφιοι για το χρίσμα των Δημοκρατικών αντιτίθενται στη συμφωνία – και σε πολλές άλλες αποφάσεις των κυβερνήσεων Κλίντον.

Η προεκλογική εκστρατεία του Μπιλ Κλίντον το 1992 και η διακυβέρνησή του αντικατοπτρίζουν δύο πολιτικούς δρόμους που ακόμα ορίζουν τους Δημοκρατικούς: ο ένας είναι λαϊκιστικός, εναντίον της Γουόλ Στριτ και υπέρ της επιβολής ρυθμίσεων και ελέγχων. Ο άλλος είναι πιο λιτός, πιο προσανατολισμένος προς τους νεοϋορκέζικους χρηματοπιστωτικούς κύκλους και πιο χαλαρός. Ο Ρόμπερτ Ράιχ, υπουργός Εργασίας του Κλίντον, πίεζε για περισσότερες κρατικές δαπάνες, όμως ο ανώτερος οικονομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου Ρόμπερτ Ρούμπιν, πρώην στέλεχος της Goldman Sachs και αργότερα υπουργός Οικονομικών, τελικά έπεισε τον Κλίντον να εγκαταλείψει την πολιτική των κρατικών δαπανών – την οποία υπερασπιζόταν στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας – και αντί αυτού να επικεντρωθεί στον περιορισμό του ελλείμματος. Αργότερα ο Ρούμπιν προώθησε την άρση ελέγχων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αυτές οι διαφορές παραμένουν ζωντανές και σήμερα. Η Χίλαρι Κλίντον περιβάλλεται από συνεργάτες του Ρούμπιν. Ο Ράιχ, παλιός φίλος των Κλίντον από το πανεπιστήμιο, πρόσφατα εξέφρασε την υποστήριξή του στον Σάντερς.

Πολιτική στασιμότητα. Στη διάρκεια των δυο θητειών του Ομπάμα, η γερουσιαστής της Μασαχουσέτης Ελίζαμπεθ Γουόρεν εξέφραζε την αριστερή πτέρυγα του κόμματος, ενώ ο Τίμοθι Γκάιτνερ, πρώτος υπουργός Οικονομικών, αντικατέστησε τον Ρούμπιν ως σύμμαχος της Γουόλ Στριτ. Οποιες προοδευτικές προτάσεις του Ομπάμα πέρασαν τα πρώτα δύο χρόνια – όπως ο νόμος για την Οικονομικά Προσιτή Φροντίδα -, πέρασαν. Μετά την απόκτηση του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς το 2011, δεν έγινε τίποτα.

Καθώς ξεκίνησε η πολιτική στασιμότητα στην Ουάσιγκτον, οι ακτιβιστές της Αριστεράς άρχισαν να υποστηρίζουν κινήματα όπως το Occupy Wall Street που εκδηλώθηκε το 2011, ως απάντηση στις οικονομικές ανισότητες, και το Black Lives Matter το 2013, ζητώντας δικαστικές μεταρρυθμίσεις απέναντι στις ρατσιστικές επιθέσεις. Και τα δύο κινήματα επικρίνουν σφόδρα την περίοδο Κλίντον. Το πρώτο διότι άφησε ανεξέλεγκτη τη Γουόλ Στριτ και το δεύτερο επειδή το νομοσχέδιο του πρώην προέδρου για την εγκληματικότητα οδήγησε σε αύξηση των συλλήψεων και φυλακίσεων νεαρών μαύρων. Πέρυσι ο Μπιλ Κλίντον παραδέχθηκε: «Υπέγραψα έναν νόμο που έκανε τα πράγματα χειρότερα. Το παραδέχομαι».

Εκτός συστήματος. Τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν πολύ επί Ομπάμα. Τον περασμένο Απρίλιο, όταν ο Σάντερς αποφάσισε να διεκδικήσει το χρίσμα των Δημοκρατικών, υπήρχε ήδη μια βάση που αδημονούσε, έτοιμη να υποστηρίξει έναν υποψήφιο που έπαιρνε αποστάσεις από την προσήλωση στο Κέντρο τόσο των κυβερνήσεων Κλίντον όσο και εκείνων του Ομπάμα. «Ο Σάντερς ακουμπά κάτι πολύ βαθύ μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα, δηλαδή τη δυσαρέσκεια με το σύστημα που πλέον δεν είναι αποδοτική για τον μέσο πολίτη» παρατηρεί στο περιοδικό «Νιου Γιόρκερ» ο Σάιμον Ρόζενμπεργκ,  υποστηρικτής της Χίλαρι και επικεφαλής think tank στην Ουάσιγκτον. «Ο κόσμος δεν θεωρεί τον Σάντερς αριστερό. Τον βλέπει ως κάποιον που έχει επαφή με το γεγονός πως κάτι δεν πάει καλά και ότι το σύστημα δεν λειτουργεί». Και αντίθετα, η Κλίντον είναι το παλιό, το κατεστημένο. Το σημερινό χάσμα μέσα στο Δημοκρατικό Κόμμα, διαπιστώνουν πολλοί, δεν είναι τελικά σημερινό.