O υποψήφιος που υποτίμησαν όλοι

Η Χίλαρι Κλίντον μπορεί να προηγείται σημαντικά του αντιπάλου της Μπέρνι Σάντερς σε αριθμό εκλεκτόρων, οι πρόσφατες νίκες όμως του γερουσιαστή του Βερμόντ δείχνουν ότι δεν θα πέσει αμαχητί. Ο 72χρονος αριστερός πολιτικός ελπίζει και σε καλύτερα. «Θα τα πηγαίνουμε πιο καλά καθώς οι προκριματικές μετατοπίζονται προς τα δυτικά» σχολίασε, υπονοώντας ότι δεν έχει πολλές ελπίδες στον συντηρητικό αμερικανικό Νότο.

Το γεγονός ότι ο Σάντερς, που αυτοχαρακτηρίζεται «Δημοκρατικός Σοσιαλιστής», αντέχει στην προεκλογική εκστρατεία για το χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος πολύ περισσότερο από όσο υπολόγιζαν οι περισσότεροι προκαλεί δύο σημαντικές ερωτήσεις: Εχει πραγματικά πιθανότητες να κερδίσει το χρίσμα για την προεδρία; Και, ακόμα και εάν τελικά δεν νικήσει, πώς θα αντιμετωπίσουν η Κλίντον και ο μηχανισμός του κόμματος τον ίδιο και τους υποστηρικτές του;

Μέχρι στιγμής, η Χίλαρι προηγείται ξεκάθαρα. Τα καλά νέα για τον Μπέρνι Σάντερς είναι πως υπολείπονται να ψηφίσουν στις προκριματικές ακόμα 19 πολιτείες και κάποιες περιοχές όπως η πρωτεύουσα και το Πουέρτο Ρίκο. Συνολικά, 2.073 εκλέκτορες είναι ακόμα διαθέσιμοι. Για να κερδίσει την πλειοψηφία των αιρετών εκλεκτόρων χρειάζεται από εδώ και πέρα να εξασφαλίσει το 57% εξ αυτών. Εάν το πετύχαινε αυτό, θα βρισκόταν προφανώς σε ισχυρή θέση να πάει στο συνέδριο του Δημοκρατικού Κόμματος στη Φιλαδέλφεια το καλοκαίρι και να πείσει κάποιους από τους υπερ-εκλέκτορες (στελέχη του κομματικού μηχανισμού που μπορούν να ψηφίσουν όποιον επιλέγουν οι ίδιοι και μέχρι στιγμής στη συντριπτική πλειοψηφία τάσσονται στο πλευρό της Χίλαρι) να στραφούν υπέρ του.

Ομως οι προκλήσεις που έχει μπροστά του είναι πολλές. Και οι πιθανότητες να κερδίσει το χρίσμα λίγες. Πώς αποφάσισε να διεκδικήσει το χρίσμα ενώ τα ήξερε όλα αυτά; Ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς αποφάσισε να προχωρήσει σε αυτή τη βουτιά σε επικίνδυνα νερά για τον ίδιο λόγο που και άλλοι Σοσιαλιστές στο παρελθόν διεκδίκησαν την είσοδο στο Λευκό Οίκο: προκειμένου να διαμαρτυρηθεί για την υπάρχουσα κατάσταση στη χώρα και να προωθήσει μεγάλες μεταρρυθμίσεις, στις οποίες οι αντίπαλοί του είτε αντιτίθενται είτε τις υποστηρίζουν μόνο όταν βλέπουν ότι ωφελούνται στις δημοσκοπήσεις.

Ο Σάντερς στις προεκλογικές συζητήσεις με τη Χίλαρι Κλίντον έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των ΜΜΕ, που αλλιώς θα αγνοούσαν αυτόν τον παθιασμένο ανεξάρτητο πολιτικό ο οποίος δεν έχει υποχωρήσει ποτέ από τις αριστερές του πεποιθήσεις. Δεν έχει και πολλές επιλογές: Από τη δεκαετία του 1950, οι ΗΠΑ δεν είχαν ένα τρίτο κόμμα ικανό να κοινοποιήσει στις μάζες μια αντικαπιταλιστική πολιτική.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, όμως, ριζοσπάστες όπως ο Σάντερς μπορούσαν να ενταχθούν στο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Αμερικής, το οποίο κάποια στιγμή έφθασε να έχει 100.000 μέλη. Επανειλημμένα είχε χιλιάδες υποψηφίους για αξιώματα σε όλες τις βαθμίδες. Πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που υποστήριζε το κόμμα κατέληξαν να γίνουν νόμοι.

Αρχής γενομένης το 1900, ο Γιουτζίν Βίκτορ Ντεμπς ήταν πέντε φορές υποψήφιος για την προεδρία της χώρας – ποτέ όμως δεν κατόρθωσε να κερδίσει πάνω από το 6% των ψήφων. Το πρόγραμμα του χαρισματικού πρώην συνδικαλιστή περιλάμβανε «άμεσα» αιτήματα όπως ίσα δικαιώματα για τις γυναίκες, φορολόγηση ανάλογα με τα εισοδήματα, οκτάωρο στην εργασία και απαγόρευση της παιδικής εργασίας. Αιτήματα που όλα πλέον είναι κατοχυρωμένα δικαιώματα.

Μετά τον θάνατο του Ντεμπς, ένας άλλος Σοσιαλιστής, ο Νόρμαν Τόμας πήρε έξι φορές μέρος στις προεδρικές εκλογές. «Δεν υποστηρίζω ουτοπικά ζητήματα, απλά εκείνα που ακόμα δεν έχουν κατακτηθεί» έλεγε το 1932 αναφερόμενος στον κατώτατο μισθό, στις συντάξεις για τους ηλικιωμένους και στα επιδόματα ανεργίας. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’30 ο Φράνκλιν Ρούζβελτ είχε υιοθετήσει όλες αυτές τις προτάσεις.

Αυτή είναι η χρησιμότητα των Σοσιαλιστών υποψηφίων στην αμερικανική πολιτική. Ο Σάντερς κυρίως θέλει να επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση. Και ίσως κάνει την έκπληξη. Σήμερα οι περισσότεροι αναλυτές παραδέχονται ότι τον είχαν υποτιμήσει αρχικά και ιδιαίτερα τη δυναμική του σε ορισμένες ομάδες ψηφοφόρων όπως οι νέοι. Πλέον ακόμα και οι οπαδοί της Χίλαρι παραδέχονται τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου η δυναμική των υποστηρικτών του Σάντερς. Οι νέοι και οι προοδευτικοί ψηφοφόροι που στηρίζουν μαζικά τον 72χρονο πολιτικό ήταν βασικοί πυλώνες της εκλογικής βάσης του Μπαράκ Ομπάμα. Εάν η Χίλαρι κερδίσει τελικά το χρίσμα θα χρειαστεί απεγνωσμένα τη στήριξή τους. Οι Δημοκρατικοί θα ενωθούν εάν υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών είναι τελικά ο Ντόναλντ Τραμπ. Στις κάλπες του Νοεμβρίου η Κλίντον θα χρειαστεί την επίσημη υποστήριξη του Σάντερς. Και αυτό σημαίνει ότι, παρότι προσπαθεί να τον νικήσει, μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα πρέπει να αποφύγει να τον αποξενώσει.