Κερδίζει στο ταμείο, χάνει στην οθόνη

Δύο σχολές, δύο αντίπαλοι: από τη μια η Marvel που εκπροσωπείται μεταξύ των άλλων από τους Thor, Iron Man, Spiderman και X-Men, και από την άλλη η DC Comics, «στέγη» για τους Batman, Superman, Green Lantern, Wonder-Woman κ.ά. Πολλά τα σουξέ για την πρώτη (που βλέπει το «Deadpool» να σημειώνει ρεκόρ εισπράξεων, έχοντας κοστίσει το ένα πέμπτο από το «Batman v Superman»), πολλά τα πετυχημένα σίκουελ για τη δεύτερη (τα δικαιώματα της οποίας κατέχει η Warner).

Κι αν αποκάλυψε κάτι η εμπορική επιτυχία του «Batman v Superman: Η αυγή της δικαιοσύνης» (122.000 εισιτήρια το πρώτο τετραήμερο) αυτό είναι πως οι οπαδοί της κόμικ εικονογραφίας είναι αρκετοί, ενωμένοι και αποφασισμένοι να μετατρέψουν οποιοδήποτε παρόμοιο εγχείρημα σε σουξέ, ακόμη κι όταν οι παθογένειες είναι εμφανείς διά γυμνού οφθαλμού. Ακόμα κι όταν η ταινία δεν τους αρέσει. Γιατί τούτο εδώ το εκκωφαντικό πόνημα του Ζακ Σνάιντερ (μπροστά του, οι «300» που ο ίδιος σκηνοθέτησε, φαντάζουν σπουδή στον μινιμαλισμό) μπορεί να κερδίζει στα ταμεία, λίγοι όμως βγαίνουν ικανοποιημένοι από τις αίθουσες.

Με άλλα λόγια, επειδή οι θεατές πληρώνουν δεν σημαίνει πως διασκεδάζουν κιόλας. Πρέπει όμως απαραιτήτως να έχουν άποψη, μιας και ταινίες όπως αυτή ξεπερνούν τα όρια του αισθητικού γεγονότος. Τα διευρυμένα όρια της ποπ κουλτούρας καθιστούν πλέον πολιτιστικό συμβάν οποιαδήποτε μεταφορά κόμικ, πριν ακόμα αυτή φιλμαριστεί και παραδοθεί προς κατανάλωση: από την ανακοίνωση των γυρισμάτων και της επιλογής του Μπεν Αφλεκ στον ρόλο του Μπάτμαν το Διαδίκτυο γέμισε σχόλια και καυστικές παρατηρήσεις. Οι χρήστες του Internet, με τη σειρά τους, πυροδότησαν έναν μικρό «πόλεμο» που κράτησε το φιλμ στην επικαιρότητα αρκετά για να προλάβει το τμήμα του μάρκετινγκ να στήσει τα πρώτα τρέιλερ.

Το πιο ενοχλητικό όλων πάντως στο «Batman v Superman» είναι αυτή η διανοουμενίστικη σεναριακή φιλοδοξία, που μοιάζει να αποτελεί βασική προϋπόθεση πλέον για να στήσει κάποιος μια κόμικ ταινία. Κάποιοι κατηγορούν για αυτό τον Κρίστοφερ Νόλαν (λες και οι ταινίες του Μπάρτον δεν ήταν αρκετά σκοτεινές), μόνο που το ηθικό διακύβευμα της τριλογίας του υποστηρίζεται από βαθιά, βαθύτατη γνώση του μέσου. Ετσι, τα φιλμ αυτά μπορούσαν να σηκώσουν στις πλάτες τους αυτή τη βαρύτητα – ή έστω το μεγαλύτερο μέρος της. Και η τριλογία της σειράς Μπάτμαν, σκηνοθετημένη δεξιοτεχνικά και «ενήλικα» από τον Κρίστοφερ Νόλαν απέφερε στα ταμεία εισπράξεις 2,5 δισ. δολαρίων. Δεν μπορούν όλοι όμως να στήσουν μια ανάλογη εξίσωση. Ο Ζακ Σνάιντερ προσπαθεί. Στο φιλμ του δεν ακούς ένα καλαμπούρι (αν εξαιρέσεις τις σαχλές ατάκες του Τζέσι Αϊζενμπεργκ) ούτε συναντάς κάποιο μικρό φαρσικό επεισόδιο. Ο τόνος εδώ είναι νεκρικά σοβαρός. Και άκαμπτος. Οπως, ας πούμε, ο Σούπερμάν του, ένας ήρωας στερημένος από κάθε χάρισμα και γοητεία – και δεν είναι τόσο πρόβλημα του Χένρι Καβίλ (που τον ενσαρκώνει) όσο του Σνάιντερ που, πολύ απλά, μοιάζει να τον απεχθάνεται.

ΟΙ ΚΡΙΤΙΚΟΙ. Πάντως, οι κριτικές δείχνουν πιο διασκεδαστικές από την ίδια την ταινία. Ο κριτικός Jonathan L. Fischer του έγκυρου «Slate», που δηλώνει οπαδός των κόμικς, γράφει: «Αν τρίζουν τώρα τα κόκαλα του Κρίστοφερ Ριβ (σ.σ.: ο ηθοποιός που ενσάρκωσε τον Σούπερμαν στην πετυχημένη μεταφορά του 1977) δεν είναι επειδή το φιλμ του Σνάιντερ αγνοεί όλα εκείνα τα στοιχεία που απαρτίζουν μια καλή ταινία με ήρωα τον Σούπερμαν (αν και αυτό ισχύει!), αλλά επειδή το δυναμικό σάουντρακ του Χανς Ζίμερ και του Junkie XL είναι αρκετά εκκωφαντικό για να αναταράξει κι ένα θαμμένο πτώμα». Ο A.O. Scott των «New York Times» συμπληρώνει: «Το στούντιο μας “τόνισε”, όπως συνηθίζει, να μη σας αποκαλύψουμε και πολλά από την ιστορία, και εγώ προσωπικά ούτε που θα τολμούσα να σας στερήσω τη χαρά της ανακάλυψης μιας τόσο παραφουσκωμένης και εξωφρενικής πλοκής».

Κοντολογίς, η ταινία απογοήτευσε τους κριτικούς, και ένα μεγάλο μέρος του κοινού της επειδή πήρε τον εαυτό της πολύ στα σοβαρά. Σάρωσε όμως στα ταμεία (μέχρι σήμερα Τετάρτη που γράφονται αυτές οι γραμμές έχει ξεπεράσει παγκοσμίως το μισό δισ. δολ. σε εισπράξεις), πρώτον, επειδή η πολυαναμενόμενη συνεύρεση των δύο ηρώων (τριών αν συμπεριλάβουμε και τη Wonder Woman) θα έσερνε ούτως ή άλλως τον κόσμο στα multiplex και, δεύτερον, επειδή προστατεύτηκε όσο καλύτερα μπορούσε από την πειρατεία: κυκλοφόρησε πρωτίστως σε 3D (που δεν μπορεί να αναπαραχθεί σε πειρατικές κόπιες – ακόμα) και ταυτόχρονα σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας που πλέον αποτελεί εξαιρετικά υπολογίσιμη δύναμη στη φιλμική αγορά. Και φυσικά δεν είναι κακό να παραδεχτούμε πως, σε αυτό το στάδιο, οι αρνητικές κριτικές δεν μπορούν στ’ αλήθεια να βλάψουν ένα τέτοιο blockbuster. Στους φαν της σειράς, οι κριτικοί κινηματογράφου μοιάζουν περισσότερο με γκρινιάρηδες αυστηρούς γονείς, που διαχωρίζουν με εκνευριστική άνεση το «σωστό» από το «λάθος». Ξέρεις πως έχουν δίκιο, παρ’ όλα αυτά, η λάθος επιλογή φαντάζει απείρως πιο γοητευτική.