Το τάνγκο του Ομπάμα με τη Λατινική Αμερική

Προς τα τέλη του 2008, όταν ακόμα βρισκόταν σε εξέλιξη η προεκλογική εκστρατεία του Μπαράκ Ομπάμα για τον Λευκό Οίκο, ο μετέπειτα πρόεδρος έκανε μια ομιλία στο Ιδρυμα Κουβανοαμερικανών, η οποία έμελλε να γίνει σημείο αναφοράς για τις σχέσεις του με τις χώρες της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής. «Ηρθε η ώρα για μια νέα συμμαχία στην αμερικανική ήπειρο. Εφθασε η στιγμή να γυρίσουμε τη σελίδα στην αλαζονεία της Ουάσιγκτον και τον αντιαμερικανισμό στην ευρύτερη περιοχή μας. Ολα αυτά εμποδίζουν την πρόοδο» είχε τονίσει. Συνέχισε αναφέροντας ότι θα αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Κούβα, θα συμβάλει στο να τεθεί τέλος στη σύγκρουση της κυβέρνησης της Κολομβίας με τους αντάρτες του FARC, θα ενισχύσει τη δημοκρατία και την ανάπτυξη στην Αϊτή, θα ενισχύσει τον αγώνα εναντίον των καρτέλ ναρκωτικών στο Μεξικό και θα βελτιώσει το εμπόριο με όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Μετά τη στασιμότητα της περιόδου Μπους οι υποσχέσεις αυτές ακούγονταν ιδιαίτερα τολμηρές, σε μια εποχή μάλιστα κατά την οποία ο τότε πρόεδρος της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες αποτελούσε κόκκινο πανί για την Ουάσιγκτον, η Αριστερά κέρδιζε σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις στη Νότια Αμερική και η Κίνα αποκτούσε τεράστια επιρροή στην περιοχή. Ακόμα και μετά την εκλογή Ομπάμα πολλοί αμφισβητούσαν ότι θα κατάφερνε κάτι καλύτερο από τους προκατόχους του ώστε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των σκληρών «καουντίγιο» ηγετών του Νότου.

Οκτώ χρόνια αργότερα ο Μπαράκ Ομπάμα φαίνεται να υλοποιεί το όραμά του. Η ιστορική επίσκεψη στην Κούβα, η βόλτα στην Αβάνα, οι συνομιλίες με τον πρόεδρο Ραούλ Κάστρο αλλά και τους κουβανούς διαφωνούντες είναι εικόνες που αλλάζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες και θα αποτυπωθούν ως μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της θητείας του. Οι παλιοί ηγέτες αποχωρούν έχοντας εμπλακεί οι περισσότεροι σε σκάνδαλα διαφθοράς, περιορίζοντας σημαντικά τη δυναμική της Ροζ Επανάστασης.

Η Κούβα είναι η αιχμή του δόρατος. Με τον Μπαράκ Ομπάμα να γίνεται ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που επισκέφθηκε το νησί έπειτα από 88 χρόνια, δίνεται το έναυσμα στις αμερικανικές επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε επενδύσεις, παρά την αντίρρηση των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία να άρουν το εμπάργκο. Οι πτήσεις από το αμερικανικό έδαφος προς την Κούβα πολλαπλασιάζονται και οι αμερικανοί τουρίστες αναμένεται να πλημμυρίσουν το νησί. Η περίοδος κατά την οποία η CIA σχεδίαζε ανατροπές και δολοφονίες γίνεται μακρινό παρελθόν και στο 7ο Συνέδριο του ΚΚ Κούβας τον ερχόμενο μήνα είναι δύσκολο να μην προωθηθούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις.

Ο Μπαράκ Ομπάμα δέχθηκε σφοδρή κριτική επειδή την ημέρα των τρομοκρατικών επιθέσεων στις Βρυξέλλες δεν επέστρεψε στην Ουάσιγκτον, αλλά επέλεξε να μείνει στην Αβάνα για να παρακολουθήσει μαζί με τον Ραούλ Κάστρο έναν αγώνα μπέιζμπολ μεταξύ της κουβανικής εθνικής ομάδας και μιας ομάδας του Μαϊάμι. Με αυτή την επιλογή του έδειξε ότι ακόμα και μπροστά στο φάσμα της τρομοκρατίας, η αλλαγή του δόγματος προς την Κεντρική και Λατινική Αμερική αποτελεί προτεραιότητα για εκείνον. Και γι’ αυτό, παρότι η Ευρώπη συνταράσσεται από τις συνεχιζόμενες απειλές των τζιχαντιστών, ο αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να συνεχίσει το ταξίδι του όπως ήταν προγραμματισμένο και να μεταβεί στην Αργεντινή, όπου μάλιστα χόρεψε ένα παθιασμένο τάνγκο. Στη χώρα αυτή η εξουσία έχει περάσει στον συντηρητικό Μάριο Μάκρι, ο οποίος έχει επιδοθεί στην αλλαγή όλων των πολιτικών της προκατόχου του Κριστίνα Κίρσνερ. Στη γειτονική Βραζιλία διοργανώνονται οι μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη σύγχρονη ιστορία, με την πρόεδρο Ρουσέφ να κινδυνεύει με παραπομπή και τον πρώην πρόεδρο Λούλα με φυλάκιση. Στη Βολιβία, τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος Εβο Μοράλες έχασε την πρώτη του εκλογική μάχη – ένα δημοψήφισμα που θα άλλαζε το Σύνταγμα ώστε να παραμείνει στην προεδρία. Πρόσφατα στη Βενεζουέλα ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο έχασε τον έλεγχο του Κογκρέσου και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με την οικονομία της χώρας και τις λαϊκές αντιδράσεις.

Το άνοιγμα της αγκαλιάς του Ραούλ Κάστρο στον αμερικανό πρόεδρο ήταν το έναυσμα για την αλλαγή των σχέσεων της Ουάσιγκτον με τη Λατινική Αμερική. Και ο Μπαράκ Ομπάμα φαίνεται ότι το γιόρτασε με αυτό το παθιασμένο τάνγκο στο Μπουένος Αϊρες.

Οι σχέσεις ΗΠΑ – Κούβας