Νομπέλ, εκλογές και σεξουαλική διέγερση!

Σκάνδαλα και ανασφάλεια, διαφθορά και διαπλοκή είναι οι πρωταγωνιστές στο ολοκαίνουργιο μυθιστόρημα του περουβιανού νομπελίστα Μάριο Βάργκας Λιόσα, που μόλις κυκλοφόρησε στην Ισπανία με τίτλο «Cinco esquinas» («Πέντε γωνίες»). Με φόντο μία από τις πιο υποβαθμισμένες και επικίνδυνες γειτονιές της Λίμα, που δίνουν και τον τίτλο στο βιβλίο του «Πέντε γωνίες», ο 80χρονος συγγραφέας δημιουργεί ένα πανόραμα χαρακτήρων της πατρίδας του, χαρακτηριστικό της δεκαετίας του ’90, μέσω του οποίου θέτει στο στόχαστρο την κυβέρνηση του Αλμπέρτο Φουτζιμόρι, του πολιτικού του αντιπάλου που εξελίχθηκε σε δικτάτορα κι από τον οποίο ηττήθηκε στις προεδρικές εκλογές του 1990. Και με αφορμή την κυκλοφορία του λίγες μέρες πριν από τη νέα εκλογική αναμέτρηση στο Περού, στην οποία προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις έχει η κόρη του Φουτζιμόρι, Κέικο, μιλά στην ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς».

Ναι, σε ένα μυθιστόρημα όπου ο ερωτισμός παίζει σημαντικό ρόλο. Αν δεν διεγείρεται ο αναγνώστης, έχει αποτύχει. Η λειτουργία του μυθιστορήματος είναι να τον βγάζει από την πραγματικότητα και να ζει μέσα στο βιβλίο.

Ο συγγραφέας ενθουσιάζεται εξίσου ή λειτουργεί μηχανικά;

Ανθρωπος είμαι και η όποια σεξουαλική διέγερση είναι ένα κίνητρο την ώρα που γράφω. Παράλληλα, αν δεν αισθάνεσαι καταθλιπτικά την ώρα που περιγράφεις οδυνηρές σκηνές, δεν πιστεύω ότι βρίσκεσαι στην ιδανική συναισθηματική κατάσταση για να πετύχεις αυτό που θέλεις. Ο συγγραφέας ζει όλες τις εμπειρίες που περιγράφει, μπορεί να γίνει δολοφόνος, θύμα, εραστής, ενώ ταυτοχρόνως πρέπει να διατηρεί τον πνευματικό του έλεγχο διότι η γλώσσα είναι ένα μέσο που πρέπει να χρησιμοποιείται πολύ συνειδητά. Δεν μπορείς να γράψεις ένα καλό μυθιστόρημα μόνο με συναίσθημα, αλλά ούτε και χωρίς αυτό.

Πού βρίσκεται το όριο μεταξύ ερωτισμού και πορνογραφίας;

Αποκλειστικά στην ποιότητα. Η πορνογραφία είναι κακογραμμένος ερωτισμός.

Η πρώτη σκηνή επιχειρεί ακριβώς να αναπαραστήσει την ατμόσφαιρα της περιόδου. Αν δεν υπήρχε απαγόρευση κυκλοφορίας, προφανώς αυτές οι δύο γυναίκες δεν θα έπρεπε να περάσουν το βράδυ μαζί. Και χωρίς αυτό το κλειστοφοβικό κλίμα, το σεξ δεν θα είχε εμφανιστεί ως διέξοδος από τις εντάσεις. Επικρατούσε ένα αρρωστημένο κλίμα ανασφάλειας που προκαλούνταν από την τρομοκρατία, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και το κοινό έγκλημα. Ενα τέτοιο κλίμα αλλάζει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων και των σεξουαλικών σχέσεων.

Ενας χαρακτήρας αποτελεί πρόβλημα ή δώρο για έναν συγγραφέα;

Αποτελεί κίνητρο. Οι κακοί είναι πάντα πιο ελκυστικοί από τους καλούς. Οι κακοί μένουν αλησμόνητοι, τους καλούς δεν τους θυμάται κανείς. Ο,τι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό στην πραγματική ζωή καταλαμβάνει τον χώρο του στον κόσμο του μυθιστορήματος. Είναι ο δικός μας τρόπος να εκφράσουμε όσα έχουμε δαιμονοποιήσει.

Τι παραλύει περισσότερο έναν συγγραφέα: το να είναι υποψήφιος για πρόεδρος της χώρας του ή να κερδίσει το Νομπέλ Λογοτεχνίας;

Η πολιτική καταλαμβάνει τόσο πολύ από τον χρόνο και τον νου σου που είναι αδύνατον να γράψεις. Κατά την περίοδο της προεκλογικής εκστρατείας ούτε να διαβάσω δεν προλάβαινα. Δεν συγκεντρωνόμουν. Νωρίς το πρωί διάβαζα ποίηση. Ο φόβος του Νομπέλ είναι ότι αρχίζεις να αισθάνεσαι λες και είσαι άγαλμα. Ενα λίθινο άγαλμα που χάνει τον αυθορμητισμό του δεν θέλει να πάρει ρίσκα, τείνει να επαναλαμβάνεται.

Νιώσατε φόβο απέναντι στους ισχυρούς της εξουσίας;

Η προεκλογική μου εκστρατεία με «εμβολίασε» κατά του φόβου. Υπήρχαν μήνες κατά τους οποίους η βία ήταν τόσο τρομερή κι εγώ αποτελώ τυπικό παράδειγμα του πώς ο κόσμος συνηθίζει τα πάντα. Στο Περού δολοφονήθηκαν από το Φωτεινό Μονοπάτι (σ.σ.: τη μαοϊκή αντάρτικη οργάνωση του Περού) 70.000 άνθρωποι, ποσοστό θηριώδες για μια χώρα με πληθυσμό 25-26 εκατ. ατόμων. Στο τέλος ο κόσμος διασκέδαζε, εξακολουθούσε να ζει, συνήθισε τον τρόμο.

Ο Φουτζιμόρι είχε πει όμως ότι θα αντικαταστήσει την ελευθερία με την ασφάλεια.

Αυτό δεν ήταν παρά μια αφορμή. Η κρατική βία αποδείχθηκε εξίσου αποτρόπαια με εκείνη των τρομοκρατών (σ.σ.: Φωτεινό Μονοπάτι).

Υπάρχει ζωή και μετά τα βραβεία

Πιστεύετε ότι ο κόσμος διαβάζει πλέον τα βιβλία σας με διαφορετικό τρόπο;
Ο κόσμος πιστεύει ότι το Νομπέλ σε σκοτώνει, ότι μετά την απονομή του βραβείου είσαι πτώμα. Δεν σε παίρνουν στα σοβαρά. Αν όμως κάποιος προσπαθήσει, τότε μπορεί να συνεχίσει να επιβιώνει και μετά το Νομπέλ.
Σε λίγο θα κλείσετε τα 80. Εξακολουθείτε να κάνετε πλάνα πενταετίας;
Βεβαίως, αλλά δεν ξέρω αν θα καταφέρω να τα ολοκληρώσω. 
Θα μπορούσατε να μας πείτε κάποιο από τα μελλοντικά σας σχέδια; 
Είναι ένα έργο που έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό και βασίζεται σε ένα βιβλίο που με εντυπωσίασε: «Στον σταθμό της Φινλανδίας» (σ.σ. του Εντμουντ Γουίλσον, μια περιήγηση στις ιδέες που κορυφώθηκαν με την Οκτωβριανή Επανάσταση). Είναι ένα πολύ ωραίο δοκίμιο όπου οι ιδέες είναι πρόσωπα. Θα μου άρεσε να κάνω κάτι βάσει αυτού του μοντέλου για τους φιλελεύθερους στοχαστές. Είναι ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που θα μου άρεσε να υλοποιήσω. Δεν μου λείπουν τα σχέδια, ο χρόνος μου λείπει. 

Mario Vargas Llosa 
Cinco esquinas
Εκδ. Alfaguara, 2016, σελ. 300
Τιμή: 18 ευρώ