«Ούτε το πένθος δεν μπορεί να ενώσει πια αυτήν τη χώρα»

Τέσσερις ημέρες πριν από την επίθεση αυτοκτονίας που στοίχισε, την Κυριακή, 37 ζωές στην Αγκυρα, ο ανταποκριτής των «Τάιμς» Αντονι Λόιντ συνάντησε σε ένα απομονωμένο σημείο της οροσειράς Καντίλ, στο Βόρειο Ιράκ, τον Νο 1 καταζητούμενο για τρομοκρατία στην Τουρκία – τον Τζεμίλ Μπαγίκ, έναν από τους ιδρυτές του PKK και μέλος της τριανδρίας που διοικεί την κουρδική αυτονομιστική οργάνωση. Με τον βόμβο ενός τουρκικού drone ως ηχητικό υπόβαθρο και τους αντάρτες να κρύβουν κάποια στιγμή ακόμη και τις καρέκλες πάνω στις οποίες κάθονταν, μην τυχόν εντοπιστούν – και βομβαρδιστούν – από τις γυαλιστερές πλαστικές τους επιφάνειες, ο βρετανός δημοσιογράφος άκουσε τον Μπαγίκ να υπόσχεται δυσοίωνα «ένα καλοκαίρι εκδίκησης» στη Νοτιοανατολική Τουρκία.

«Οι Τούρκοι λεηλάτησαν και έκαψαν ό,τι μπορούσαν στις κουρδικές πόλεις όπου επέβαλαν απαγόρευση κυκλοφορίας» δήλωσε το ηγετικό στέλεχος του PKK. «Τώρα λοιπόν ο λαός μας διψά για εκδίκηση. Εφεξής, οτιδήποτε διαταχθούν να κάνουν οι αντάρτες μας θα είναι θεμιτό». Ο Μπαγίκ περιέγραψε το παρόν στάδιο της διαμάχης του ΡΚΚ με την Τουρκία ως «το χειρότερο» της 32χρονης ιστορίας της∙ έχει γίνει πλέον, είπε, μια μάχη «ζωής ή θανάτου» ανάμεσα στην οργάνωση και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. «Η μάχη μας είναι πλέον υπαρξιακή. Αν ο Ερντογάν μάς νικήσει, τότε μπορεί να νικήσει οποιονδήποτε επιθυμεί δημοκρατία στην Τουρκία. Ο βασικός μας στόχος λοιπόν είναι τώρα η πτώση του Ερντογάν και του ΑΚΡ» διακήρυξε ο Μπαγίκ.

Μετά την επίθεση αυτοκτονίας της Κυριακής, με δράστες – σύμφωνα με τις τουρκικές Αρχές – μια 24χρονη που εντάχθηκε στο PKK το 2013 και είχε εκπαιδευτεί στη Συρία, καθώς και έναν άνδρα που δεν έχει ακόμα ταυτοποιηθεί, η Αγκυρα ενέτεινε τους βομβαρδισμούς βάσεων της οργάνωσης στο Βόρειο Ιράκ καθώς και τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στη Νοτιοανατολική Τουρκία. «Υπήρξαν εκκλήσεις για εθνική ενότητα απέναντι στην τρομοκρατική απειλή, αλλά το πιθανότερο είναι πως θα πέσουν στο κενό: διότι η τουρκική κοινωνία σήμερα είναι βαθιά πολωμένη. Ούτε το πένθος δεν μπορεί να ενώσει πια αυτήν τη χώρα» έγραφε χθες στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» η γνωστή τουρκάλα συγγραφέας Ελίφ Σαφάκ.

Στο παρελθόν, επισήμανε η Σαφάκ, οι κοινωνικοί διαχωρισμοί ακολουθούσαν ιδεολογικές (Αριστερά εναντίον Δεξιάς, κοσμικοί εναντίον θρησκευομένων), εθνοτικές (Κούρδοι εναντίον Τούρκων) ή θρησκευτικές (σουνίτες εναντίον αλεβιτών) γραμμές. «Σήμερα, ωστόσο, η χώρα είναι χωρισμένη ανάμεσα σε εκείνους που στηρίζουν τον Ερντογάν και εκείνους που δεν τον στηρίζουν». Σε αυτό το κλίμα, με τη «στροφή στον αυταρχισμό» να συνεχίζεται, τον διαχωρισμό των εξουσιών να «εξασθενεί» και την κυβέρνηση να «τροφοδοτεί τις φλόγες του ανταγωνισμού αντί να τις σβήνει», «οι Τούρκοι και οι Κούρδοι που πιστεύουν στην ειρήνη και τη συνύπαρξη γνωρίζουν πως, για τώρα τουλάχιστον, έχουν ηττηθεί». Και ολοένα και περισσότεροι Τούρκοι «νιώθουν σαν ξένοι μέσα στην ίδια τους τη χώρα».

Μίσος μεταξύ γειτόνων
Η Ελίφ Σαφάκ στηλιτεύει τον πόλεμο που έχει κηρύξει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά της ελευθερίας του Τύπου – και των σόσιαλ μίντια. Θυμίζει επίσης την ιστορία του 40χρονου οδηγού φορτηγού που μήνυσε τη σύζυγό του για προσβολή του προέδρου – αφού πρώτα κατέγραψε τα «ενοχοποιητικά» της σχόλια. Και αυτή δεν είναι μία μεμονωμένη ιστορία, επισημαίνει. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι 76% των τούρκων πολιτών δεν θέλουν για γείτονες ανθρώπους που υποστηρίζουν διαφορετικό πολιτικό κόμμα.