Ακριβές πεντάρες

Ζητιάνοι, πόρνες, εκβιαστές, πουλημένοι αστυνόμοι, διαπλεκόμενοι της εξουσίας: ένας κόσμος «αγγελικά πλασμένος» είναι ο κόσμος της «Οπερας της πεντάρας» του Μπέρτολτ Μπρεχτ (Bertolt Brecht 1898-1956) και του Κουρτ Βάιλ (Kurt Weill 1900-1950). Διόλου γερασμένος, παρά την ηλικία του έργου, ο κόσμος αυτός έρχεται και ξανάρχεται στο παγκόσμιο προσκήνιο με μια διαφορά: στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ούτε συναίνεση ούτε happy end. Καμιά βασίλισσα δεν είναι σωτήρας.

Μύθος και σύμβολο μαζί, διαχρονικό και ανατρεπτικό, η «Οπερα της πεντάρας» συνδυάζει πολλά και διαφορετικά θεατρικά στοιχεία. Εκανε πρεμιέρα το 1928 στο θέατρο του Βερολίνου, δύο αιώνες μετά την πρεμιέρα του θεατρικού στο οποίο και βασίστηκε – την «Οπερα του ζητιάνου» του Βρετανού Τζον Γκέι (John Gay, 1685-1732), στο Λονδίνο. Εκτοτε, με επιτυχία σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, μεταφρασμένο σε 18 γλώσσες, το έργο έχει περάσει σε διαφορετικές μορφές τέχνης (όπερα, κινηματογράφος).

Παραμονές του παγκόσμιου οικονομικού κραχ ο Μπρεχτ ανεβάζει στη σκηνή κάθε απόβρασμα της κοινωνίας. Οι ήρωές του κυνηγούν το χρήμα, τον έρωτα, την εξουσία, κλέβουν, σκοτώνουν και τελικά μένουν ατιμώρητοι, μέσα από την ειρωνική ματιά του γερμανού δραματουργού που διεκδικεί το δίκαιο έστω κι αν φαινομενικά είναι το άδικο που κερδίζει. Εξουσιαστές και εξουσιαζόμενοι, αφεντικά και υπηρέτες, όλοι μαζί στην ίδια σκηνή του κόσμου.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Εξαιρετική η σύγχρονη συγκυρία για να ανέβει η «Οπερα της πεντάρας» σε μια Ευρώπη και μια Ελλάδα που βρίσκονται στο χείλος ενός παρόμοιου γκρεμού με εκείνον της εποχής που γράφτηκε – τηρουμένων όλων των αναλογιών. Ο Γιάννης Χουβαρδάς μέσα από μια σκωπτική εικονογραφική ματιά, με γκροτέσκα στοιχεία, στήνει τη δική του παράσταση στο Παλλάς.

Το φαινομενικά ψυχρό σκηνικό, με την τεχνολογία να δεσπόζει – υπολογιστές, οθόνες, ακουστικά – κλείνει το μάτι στην παγκοσμιοποίηση: όλοι και όλα παρακολουθούνται και καταγράφονται. Σκέψεις, λέξεις, στίχοι μαζί με πρόσωπα υπερβολικά και γοητευτικά μακιγιαρισμένα δίνουν χρώμα, ένταση και ζωή. Με αποκορύφωμα τη σκηνή τού «Από τι ζει ο άνθρωπος» ο σκηνοθέτης παρέδωσε στο κοινό μια ολοκληρωμένη πρόταση που δεν προδίδει τους στόχους της, ούτε στερείται συγκίνησης. Με λιγότερη αποστασιοποίηση από εκείνη που χαρακτηρίζει τον Μπρεχτ αλλά την ίδια επαναστατική διάθεση, η παράσταση αναδεικνύει τις αντιφάσεις της ζωής τότε, τώρα, πάντα.

Ο Μακχίθ του Χρήστου Λούλη διαθέτει σκηνικό όγκο και μεστή θεατρική φωνή. Ενδιαφέρουσα η διπλή περσόνα του Νίκου Καραθάνου – απολαυστικός στη σκηνή της Βασίλισσας.

Η Λυδία Φωτοπούλου – Τζένη φωτίζει τις εσωτερικές πτυχές της ηρωίδας της. Ο Αγγελος Παπαδημητρίου κερδίζει ως κύριος Πίτσαμ. Ξεχωριστή η περσόνα της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη στην κυρία Πίτσαμ και επιβλητική στη σκηνή του «Από τι ζει ο άνθρωπος». Απολαυστική η Λούση της Κίκας Γεωργίου. Αντιθέτως η Πόλι Πίτσαμ της Νάντιας Κοντογεώργη εντάσσεται με δυσκολία στο σύνολο, κυρίως λόγω των υψηλών φωνητικών της δυνατοτήτων.

Η μουσική του Κουρτ Βάιλ, από τα μεγάλα ατού κάθε «Οπερας της πεντάρας», αναδεικνύεται στην παράσταση με τον εξαιρετικό Θοδωρή Οικονόμου να διευθύνει τη 12μελή ορχήστρα.

Στην «Οπερα της πεντάρας» των Μπρεχτ – Βάιλ οι συνειρμοί έρχονται από μόνοι τους. Με το ανέβασμά της ο Γιάννης Χουβαρδάς υπενθύμισε ότι υπάρχουν και… ακριβές πεντάρες.

Μετάφραση:
Γιώργος Δεπάστας
Σκηνοθεσία:
Γιάννης Χουβαρδάς
Σκηνικά:
Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια:
Ιωάννα Τσάμη
Ενοχρήστρωση – διεύθυνση ορχήστρας:
Θοδωρής Οικονόμου
Παίζουν:
Χρήστος Λούλης, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Νίκος Καραθάνος, Λυδία Φωτοπούλου, Αγγελος Παπαδημητρίου, Νάντια Κοντογεώργη, Κίκα Γεωργίου κ.ά. Επί σκηνής 12μελής ζωντανή ορχήστρα.
Πού: Στο Θέατρο Παλλάς (Βουκουρεστίου 5, τηλ. 210-3213.100)