Ανεμος αλλαγής στην Τεχεράνη

Ακόμη κι αν τα τελικά αποτελέσματα γίνουν σήμερα γνωστά, μπορεί να πει κανείς ότι είχαν άδικο εκείνοι που πίστευαν ότι το σκληροπυρηνικό μπλοκ θα επικρατούσε έναντι των μεταρρυθμιστών και των μετριοπαθών συντηρητικών στις βουλευτικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη Παρασκευή στο Ιράν. Η απαισιόδοξη πρόβλεψη είχε βάση. Πρώτον, το 99% των μεταρρυθμιστών κόπηκε από τις εκλογικές λίστες από το υπερσυντηρητικό Συμβούλιο των Φρουρών. Και δεύτερον, ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος Ρουχανί δεν έχει να παρουσιάσει πολλά αποτελέσματα στο πεδίο της βελτίωσης της καθημερινότητας των πολιτών.

Στις κάλπες ωστόσο έπνευσε άνεμος αλλαγής. Το μέτωπο που κινείται πέριξ του μεταρρυθμιστή προέδρου αναδείχθηκε νικητής στις πρώτες εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στο Ιράν μετά τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ο πρώτος νικητής, σημειώνουν οι αναλυτές, είναι ο ίδιος ο πρόεδρος. Το αποτέλεσμα αποτελεί στην ουσία επιβράβευση μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια με την εκλογή του στην προεδρία. Οι Ιρανοί έδειξαν ότι τον εμπιστεύονται και ότι είναι διατεθειμένοι να του δώσουν χρόνο παρά το γεγονός ότι δεν έχουν γίνει ακόμη ορατές οι θετικές επιπτώσεις από την άρση των κυρώσεων.

Ο Ρουχανί και ο μέντοράς του, ο πρώην πρόεδρος Ραφσαντζανί, ήρθαν πρώτοι ανάμεσα στους 88 αγιατολάχ που εξελέγησαν στη Συνέλευση των Ειδικών. Ακολουθούν έξι μετριοπαθείς αγιατολάχ. Και μόνο μετά τη δέκατη θέση μπορεί να βρει κανείς τους πιο συντηρητικούς και αντιδυτικούς αγιατολάχ, όπως είναι ο επικεφαλής του Συμβουλίου των Φρουρών Αχμάντ Γιανατί και ο Μεζμπάχ Γιαζντί, μέγας υποστηρικτής του υπερσυντηρητικού και γραφικού πρώην προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Η σειρά έχει σημασία δεδομένου ότι κατά πάσα πιθανότατα από αυτή τη Συνέλευση των Ειδικών θα προκύψει ο διάδοχος του Χαμενεΐ – του ανώτατου ηγέτη που βαδίζει στο 80ό έτος της ηλικίας του.

Το Κοινοβούλιο, από την άλλη πλευρά, μοιράζεται περίπου στα τρία, ανάμεσα στους μεταρρυθμιστές, τους συντηρητικούς και τους σκληροπυρηνικούς. Αλλά και μεταρρυθμιστές και μετριοπαθείς συντηρητικοί έχουν συγκεντρώσει τις περισσότερες έδρες από το 2004. Αυτό σημαίνει ότι ο Ρουχανί θα έχει τη στήριξη του Κοινοβουλίου για τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της οικονομίας, αλλά και για εκείνα τα ανοίγματα που είχε υποσχεθεί πριν από δύο χρόνια και ποτέ δεν πραγματοποίησε (το πιο αξιοσημείωτο είναι η απελευθέρωση των Μουσαβί και Καρουμπί, των δύο μετριοπαθών υποψηφίων στις εκλογές του 2009 που παραμένουν μέχρι σήμερα σε κατ’ οίκον περιορισμό). Επιπλέον, ο Ρουχανί μπορεί να ελπίζει στην επανεκλογή του στις προεδρικές εκλογές που θα πραγματοποιηθούν τον επόμενο χρόνο.

Η δύναμη του Ρουχανί φαίνεται να είναι στους νέους. Ολους εκείνους τους νέους, σημειώνει η απεσταλμένη της ιταλικής «Ρεπούμπλικα» στην Τεχεράνη, που αγαπούν την τεχνολογική πρόοδο και φλυαρούν στα καφέ της Τεχεράνης. Ολοι αυτοί οι νέοι πήγαν να ψηφίσουν. Και ψήφισαν τη «λίστα της ελπίδας», όπως λεγόταν η «λίστα των 30+16 μεταρρυθμιστών και υποστηρικτών του προέδρου». Στην Τεχεράνη το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: στις κάλπες προσήλθαν τα 2 από τα 3,3 εκατομμύρια των ψηφοφόρων της πρωτεύουσας. Κι έδωσαν στους μεταρρυθμιστές τις 29 από τις 30 έδρες της πόλης. Πού πήγε η 30ή; Στον συντηρητικό Χαντάντ Αντέλ, γαμπρό του Χαμενεΐ, που φιλοδοξούσε να γίνει πρόεδρος του Κοινοβουλίου. Τα πράγματα, ωστόσο, δεν είναι παντού έτσι. Στην πραγματικότητα, στις κάλπες συγκρούστηκαν δύο κόσμοι. Και ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, θα συνεχίσουν να συγκρούονται.

Τα μαθήματα της κρίσης του 2009

Οι σκληροπυρηνικοί έχασαν το Κοινοβούλιο έπειτα από δώδεκα χρόνια κυριαρχίας. «Κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στη θέληση της πλειονότητας του λαού και όποιος δεν τον θέλει ο λαός, πρέπει να παραμερίσει» ανέφερε σε μήνυμά του στο Instagram ο μεταρρυθμιστής Ραφσαντζανί, ο οποίος κατέλαβε την πρώτη θέση στη Συνέλευση των Ειδικών. Το γενικό συμπέρασμα πάντως είναι ότι μεταρρυθμιστές και σκληροπυρηνικοί άντλησαν ένα μάθημα από την κρίση του 2009, όταν εκατομμύρια πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους για να καταγγείλουν τη νοθεία στις προεδρικές εκλογές. Οι μεταρρυθμιστές κατάλαβαν ότι δεν μπορούν να συγκρουστούν με το καθεστώς γιατί το «βαθύ κράτος» δεν διστάζει να καταφύγει στην πιο άγρια καταστολή. Αλλά και οι σκληροπυρηνικοί κατάλαβαν ότι δεν θα άντεχαν ένα νέο 2009.