Το αγόρι που είμαστε όλοι

Αν θα χαρακτήριζες συγκλονιστικό τον συνδυασμό των ερωτημάτων στο κείμενο του πεζογράφου Βαγγέλη Προβιά, με τη φωτεινότητα του βλέμματος του κοντοκουρεμένου μικρού της φωτογραφίας, είναι για τον μοναδικό λόγο ότι το μέλλον, ακόμη κι όταν μπορείς να το προβλέψεις, παραμένει πάντα κάτι βαθύ κι ανεξερεύνητο. Μας αλλάζει όλους σε βαθμό εγκληματικό, που αθωώνεται όμως γιατί με τον τρόπο αυτόn τροφοδοτείται ο μύθος.

Δεν γνωρίζουμε τίποτε γι’ αυτήν τη φωτογραφία. Απολύτως. Τη βρήκαμε συμπτωματικά στο Διαδίκτυο ενώ αναζητούσαμε κάτι άλλο, κάτι πολύ συγκεκριμένο, καθόλου άγνωστο και συμπτωματικό, καθόλου ασπρόμαυρο και απροσδιόριστο, καθόλου παλιό. Μα όταν την είδαμε, στην αρχή σε μικρό μέγεθος και αμέσως ύστερα από το κλικ μεγάλη, αρχίσαμε να εικάζουμε, να αναρωτιόμαστε.

Πού βρίσκεται αυτό το αγόρι; Είναι στο σχολείο, μια Πέμπτη που οι μαθητές είναι χαρούμενοι επειδή δεν έγιναν μαθήματα διότι ήρθε ένας φωτογράφος από την Αθήνα; Είναι στο σπίτι του στην κουζίνα και ποζάρει ενώ τα αδέλφια του πίσω από τον φωτογράφο ζηλεύουν, ντρέπονται και κρυφογελάνε; Το βιβλίο; Είναι δικό του μόνο ή το μοιράζεται με τα άλλα παιδιά της οικογένειας; Ποιος το είχε πριν; Ποιος το είχε πρώτος, ποιος το έπιασε καινούργιο, ατσαλάκωτο στα χέρια του; Εκείνος, ο πρώτος αναγνώστης, τι έχει απογίνει την ημέρα της φωτογράφισης; Τι υπάρχει από αυτόν σήμερα;

Πού ζει ο μικρός; Είναι νησιώτης ή βουνίσιος; Εχει δει χιόνι ποτέ; Εχει κολυμπήσει στη θάλασσα; Τι εικόνες θα κουβαλά μέσα του, θα ζωντανεύουν στο μυαλό του όταν θα ακούει τις λέξεις φύση, πατρίδα; Δέντρα και ξέφωτα ή ακτές και βράχια;

Η μαμά του; Δουλεύει πολύ στα χωράφια και μετά στο σπίτι; Προλαβαίνει να τον διαβάζει; Μήπως η ίδια δεν γνωρίζει γραφή, ανάγνωση; Οταν τον βλέπει με το Αναγνωστικό στα χέρια τον χαϊδεύει και λέει «μπράβο!»; Μαντεύει πως ο γιος της είναι ζαβολιάρης, ότι πολλές λέξεις δεν τις βγάζει από τα γράμματα αλλά τις μαντεύει από τις εικόνες δίπλα τους;

Τι γίνεται με τον πατέρα του; Είναι από τους τυχερούς που επέζησαν του πολέμου, της Κατοχής, του Εμφυλίου, των εθνικών περιπετειών; Είναι εκεί, μαζί τους; Επιστρέφει τα βράδια από το χωράφι, τη θάλασσα, το μαγαζί, το γραφείο, κουρασμένος και βαρύθυμος; Μαλώνει τον μικρό όταν κάνει χαζομάρες, τον δέρνει όταν κάνει επικίνδυνες αταξίες; Μετά, στενοχωρημένος, πηγαίνει κρυφά στη γυναίκα του και της λέει να παρηγορήσει τον ξυλοφορτωμένο γιο; Μήπως δεν υπάρχει αυτός ο άνδρας, τον σκότωσαν οι κατακτητές, οι με άλλη γνώμη συμπατριώτες του; Εχει σπείρει αρκετά έντονα ίχνη στη μνήμη, στην ψυχή του μικρού; Πρόλαβε; Μήπως, πάλι, είναι στην Αμερική, στη Γερμανία, στην Αθήνα, στα καράβια, σε μακρινά μεροκάματα; Μήπως στέλνει χρήματα που όμως δεν αναπληρώνουν την απολύτως αναγκαία, απολύτως σκληρή απουσία του;

Θα μεγαλώσει το ίδιο γλυκά και όμορφα, όπως παιδίζει, ο μικρός; Θα είναι με τα κορίτσια, τους έρωτές του, το ίδιο παιχνιδιάρης όπως με την κάμερα; Θα αγγίζει τα κορμιά που ποθεί με τη διστακτική τρυφερότητα που έχουν τώρα τα δάχτυλά του; Θα έχει συνείδηση της ομορφιάς του και θα την εκμεταλλεύεται αδίστακτα ή θα είναι δειλός αγαπητικός; Θα διεκδικεί ή θα φοβάται την απόρριψη; Ποιο σημείο στο κορμί των κοριτσιών θα τον κάνει να χάνει την ανάσα του όταν εκείνες θα γυμνώνονται μπροστά του; Εκείνου πού θα του αρέσει να τον αγγίζουν στο γυμνό του κορμί; Θα μπορεί να κοιμάται αγκαλιά ή θα μαζεύεται στην άκρη του κρεβατιού; Πόσες φορές ο έρωτας θα ραγίσει την καρδιά του;

Θα μεγαλώσει ωριμάζοντας, μαθαίνοντας καθώς περνούν τα χρόνια κάτι μικρό και καινούργιο για τον εαυτό του, τη ζωή, τους ανθρώπους; Ή οι δυσκολίες του βίου θα τον κάνουν σκληρό, μόνιμα μουδιασμένο; Θα στοχάζεται ή θα κάνει τα πάντα για να μη στοχάζεται;

Πώς θα του φερθεί η Ιστορία, το πεπρωμένο; Θα έχει το προνόμιο να δει τον εαυτό του να γερνά; Θα περάσει τη ζωή του σε αυτό το χωριό όπου τραβήχτηκε η φωτογραφία ή θα μεταναστεύσει; Αν φύγει, θα είναι επειδή το θέλει ή θα τον ξεριζώσουν η φτώχεια, ο πόλεμος, η Ιστορία; Θα επιστρέφει στον πατρικό του τόπο; Θα θυμάται τις ρίζες του ή θα ντρέπεται γι’ αυτές;

Ποιος θα είναι ο μεγάλος πόνος στη ζωής του; Κάποια απώλεια; Μήπως ένας ανεκπλήρωτος έρωτας; Για ποιο κατόρθωμά του θα είναι περισσότερο υπερήφανος; Ποια θα είναι η αβάσταχτη ντροπή του, το φοβερό μυστικό; Τι θα αποκρύπτει ακόμη και από τον ίδιο τον εαυτό του; Ποιο γλυκό όνειρο θα τον αποκοιμίζει τα βράδια, ποιοι εφιάλτες θα τον ξυπνούν; Ποια τραγωδία θα τον τσακίσει σχεδόν, μα…, μα θα την κλάψει, θα την αντέξει;

Θα αγαπά τη μουσική; Θα τραγουδά; Θα είναι καλλίφωνος; Θα γελά ή θα είναι μόνιμα σοβαρός; Θα συναντά παλιούς φίλους και θα διηγούνται ιστορίες από το παρελθόν; Ή θα είναι εσωστρεφής και στοχαστικός; Θα έχει την ικανότητα να αγαπά τη σιωπή, τη στάση, την παύση, τη γαλήνη, να μην τις φοβάται; Θα θεωρεί τους ανθρώπους εκ φύσεως κακούς ή καλούς; Θα μπορεί να καβγαδίζει γλυκά; Μήπως θα τα κρατά όλα μέσα του και θα μπουκώνει;

Ποιο θα είναι το αγαπημένο του πουκάμισο, φαγητό, αστείο, τραγούδι; Ποιο εγγόνι του θα τον κάνει να δακρύσει όταν το δει να κάνει το πρώτο βήμα; Πώς θα ζήσει στα χρόνια της δικτατορίας, της ευμάρειας αργότερα, της ενοχής πιο μετά; Θα αγαπά τα βιβλία, θα του είναι τρυφερά και πολύτιμα όπως το Αναγνωστικό; Ή το κράτησε μόνο για να βγει καλύτερο το πλάνο;

Θα δει αυτήν τη φωτογραφία; Θα θυμάται την ημέρα που πόζαρε; Θα συναντήσει ξανά τον φωτογράφο; Τι έχει απομείνει σήμερα από αυτό το αγόρι; Απόγονοι; Περιουσία; Κάποιο δημιούργημα; Θύμησες σε όσους τον γνώρισαν; Μήπως ζει και κάποιος θα του μεταφέρει τις ερωτήσεις μας και εκείνος θα χασκογελάσει ευχαριστημένος, θα θυμηθεί το σπίτι στο χωριό, θα συγκινηθεί;

Δεν γνωρίζουμε τίποτε γι’ αυτήν τη φωτογραφία. Τη βρήκαμε συμπτωματικά στο Διαδίκτυο ενώ αναζητούσαμε κάτι άλλο. Μα όταν την είδαμε, όλα τα άλλα έπαψαν να μας απασχολούν, μπήκαν σε δεύτερη, σε τρίτη μοίρα. Χαθήκαμε στη δυνατή αλήθεια, πως από τα ίδια συστατικά φτιαχνόμαστε όλοι οι άνθρωποι, από τα ίδια, ακριβώς τα ίδια, υλικά γινόμαστε τόσο διαφορετικοί.