Ο «Κουρέας της Σεβίλλης», ο Μάνσον και η Κέιτι Πέρι

Δεν είναι η πρωταγωνίστρια, ούτε όμως περνάει απαρατήρητη: στην τελευταία παραγωγή του «Κουρέα της Σεβίλλης», που έχει πρεμιέρα αύριο, το πρώτο πράγμα που αντικρίζει κανείς μετά το γκισέ, τις χαιρετούρες, την τακτοποίηση στο κάθισμα και το σήκωμα της αυλαίας ενώ η ορχήστρα παίζει την εκθαμβωτική εισαγωγή, είναι μια μεγάλη οθόνη. Εχει διαστάσεις τεσσεράμισι επί έξι μέτρα και αποτελείται από 125 λάμπες LED που περικλείουν 48 μικρότερες: σύνολο 7.200, με ισάριθμα κανάλια ελέγχου στο απαραίτητο λογισμικό. Ακούγονται πολλά; Ισως. Είναι πάντως τα τεχνικά χαρακτηριστικά μιας ιδέας του σκηνογράφου Νίκολας Μπόουβι και του σκηνοθέτη Φραντσέσκο Μικέλι, για μια επιφάνεια κινούμενων γραφικών, που ως βασικό σκηνογραφικό στοιχείο της παράστασης εικονοποιεί τη μουσική της. Τη σχεδίασε ο Παναγιώτης Τομαράς, καλλιτέχνης πολυμέσων με σπουδές στη φωτογραφία και μεταπτυχιακά στις ψηφιακές τέχνες. Δεν ήταν παιχνιδάκι: από το πρώτο κλικ στον υπολογιστή του, λέει, μέχρι την υλοποίησή της από το επιδέξιο τεχνικό τμήμα της Λυρικής χρειάστηκαν τρεις – τέσσερις μήνες.

Ο Τζοακίνο Ροσίνι ολοκλήρωσε την όπερα σε 24 ημέρες, αφού ο ανταγωνισμός των συνθετών ήταν τότε τεράστιος. Εστω κι έτσι, κατέθεσε ένα έργο πνευματώδες και μπριόζικο, για έναν κουρέα που βοηθάει έναν κόμη να παντρευτεί μια καλλονή, παρόλο που τη λαχταρά κι ο – κατά τα ειωθότα της εποχής – γέρος προστάτης της. Ο Φίγκαρο, ο Αλμαβίβα, η Ροζίνα και ο Δόκτωρ Μπάρτολο, πρόσωπα από προγενέστερο έργο του Μπομαρσέ, κατόρθωσαν τελικά να αγαπιούνται για αιώνες και να τροφοδοτούν νέες αναγνώσεις, όπως τούτη εδώ του Μικέλι. Σύμφωνα με το σημείωμά του, από όλους τους χαρακτήρες, εκείνος που σήμερα αναδεικνύεται ως κεντρικότερος είναι η Ροζίνα. «Μπορούμε να τη συναντήσουμε στα αδιέξοδά της», παρατηρεί, «ενώ φορά ακουστικά σε πλήρη ένταση, βηματίζοντας αργά έξω από μια στάση του μετρό, ακούγοντας άγριο ροκ με την ψυχή της. Θέλει να ερωτευτεί για να δει μέσα της όλο τον κόσμο που βρίσκεται εκεί έξω, σε μια βουβή αγωνία για την υπαρξιακή αναγνώριση και ολοκλήρωσή της».

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΚΙΟΥΜΠΡΙΚ. Πώς τη βοηθάει η οθόνη; Ο Παναγιώτης, που, αντί για όπερα, περισσότερη σχέση έχει με την ηλεκτρονική και τους θρύλους της Clock DVA, σχεδιάζοντας τις ζωντανές προβολές στις συναυλίες τους, χρειάστηκε να μελετήσει τη μουσική ροή του «Κουρέα». Επρεπε να λάβει υπόψη ότι η Α’ Πράξη έχει διαμορφωθεί σαν τον ονειρικό κόσμο της Ροζίνας και η Β’ σαν επιστροφή στην πραγματικότητα. Η ψηφιακή παλέτα του λειτουργεί άλλοτε συμπληρωματικά στην ιστορία, κάποτε σχολιαστικά και ενίοτε καθόλου. «Οπως λ.χ. το έργο συστήνεται στην εισαγωγή, έτσι και οι λάμπες παρουσιάζουν τότε όλα τα χρώματά τους» εξηγεί. «Κάθε χαρακτήρας έχει τις αποχρώσεις του, όπως και κάθε κατάσταση: στην καταιγίδα της Β’ Πράξης η οθόνη εντείνει την εσωτερική καταιγίδα της Ροζίνας που περιγράφεται και από τη μουσική. Υπηρετεί πάντως το σύνολο. Και στην “Οδύσσεια” του Κιούμπρικ ο περίφημος μονόλιθος θα ήταν ένα απλό στερεό χωρίς την υπόλοιπη ταινία».

Αν αυτά ακούγονται πρωτοποριακά, να σημειωθεί ότι η πρεμιέρα στη Ρώμη το 1816 ήταν φιάσκο. «Ενοχλημένο από τις κοινοτοπίες (…), το κοινό υποχρέωσε την αυλαία να πέσει» έγραφε ο Σταντάλ. Σύμφωνοι, ο «Κουρέας» το έχει πια κατακτήσει, ενώ η συγκεκριμένη παραγωγή διαθέτει εχέγγυα ποιότητας: η μουσική διεύθυνση ανήκει στους Μίλτο Λογιάδη και Κωνσταντίνο Δημηνάκη, τα κοστούμια που θυμίζουν εκείνα του Μέριλιν Μάνσον ή της Κέιτι Πέρι οφείλονται στον Τζανλούκα Φαλάσκι, τον ρόλο του Φίγκαρο ερμηνεύουν οι Διονύσης Σούρμπης και Χάρης Ανδριανός, ενώ της Ροζίνας οι Βασιλική Καραγιάννη και Μίνα Πολυχρόνου. Κι αν ακουστούν σχόλια για υπερβολικούς νεωτερισμούς; Με ενδιαφέροντα που κυμαίνονται από τον Καβάφη και την επιστημονική φαντασία του Αντόλφο Μπιόι Κασάρες μέχρι την κατά Τζέιμς Τουρέλ χρήση του φωτός, ο Παναγιώτης θυμίζει ότι, ενώ δεν είναι υποχρεωτικό, το ταίριασμα τέχνης και τεχνολογίας χρονολογείται από το «θαυματοτρόπιο» ή άλλες προκινηματογραφικές τεχνικές. «Και οι θεατές που θα έρθουν στη Λυρική δεν ανήκουν στο 1816» καταλήγει. «Γιατί να ανήκει η παράσταση που θα δουν;».

INFO
Θέατρο Ολύμπια, Ακαδημίας 59-61, στις 13, 14, 17, 19, 20, 21, 24, 26, 27, 28/2 (20.00). Τον κόμη Αλμαβίβα ερμηνεύουν οι Αντώνης Κορωναίος – Νίκος Στεφάνου. Τον Ντον Μπάρτολο οι Δημήτρης Κασιούμης και Ακης Λαλούσης. Εισιτήρια: €15 – €60. Φοιτητικό, παιδικό: €12