Η μάχη των υποψηφίων για το χρίσμα ξεκινά από την Αϊοβα

Η αντιπαράθεση μεταξύ Χίλαρι Κλίντον και Μπέρνι Σάντερς, για την οποία οι ψηφοφόροι θα αρχίσουν να ψηφίζουν από τη Δευτέρα, όταν η πρώτη προκριματική αναμέτρηση με τη μορφή συνέλευσης πολιτών (caucus) πραγματοποιηθεί στην Αϊοβα, δεν αφορά πλέον μόνο τον Λευκό Οίκο. Εχει εξελιχθεί σε μάχη των δύο εντελώς διαφορετικών οραμάτων που έχουν για το Δημοκρατικό Κόμμα.
Ο 72χρονος Μπέρνι Σάντερς, αριστερός γερουσιαστής από το Βερμόντ, είναι ο πρώτος υποψήφιος για το χρίσμα τα τελευταία 35 χρόνια που πρότεινε μεγάλες φορολογικές αυξήσεις. Υποστηρίζει ότι μόνο η δυναμική αντίδραση της κυβέρνησης – επιβολή ελέγχων στη Γουόλ Στριτ, μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες και σύστημα υγειονομικής ασφάλισης για όλους – θα μπορέσει να διαλύσει την «στημένη» αμερικανική οικονομία και να οδηγήσει σε ένα σύστημα που θα φροντίζει τους πολλούς. «Κάτι είναι γκροτέσκα λάθος στην Αμερική» υποστηρίζει στις προεκλογικές του ομιλίες.
Η Χίλαρι Κλίντον, εκπρόσωπος του κατεστημένου του κόμματος, έχει αρχίσει να αντιπαραθέτει έναντι του Σάντερς μια «λογική, εφικτή ατζέντα» και υπόσχεται να εξελίξει την κληρονομιά του Ομπάμα στους τομείς της υγείας, της οικονομικής και της εθνικής ασφάλειας. Είναι η κλασική υποψήφια της συνέχισης: ζητεί υποστήριξη από μαύρους, ισπανόφωνους, γυναίκες, μέλη συνδικάτων και ψηφοφόρους των προαστίων – στρατηγικές που έχουν καθορίσει το Δημοκρατικό Κόμμα από την εκλογή του Μπιλ Κλίντον στην προεδρία το 1992. «Η μεσαία τάξη χρειάζεται εισόδημα, όχι αυξήσεις στους φόρους» απαντά εμμέσως στον κύριο αντίπαλό της.
Το ερώτημα εάν ο Σάντερς μπορεί να μετατρέψει την προοδευτική πτέρυγα του κόμματος σε μια πραγματική δύναμη στη φετινή προεκλογική περίοδο θα γνωρίσει την πρώτη απάντηση στην Αϊοβα τη Δευτέρα. Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν μάχη στήθος με στήθος, ενώ εκείνος προηγείται σταθερά στα γκάλοπ για τις προκριματικές στο Νιου Χαμσάιρ στις 9 Φεβρουαρίου.
Παρότι η Κλίντον διαθέτει πολλά ατού και σ’ αυτές τις πολιτείες και στις επόμενες όπου θα πραγματοποιηθούν προκριματικές εκλογές, ο Σάντερς έχει κατορθώσει να κινητοποιήσει μεγάλες ομάδες νεαρών ατόμων – το μέλλον του κόμματος – με τις επικρίσεις του για την υποστήριξη από το Δημοκρατικό Κόμμα του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς και της παρεμβατικής εξωτερικής πολιτικής. Εμφανίζεται αποφασισμένος να στρέψει το κόμμα στα αριστερά, αν και δεν είναι επισήμως εγγεγραμένος ως Δημοκρατικός αλλά ως ανεξάρτητος που αυτοχαρακτηρίζεται «Δημοκρατικός σοσιαλιστής».
Πολλοί Δημοκρατικοί όμως είναι διχασμένοι – αναρωτιούνται εάν οι προοδευτικές ιδέες του Σάντερς ή ο πραγματισμός της Κλίντον είναι αρκετά για να εξασφαλιστεί η προεδρική εκλογή.

«Ο αρχικός ενθουσιασμός για τον Σάντερς μου θυμίζει τις εκστρατείες του ΜακΓκόβερν το ‘72 και του Μοντέιλ το ‘84, όπου δύο καλοί πολιτικοί με προοδευτική ατζέντα μπόρεσαν να κερδίσουν μόνο μια πολιτεία ο καθένας» λέει ο Τζον Μπρο, πρώην γερουσιαστής των Δημοκρατικών στη Λουιζιάνα. Ομως πολλοί Δημοκρατικοί δείχνουν να δυσανασχετούν για τη μετακίνηση του κόμματος σε πιο συντηρητικές θέσεις από τη δεκαετία του ‘90. Ο Μπιλ Κλίντον μπορεί να μετακίνησε το κόμμα πιο κεντροδεξιά, «όμως αρκετοί ψηφοφόροι μας έχουν κουραστεί από αυτό» διαπιστώνει ο Μπομπ Κέρι, πρώην γερουσιαστής και κυβερνήτης της Νεμπράσκα. «Η ευημερία της εποχής διευκόλυνε τον Μπιλ Κλίντον στη στροφή, όμως η προσέγγιση της ελεύθερης αγοράς κατηγορήθηκε για την κρίση του 2008. Σήμερα για πολλούς η λύση βρίσκεται σε πιο προοδευτικές λύσεις». 
Οι δύο εκδοχές για το μέλλον του Δημοκρατικού Κόμματος, γράφουν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», δεν αφορούν μόνο την ιδεολογία. Οι υποψήφιοι έχουν και διαφορετική πολιτική στρατηγική. Οι ιδέες του Σάντερς και η ένταση με την οποία εμφανίζεται στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις μπορούν να ενεργοποιήσουν την κομματική βάση και, όπως πιστεύει, να προκαλέσουν ένα κύμα υποστήριξης από τους νέους ψηφοφόρους, εξασφαλίζοντας υψηλή συμμετοχή – γεγονός που θα επηρεάσει θετικά τον Δημοκρατικό υποψήφιο. Αυτή η σκέψη βασίζεται στη διαπίστωση ότι η χαμηλή συμμετοχή Δημοκρατικών ψηφοφόρων το 2014 βοήθησε τους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους να κερδίσουν πολλές έδρες στη Βουλή και τη Γερουσία.
Παρ’ όλα αυτά, ο Σάντερς ρισκάρει να χαρακτηριστεί γραφικός από τους Ρεπουμπλικανούς ως ένας αριστερός που θέλει φορολογία και μεγάλες δημόσιες δαπάνες και να δημιουργήσει στις ΗΠΑ το σύστημα πρόνοιας της Σκανδιναβίας – ένα σύστημα που όσο ελκυστικό φαίνεται στους Ευρωπαίους τόσο τρομακτικό είναι για όσους θέλουν μικρότερο κράτος και λιγότερες εξουσίες στην Ουάσιγκτον.
Η Χίλαρι Κλίντον, υιοθετώντας πολλές από τις πολιτικές του Μπαράκ Ομπάμα αλλά και του συζύγου της, έχει στόχο να ανοικοδομήσει τις ίδιες συμμαχίες που οδήγησαν τους δύο άνδρες στον Λευκό Οίκο. Ελπίζει επίσης ότι η προοπτική της πρώτης γυναίκας προέδρου στη χώρα θα στρέψει πολλές γυναίκες προς το Δημοκρατικό Κόμμα. Ενώ ο Σάντερς θα πρέπει να υπερασπιστεί τα αριστερά του σχέδια, η Κλίντον πιστεύει πως οποιοσδήποτε Ρεπουμπλικανός υποψήφιος απέναντί της θα πρέπει να υπερασπιστεί ιδιαίτερα συντηρητικές ιδέες. Ομως το όραμα της Χίλαρι για το Δημοκρατικό Κόμμα έχει πολλά ευάλωτα σημεία: πολλοί νεαροί ψηφοφόροι καθώς και πολλοί προοδευτικοί και αρκετές γυναίκες πιστεύουν ότι οι απόψεις της είναι ιδιαίτερα μετριοπαθείς και δεν της έχουν εμπιστοσύνη ότι θα δώσει τη μάχη εκ μέρους του μέσου Αμερικανού.

Τη Δευτέρα όλοι θα κοιτάζουν το Ντε Μόιν
Τόσο ο Σάντερς όσο και η Κλίντον έχουν πολιτικά τρωτά σημεία που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, τους εμποδίζουν να πείσουν επαρκώς τους ψηφοφόρους στην Αϊοβα ώστε να εξασφαλίσουν μεγάλο προβάδισμα από τον αντίπαλό τους. Για άλλη μια φορά η μικρή πολιτεία των 3 εκατομμυρίων κατοίκων αναμένεται να δώσει τον τόνο για το χρίσμα. Τη Δευτέρα όλα τα μάτια θα είναι στραμμένα στο Ντε Μόιν.

Ρεπουμπλικανοί

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει φτιάξει το δικό του πολιτικό σύμπαν

Το βράδυ της Πέμπτης πραγματοποιήθηκε το τελευταίο ντιμπέιτ των υποψηφίων για το προεδρικό χρίσμα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, πριν από τις προκριματικές της Δευτέρας στην Αϊοβα. Παρόντες στη συζήτηση που έγινε στο Ντε Μόιν, πρωτεύουσα της Πολιτείας, ήταν επτά υποψήφιοι. Ενας, εκείνος που προηγείται σε όλες τις δημοσκοπήσεις, ήταν απών. Ο μεγιστάνας Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να πραγματοποιήσει την ίδια ώρα προεκλογική συγκέντρωση μόλις δύο χιλιόμετρα μακριά, μπροστά σε ένα κοινό που παραληρούσε.
Αυτή είναι η ακριβής εικόνα των δυνάμεων που έχουν εκφραστεί μέσα στους Ρεπουμπλικανούς σχολίασαν οι πολιτικοί αναλυτές.
Επί μήνες ο Τραμπ έχει επιλέξει να φτιάξει ένα δικό του πολιτικό σύμπαν, να παραβιάζει κάθε κανόνα που συνήθως ισχύει στις προεκλογικές εκστρατείες, να επιτίθεται από τα δεξιά σε όλα τα συντηρητικά ΜΜΕ και να υποστηρίζει πολιτικές που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με την κομματική ορθοδοξία. Είτε κερδίσει στη συνέλευση πολιτών (caucus) της Αϊοβα είτε όχι, η υποψηφιότητα του 69χρονου Τραμπ υπόσχεται να συνεχίσει να αναστατώνει την καθεστηκυία πολιτική τάξη έως τις εκλογές της 8ης Νοεμβρίου. Οι περισσότερες πανεθνικές δημοσκοπήσεις τού δίνουν ποσοστό άνω του 30% των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων – και οι υποστηρικτές του δηλώνουν κατηγορηματικά ότι δεν θα υποστηρίξουν οποιονδήποτε άλλον υποψήφιο.
«Νομίζω ότι με την παρουσία του απέκτησε μια μόνιμη επίδραση στη διαδικασία» σχολιάζει ένας ιδιαίτερα έμπειρος πολιτικός, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Νιουτ Γκίνγκριτς, ο οποίος ήταν υποψήφιος για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2012. «Η εκστρατεία του Τραμπ είναι μια από αυτές τις μεγάλες ενοχλήσεις που αναδιαμορφώνουν τα πάντα».
Η ένταση στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ανάμεσα στο κίνημα των συντηρητικών πολιτών και στο κατεστημένο της Ουάσιγκτον μαίνεται από την εποχή που ξεπήδησε το κίνημα Τσάι Πάρτι στη διάρκεια της πρώτης θητείας του Μπαράκ Ομπάμα, στέλνοντας στη Γερουσία πολιτικούς όπως ο Τεντ Κρουζ και ο Μάρκο Ρούμπιο, οι οποίοι τώρα διεκδικούν το χρίσμα, συγκεντρώνοντας περίπου 17% των προτιμήσεων έκαστος.
Ομως η ταραχώδης υποψηφιότητα του Τραμπ έχει δημιουργήσει νέα σχίσματα μέσα στο κόμμα, μεταξύ συντηρητικών δημοσιογράφων, θρησκευτικών παραγόντων και άλλων στελεχών: κάποιοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ενώ άλλοι καλούν το κόμμα να βρει τρόπους να αντιμετωπίσει τον θυμό των ψηφοφόρων που στηρίζουν τον Τραμπ έναντι του πολιτικού κατεστημένου των Ρεπουμπλικανών. 

Ο δισεκατομμυριούχος υποψήφιος βασίζει την εκστρατεία του στην «υπεράσπιση» του μέσου αμερικανού εργαζομένου που χάνει διαρκώς προνόμια, ισχυριζόμενος ότι απειλείται από τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου τις οποίες υποστηρίζουν οι Ρεπουμπλικανοί και, όπως λέει, ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να στέλνουν θέσεις εργασίας στο εξωτερικό, καθώς και – όπως τονίζει σε κάθε του ομιλία – από τους παράνομους μετανάστες που εργάζονται για πολύ χαμηλούς μισθούς. Η υποψηφιότητα του Τραμπ απειλεί να διαλύσει τον ρεπουμπλικανικό συνασπισμό που έχει φτιαχτεί από την εποχή της προεδρίας του Ρόναλντ Ρίγκαν – είχε ενώσει τους ευαγγελικούς χριστιανούς και άλλες κοινωνικά και οικονομικά συντηρητικές ομάδες, καθώς και «γεράκια» του στρατιωτικού μηχανισμού. 
Ο νεοϋορκέζος επιχειρηματίας που έχει διαπρέψει στην αγορά ακινήτων δεν κολακεύει καμία από αυτές τις ομάδες. Σόκαρε τους ευαγγελικούς όταν τους είπε ότι δεν έχει ζητήσει ποτέ συγχώρεση από τον Θεό και πως ασχολείται ελάχιστα με θέματα όπως οι εκτρώσεις και οι γάμοι ομοφύλων. Εχει καταγγείλει τους πολέμους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, και αρνείται μεγαλύτερη εμπλοκή των αμερικανικών δυνάμεων στη Συρία. «Προσελκύει ανθρώπους από διάφορους τομείς οι οποίοι ποτέ δεν θεωρούσαν τον εαυτό τους Ρεπουμπλικανό» παρατηρεί ο Γκίνγκριτς. «Είναι πολύ δύσκολο για τους πολιτικούς αναλυτές να κατανοήσουν τι συμβαίνει, με συμβατικούς όρους».