Δύο σινεμά (ξανα)γεννιούνται

Ηταν το βράδυ που θα ψηφιζόταν το δεύτερο Μνημόνιο. Η Αθήνα φλεγόταν. Ανάμεσα στα κτίρια που κινδύνευαν τη 12η Φεβρουαρίου 2012 ήταν και εκείνο των κινηματογράφων Αττικόν και Απόλλων, στη Σταδίου. Οι ενοικιαστές τους, οι οικογένειες των Γιώργου και Παναγιώτη Τσακαλάκη, βρίσκονταν σε επιφυλακή από νωρίς, η πυρκαγιά όμως πήρε διαστάσεις. Κάποια στιγμή, με τη βοήθεια των εργαζομένων και της Πυροσβεστικής που ήταν παραταγμένη σε ταράτσες και στο εσωτερικό του κτιρίου ώστε ο κίνδυνος να απωθείται προς τα έξω, το πράγμα φάνηκε να ελέγχεται. Ευρισκόμενος σε κατάσταση που σήμερα δύσκολα ανακαλείται, ο Γιώργος Τσακαλάκης είχε τραυματίσει τένοντες και νεύρα – αργά το βράδυ είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο και αργότερα θα έκανε αρκετές επεμβάσεις. Πάντως τα είχε καταφέρει. Οι δύο αίθουσες προβολής, παρά τα όσα ακούγονταν στις ζωντανές μεταδόσεις, είχαν μείνει άθικτες. «Τα καταφέραμε επειδή είχαμε το θάρρος και τα ψυχικά αποθέματα να ρισκάρουμε για ένα κομμάτι της ψυχής μας» θυμάται σήμερα. «Δεν είναι εύκολο να αντιμετωπίζεις φλόγες 20 μέτρων. Σαράντα πέντε χρόνια στο επάγγελμα, δεν έχω ξαναζήσει κάτι τέτοιο».

Από μια άποψη, όσα θα ακολουθούσαν δεν θα ήταν το ίδιο πρωτόγνωρα. Ο Τσακαλάκης τα συνοψίζει πικρά, αλλά αισιόδοξα, με τις λέξεις «μελέτες, αγώνες, εγκρίσεις, πολεοδομίες, ασφαλιστικές αποζημιώσεις, αρχαιολογικά συμβούλια, τα πάντα» υπονοώντας άλλη μια γραφειοκρατική ματαιοπονία, με σημείο εκκίνησης τη διαβεβαίωση του τότε αρμόδιου υπουργού: η Πολιτεία θα χρηματοδοτήσει την αποκατάσταση του διατηρητέου κτιρίου. Σε έναν μήνα ανακοινώθηκε σχετική Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, σε οκτώ κυρώθηκε και η περιφέρεια ενέκρινε ένα ικανοποιητικό ποσό. Ομως οι ασαφείς διατυπώσεις και οι χρονοτριβές ενός Δημοσίου άμαθου σε «καταστροφές από τρομοκρατική ενέργεια» περιέπλεξαν τα πράγματα. Εστω κι έτσι, το αρχιτεκτονικό γραφείο Betaplan εκπόνησε την απαραίτητη μελέτη για την είσοδο, το φουαγέ, τα εκδοτήρια ή την περιφερειακή στήριξη. Και τα χρόνια πέρασαν, με τροπολογίες και επιτροπές. Ο Τσακαλάκης αισθάνθηκε αποκαρδιωμένος. Σήμερα αναγνωρίζει ότι στη δίνη της κρίσης οι προτεραιότητες ήταν άλλες. Γιατί όμως, αναρωτιέται, να έχουν αποκατασταθεί όλες οι ζημιές εκείνης της νύχτας και ένα κτίριο να μένει στη μαυρίλα και στο σκοτάδι;

Σύγκρουση ιδρυμάτων

Η κωλυσιεργία επιδεινώνεται και από μια αντιδικία: του Ιδρύματος Σταματίου Δεκόζη Βούρου, ιδιοκτήτη του επίμαχου κτίσματος, με το Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών / Ιδρυμα Βούρου – Ευταξία. Τα ονόματά τους μπερδεύουν ίσως, γιατί και τα δύο ιδρύθηκαν από τον Λάμπρο Ευταξία, μνημονεύοντας και το επώνυμο της μητέρας του: το πρώτο το 1959, το δεύτερο το 1973. Σκοπεύοντας «στην πολιτιστική προαγωγή των Ελλήνων», το μεν όφειλε να καταβάλλει το 40% των ετήσιων εισοδημάτων του στο δε, υποχρέωση που επεκτάθηκε και στο Μέγαρο Μουσικής. Ενώ όμως το Μέγαρο πήρε όσα δικαιούταν, το Μουσείον της Πόλεως από το 1989 δεν έχει λάβει δεκάρα τσακιστή. Η υπόθεση έφθασε στα δικαστήρια και σύμφωνα με τον Αντώνη Βογιατζή, πρόεδρο του Μουσείου, τα βασικά έχουν πια λυθεί: το Ιδρυμα Σταματίου Δεκόζη Βούρου οφείλει περί τα 24 εκατ. ευρώ. Κάπως έτσι το Μουσείο μπαίνει στο κάδρο: «Αν δεν κάναμε εμείς ενέργειες δεν θα γίνονταν πολλά» λέει ο Βογιατζής. «Εκείνοι δεν ενδιαφέρονταν να ανοίξουν οι κινηματογράφοι, γιατί λόγω των χρεών, τα μισθώματα θα περιέρχονταν στο Μουσείο».

Η εκπρόσωπος του έτερου Ιδρύματος, Αμαλία Αλεβίζου, δεν θέλει, λέει, να μπει σε μια τέτοια κουβέντα δημοσίως. Θέλει απλώς να τονίσει ότι σε όλα αυτά, καταλυτικός είναι ο ρόλος του δημάρχου Αθηνών Γιώργου Καμίνη: μόνο εξαιτίας του θα βρεθεί λύση. Ο Βογιατζής συμφωνεί – «είναι μια πρωτοβουλία που στηρίζουμε εκθύμως» λέει κι εξηγεί ότι είναι πλέον εφικτό να υπογραφεί ένα συμφωνητικό μεταξύ των δύο αντιδίκων, καθώς και ενός ακόμα συμβαλλομένου με το όνομα Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος: από τη στιγμή που θα απελευθερωθεί και η αδρανής ασφαλιστική αποζημίωση για την πυρκαγιά, ύψους 650.000 ευρώ και κατασχεμένη προς το παρόν από το Μουσείον της Πόλεως, το Νιάρχος με τη σειρά του θα προσφέρει τα άλλα 450.000 που χρειάζονται για την αποκατάσταση των βασικών ζημιών. «Επικεντρώστε στον δήμαρχο, είναι φανταστικός», υπερθεματίζει και ο Γιώργος Τσακαλάκης. «Συντονίζει τις ενέργειες με ειλικρίνεια και αποφασιστικότητα, ώστε σύντομα να μπει εργολάβος, να αρχίσει εργασίες και μέσα στο 2016 ο κόσμος να δει στους κινηματογράφους και να μην πιστεύει στα μάτια του».

Ιδανικά, με τις περισσότερες άδειες έτοιμες, ο εργολάβος θα πιάσει δουλειά σε έναν μήνα. Ιδανικότερα θα τελειώσει σε τέσσερις, με στόχο το Αττικόν και ο Απόλλων, μερικώς αποκατεστημένοι να φιλοξενήσουν τις φθινοπωρινές Νύχτες Πρεμιέρας. Παρά τη δυσεξήγητη μάλλον απομάκρυνση εκείνης της δημόσιας αποζημίωσης, θα είναι ίσως η ευτυχής κατάληξη μιας ιστορίας που ξεκινά κατά κάποιο τρόπο, από πολύ παλιά: από την οικοδόμηση του εκλεκτικιστικού κτιρίου μεταξύ 1870-1881 βάσει σχεδίων του Τσίλερ, τη μετέπειτα χρήση του από τη βασίλισσα Αμαλία σαν ιπποστάσιο, τη νεομπαρόκ επέμβαση τη δεκαετία του 1910, την επίταξη των Γερμανών που διατήρησαν την κινηματογραφική χρήση. Η αποτύπωση βέβαια των κοινωνικών αλλαγών σε ένα οικοδόμημα, είναι κατάλληλη για ευχάριστες διηγήσεις των περασμένων, σωστά; Σημασία έχει το μέλλον. «Ούτε σκόνη δεν έχουν πλέον οι αίθουσες», επισημαίνει ο Αντώνης Βογιατζής κι εξηγεί ότι ελπίδα του «Μουσείου» είναι να γίνει κάτι για την πόλη. «Οταν θα ανάψουν τα φώτα του Αττικόν και του Απόλλωνα», λέει ο Γιώργος Τσακαλάκης, που ποτέ, με τον αδελφό του Παναγιώτη, δεν κουράστηκαν να προσπαθούν, «θα λάμψει όλη η Σταδίου. Θα λάμψει όλη η Αθήνα».