Ποδόσφαιρο, όπως λέμε οικονομική κρίση

Η επιλογή του έργου ήταν αρκετά δύσκολη καθώς ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Μάρκελλος και η συνεργάτιδά του Ελένη Στεργίου, που αποτελούν την ομάδα θεάτρου This Famous Tiny Circus theater group, διάβασαν πολλά κείμενα μέχρι να καταλήξουν στον 53χρονο Καταλανό Σέρτζι Μπελμπέλ. «Ο κυριότερος λόγος για τον οποίο επιλέξαμε το “Οφσάιντ – Εκτός Παιδιάς” είναι επειδή ακουμπάει στη σημερινή κοινωνία και έχει πολλές αναφορές για όλες τις κοινωνίες» λέει στο «Νσυν» ο σκηνοθέτης. «Γράφτηκε με αφορμή την οικονομική κρίση στην Ισπανία, που ξέσπασε δύο χρόνια ύστερα από την έναρξη της παγκόσμιας φούσκας των στεγαστικών δανείων, όταν κατέρρευσε το χρηματοπιστωτικό σύστημα».

Ο Μπελμπέλ είναι ένας από τους σημαντικότερους ισπανούς συγγραφείς, έργα του οποίου έχουν ανεβεί και παλιότερα στην Ελλάδα (για παράδειγμα, οι «Ξένοι» από το Εθνικό, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη, το 2010). «Η παράσταση δεν ασχολείται μόνο με την κρίση, αλλά και με τη μετανάστευση, το ποδόσφαιρο, την κβαντική φυσική, τις παράλληλες πραγματικότητες που εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε στοχεύοντας σε ένα καλύτερο μέλλον. Ενα από τα κυρίαρχα συστατικά του έργου είναι το γεγονός ότι ο άνθρωπος δεν ευχαριστιέται εύκολα και πάντα αναζητά κάτι παραπάνω». Ξεχωριστό credit της παράστασης αποτελεί η βραβευμένη – από το Maison d’ Εurope et d’ Οrient με το ευρωπαϊκό βραβείο Eurodram 2015 – μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ.

Η μαύρη κωμωδία απαιτεί κατ’ αρχάς συναρπαστικούς χαρακτήρες. Ιδού, λοιπόν, η Λίζα, κόρη του Πολ και της Αννας, αστέρι της κβαντικής φυσικής. Ενώ πρόκειται να ταξιδέψει στις ΗΠΑ για σπουδές, η αίτηση υποτροφίας της απορρίπτεται από το κράτος λόγω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ιδού και ο παππούς Ζουζέπ, καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι στο διαμέρισμα που του πληρώνει η κόρη του. Με την «πλήρη απασχόλησή» του έχει επιφορτιστεί – με το αζημίωτο – ο Ρίκι, ο οικότροφος μετανάστης από τη Λατινική Αμερική που δίνει τον δικό του αγώνα για να στείλει χρήματα στην πατρίδα του, στη γυναίκα του και στον γιο του, ο οποίος ονειρεύεται να γίνει κάποτε αστέρι του ποδοσφαίρου και να υπογράψει συμβόλαιο με ένα μεγάλο ευρωπαϊκό κλαμπ. Αιφνιδίως, ο πάτερ φαμίλιας της οικογένειας Πολ δέχεται μια γενναία περικοπή αποδοχών. Η μόνη λύση για την οικογένεια είναι να περικόψει με τη σειρά της τις έξτρα δαπάνες, όπως τη φροντίδα του παππού (μην ξεχνιέστε, για μαύρη κωμωδία πρόκειται)! Ο τρόπος τον οποίο επιλέγουν είναι η δολοφονία. «Βλέπουμε ότι όλοι προσπαθούν να επιβιώσουν και πολλές φορές άθελά τους εις βάρος των άλλων. Το θέμα είναι ότι το ένστικτο του να επιβιώσει και να εξελιχθεί κανείς είναι τόσο δυνατό που μερικές φορές δεν έχει καθαρή αντίληψη για το τι μπορεί να κάνει ακόμα και στον δικό του άνθρωπο».

Το ποδόσφαιρο. Για να τονίσει τα βαθύτερα ένστικτα που δεν ομολογούνται εύκολα και να τα μεταφέρει στη σκηνή, ο Μπελμπέλ επιστρατεύει το ποδόσφαιρο. Στην προσπάθειά τους να τα βγάλουν πέρα οι ήρωες πρέπει να ισορροπήσουν σε έναν κόσμο που περιστρέφεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, όπως μια μπάλα ποδοσφαίρου. «Υπάρχει μια θεωρία που λέει ότι ο άνθρωπος έχει βαθιά ριζωμένο στο DNA του το ένστικτο της επιβίωσης» εξηγεί ο σκηνοθέτης. «Στην προσπάθειά του να καλύψει τις πρωταρχικές του ανάγκες, να βγει από τη σπηλιά να κυνηγήσει και να φάει, ανακάλυψε σιγά σιγά τη χαρά τού να σκοτώνει ή να κερδίζει κάποιον. Επαψε πια να είναι μόνο η ίδια η ανάγκη η κινητήριος δύναμη, συνοδεύτηκε και από την απόλαυση ότι κερδίζω κάποιον άλλο – δηλαδή τον ανταγωνιστή κυνηγό. Αυτή η βαθύτερη ανάγκη του μεταφέρθηκε σε άλλες εκφάνσεις της καθημερινότητάς του και κυρίως στον αθλητισμό. Η ταυρομαχία είναι το πλέον τρανταχτό παράδειγμα και το ποδόσφαιρο η πιο εξευγενισμένη μορφή αυτής της μετουσίωσης εκείνου του άγριου παιχνιδιού».

Η συνεργασία. Ο ανταγωνισμός αναπαριστάται μόνο πάνω στη σκηνή. «Οι ηθοποιοί της παράστασης, επαγγελματίες στον χώρο τους, έδειξαν εμπιστοσύνη σ’ εμένα και τη Στεργίου, δύο νέους ανθρώπους που είναι στα πρώτα τους βήματα, και αυτό είναι προς τιμήν τους. Μπορεί να έχουμε εμφανιστεί κάποια χρόνια στο θέατρο ως ηθοποιοί, ωστόσο είναι η πρώτη φορά που νιώθουμε ότι υπάρχει συνδημιουργία. Ο κάθε συντελεστής έχει έρθει για να συνυπάρξει και να συνδιαλλαγεί. Να ανοίξουμε και να αποδεχθούμε τον άλλον, επειδή μόνος του κανείς δεν μπορεί να κάνει τίποτα».

INFO
«Οφσάιντ – Εκτός Παιδιάς» στο Από Μηχανής Θέατρο (Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο, τηλ. 210-5231.131),  Δευτέρα και Τρίτη στις 20.00. Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Μάρκελλος. Βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Στεργίου. Παίζουν: Φαίδων Καστρής, Αννα Κουτσαφτίκη, Κώστας Ανταλόπουλος, Γιάννης Καπελέρης, Ελένη Στεργίου.