Ο νέος πόλεμος για την Αννα Φρανκ

Την 1η Ιανουαρίου ο Ολιβιέ Ερτζσαϊντ, λέκτορας του Πανεπιστημίου της Νάντης και η γαλλίδα βουλευτής Ιζαμπέλ Ατάρ έκαναν κάτι που περίμεναν καιρό. Ανέβασαν στο Διαδίκτυο το αυθεντικό ολλανδικό κείμενο του «Ημερολογίου της Αννας Φρανκ», υποστηρίζοντας ότι αφού πέρασαν 70 χρόνια από τον θάνατό της, το έργο, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, είναι πλέον κοινό κτήμα. Το Ιδρυμα που φέρει το όνομα και το δικαίωμα διαχείρισης της πνευματικής κληρονομιάς της Γερμανοεβραίας, είχε εντελώς διαφορετική άποψη. Παρότι εκείνη ήταν η μοναδική συγγραφέας του, όπως ανακοινώθηκε, τις επιμελημένες και αναγνώσιμες εκδόσεις του «Ημερολογίου» τις οφείλουμε στον πατέρα της Οτο Φρανκ και στη μεταφράστρια Μύριαμ Πρέσλερ. Ο μεν πέθανε το 1980, η δε ζει ακόμα. Αρα το όριο των 70 ετών αργεί.

Το Ιδρυμα Αννα Φρανκ είχε στείλει τον Δεκέμβριο και επιστολή στον Ερτζσαϊντ, ζητώντας του να μην προβεί στο ανέβασμα, να δηλώσει ότι παρανόησε τον νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων και να καταβάλει 1.000 ευρώ για κάθε ημέρα που δεν συμμορφωνόταν με τον νόμο. Παρόμοιο γράμμα έλαβε και η Ατάρ, η οποία άκουσε και συνεντευξιαζόμενο μέλος του Ιδρύματος να την εντάσσει σε μια λίστα «εγωιστών αλητών, που ξεκίνησε με αρνητές του Ολοκαυτώματος και πλαστογράφους του ημερολογίου». Εστω κι έτσι, ο Ερτζσαϊντ ανάρτησε το κείμενο σημειώνοντας ότι «ανήκει σε όλους και εναπόκειται στον καθένα μας να αναλογιστούμε τη σημασία του». Η Ατάρ έκανε το ίδιο, «παρά τα νομικά ευρήματα του Ιδρύματος που σκοπό έχουν να καθυστερήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο αυτήν την πολυαναμενόμενη στιγμή».

ΕΥΡΩΠΗ – ΗΠΑ. Για το «Ημερολόγιο» ανακοίνωση έβγαλε μέχρι και η ένωση γάλλων βιβλιοθηκονόμων, διαμαρτυρόμενη για νομικές ερμηνείες «σχεδιασμένες να περιορίσουν τη διάδοση ενός έργου που ανήκει στη συλλογική μας μνήμη». Το Ιδρυμα επανήλθε αυτή την εβδομάδα, δηλώνοντας ότι «η σχετική δημόσια συζήτηση έχει οδηγηθεί σε εκτεταμένη σύγχυση». Το ακριβώς αντίθετο δηλαδή από περιπτώσεις εκτός Ευρώπης, όπου τα πράγματα μοιάζουν πιο ξεκάθαρα: στις ΗΠΑ, λ.χ., τα έργα που εκδίδονται μεταξύ του 1920 και του 1980 διατηρούν τα πνευματικά τους δικαιώματα, για 95 χρόνια. Το «Ημερολόγιο» δημοσιεύθηκε στην Αμερική το 1950, επομένως προστατεύεται μέχρι το 2040.