Ηταν πάντα ένας άλλος

Υπάρχουν άντρες και γυναίκες, φορείς συγκεκριμένων λίγο – πολύ γούστων, που χθες μάλλον απορούσαν ειλικρινά: γιατί ο θάνατος του Ντέιβιντ Μπάουι δεν είναι πρώτη είδηση σε κάθε ραδιόφωνο και τηλεόραση; Γιατί δεν μιλούν γι’ αυτόν σε μετρό και λεωφορεία, γιατί δεν γίνονται απανωτές δηλώσεις πολιτικών; Υπερβολές τις οποίες όμως δικαιολογεί μια ματιά στα social media: εντός τετραώρου από την ανακοίνωση ότι ο άνθρωπός μας πέθανε έπειτα από μια κρυμμένη, δεκαοκτάμηνη μάχη με τον καρκίνο, στο twitter γράφτηκαν τρία εκατομμύρια αποχαιρετισμοί. Πέρα βέβαια από τις ειδήσεις, τις συζητήσεις, τις δηλώσεις που όντως ακούστηκαν, μια ερώτηση σε εκείνους τους τεθλιμμένους θαυμαστές θα ήταν αρκετή. Ηταν σημαντικός ο Μπάουι; Πολύ. Δεν έπρεπε να πεθάνει ποτέ. Ετσι και τους ζητούσε οτιδήποτε – να τρέξουν, όπως τραγουδούσε στο «Let’s Dance» – θα έτρεχαν μαζί του μακριά. Αν τους έλεγε να κρυφτούν, θα το έκαναν με όλη τους την καρδιά.

Μιλάμε βέβαια για ένα άπιαστο, χιμαιρικό πλάσμα, που γεννήθηκε στο Μπρίξτον ως Ντέιβιντ Τζόουνς, αντίκρισε μια μέρα την ξαδέρφη του να χορεύει το «Hound Dog» και συνέλαβε τη «δύναμη της μουσικής». Που σε έναν σχολικό καβγά για τα μάτια ενός κοριτσιού τραυματίστηκε το αριστερό δικό του. Που στα επόμενα στιγμιότυπα της ζωής του τραγουδούσε, στα 1969, με μια πελώρια δωδεκάχορδη για το διαστημικό ταξίδι όχι του «Apollo 11» αλλά του «Major Tom». Κατόπιν δάγκωνε ως Ziggy Stardust τις χορδές του κιθαρίστα των Spiders from Mars ή εμφανιζόταν στη σκηνή ισχνός από τις καταχρήσεις, μα στυλάτος σαν δούκας. Καθόταν ψυχρός, μπροστά από δεκάδες οθόνες, σαν ο «Ανθρωπος που έπεσε στη Γη» του Νίκολας Ρεγκ ή «ένιπτε τας χείρας του» ως Πόντιος Πιλάτος στον «Τελευταίο πειρασμό» του Σκορσέζε. Επαιρνε τη μυστήρια πόζα του εξωφύλλου του «Heroes», χαιρετούσε ναζιστικά τους φαν του έξω από τον σταθμό της Βικτόρια ή κρατούσε το χέρι της Ιμάν.

ΣΟΦΙΣΤΙΚΕ ΚΑΜΠΑΡΕ. Στην Ελλάδα άργησε να αγαπηθεί – αν δηλαδή βασιστούμε στην εμπορικά αποτυχημένη εμφάνισή του στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας το 1996. Οχι ότι όσοι ασφυκτιούσαν με τη ματσίλα του ροκ δεν τον ένιωθαν κι εδώ σαν απελευθερωτή – με μια φωνή σαν μέταλλο τυλιγμένο από βελούδο, ανέκαθεν τραγουδούσε για όσους αισθάνονταν αταίριαστοι σαν εξωγήινοι. Η μουσική και η εικόνα του, ένα καλοδουλεμένο αμάλγαμα σοφιστικέ καμπαρέ, πλουμιστής αβαντγκάρντ ή χορευτικής ποπ, διατύπωναν πρωτοποριακά αισθητικά αιτήματα όταν έπρεπε, ορίζοντας τάσεις όπως το γκλαμ ή τους βρετανούς νεορομαντικούς. Το δικό του «Low» διασκεύαζε ο Φίλιπ Γκλας, από τη δική του δημιουργικότητα εμπνεόταν κατά δήλωσή του ο Γκοτιέ. Και ας τον έλεγαν αλλόκοτο: «Ο παράξενος τύπος δεν είναι πάντα μερικότητα και κάτι το ξέχωρο» έγραφε χρόνια πριν ο Ντοστογέφσκι, «μα απεναντίας συμβαίνει πολλές φορές αυτός να αποτελεί τον πυρήνα της ολότητας κι όλοι οι άλλοι άνθρωποι της εποχής του να αποχωρίστηκαν από αυτόν για κάποιον ανεξήγητο λόγο».

Και παρότι πρόκειται για αυθαίρετη ανάγνωση, ήταν λες και γνώριζε ανέκαθεν την προσωρινότητα των πάντων. Σχεδόν από κανένα τραγούδι, ούτε καν από σουξέ τύπου «Modern Love», δεν έλειπε κάτι σαν ένα πικρό χαμόγελο. Αν αυτά ισχύουν έστω και λίγο, τότε με το «Blackstar» που κυκλοφόρησε την Παρασκευή στα 69α γενέθλιά του, με το πρόσωπό του να απουσιάζει για πρώτη φορά από το εξώφυλλο, ο Μπάουι δεν μας έδωσε τίποτε άλλο παρά έναν κρυπτογραφημένο αποχαιρετισμό: τι την ήθελε τη ρημάδα τη νεκροκεφαλή στην κάσκα του αστροναύτη, του Major Tom δηλαδή, στο ομώνυμο βίντεο; Γιατί στο «Lazarus» τραγουδούσε «κοίτα ψηλά, είμαι στον ουρανό, έχω ουλές που δεν φαίνονται»; Γιατί ήξερε. Γιατί καμιά φορά ο θάνατος κατανικιέται με την παραδοχή του. Αν πιστέψουμε τον παραγωγό του Τόνι Βισκόντι, ο συγκεκριμένος θάνατος, όπως και η ζωή του Μπάουι, ήταν και «ένα έργο τέχνης».