«Μιράντα» του Οσκαρας Κουρσουνόβας βασισμένη στην «Τρικυμία» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ: Τρικυμίες και νησιά

ε την ερμηνεία του Γιαν Κοτ* ότι η «Τρικυμία» (1610) είναι ένα κοινωνικό δράμα με θέμα την αιώνια πάλη για την απόκτηση της εξουσίας, ο Οσκαρας Κορσουνόβας (Oskaras Korsounovas, 1969) έδωσε τη δική του εκδοχή στο τελευταίο θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ: Η «Μιράντα» είναι μια σκηνική σύνθεση που βασίζεται μεν στην «Τρικυμία», θέτοντας σε πρώτο πλάνο την κόρη και τη σχέση πατέρα – κόρης. Τα νησιά όπου «εξορίζονται» οι κάθε εποχής αξιόλογοι δημιουργοί είναι, για τον σκηνοθέτη, το επίκεντρο του προβληματισμού του. Τέτοια «νησιά» είχαν δημιουργηθεί στη Σοβιετική Ενωση και τέτοια, αντίστοιχα, «νησιά» είδε στη χώρα μας επί χούντας.

Η παράσταση που παρουσιάστηκε το 2011 στη Λιθουανία «γεννήθηκε» από το Θέατρο Οσκαρας Κορσουνόβας, ένα πειραματικό εργαστήριο – στούντιο που ιδρύθηκε το 1998. Εκεί με ένα δραματολόγιο κλασικό και σύγχρονο και τη συνεργασία – φιλοξενία σκηνοθετών στήθηκε και λειτουργεί ένας ανεξάρτητος θεατρικός πυρήνας.

Ο 47χρονος σήμερα σκηνοθέτης που, εκτός από την πατρίδα του, εργάζεται και συμμετέχει σε φεστιβάλ στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στην Κίνα, την Αυστραλία, την Αργεντινή έχει διακριθεί και βραβευθεί. Παράλληλα διδάσκει και στην Ακαδημία Μουσικής και Θεάτρου της Λιθουανίας. Στην Ελλάδα πρωτοήρθε το 2001 – έπειτα από πρόσκληση της Ελένης Βαροπούλου για τη Θερινή Ακαδημία του Εθνικού Θεάτρου (Πρέσπες – «Ονειρο θερινής νυκτός»). Ακολούθησαν ο «Οιδίπους» στην Πάτρα και ο «Αμλετ» στη Θεσσαλονίκη.

ΤΟ ΕΡΓΟ. Τι συμβαίνει λοιπόν στη «Μιράντα»; Ενα σχεδόν παραπληγικό κορίτσι, που κατατρύχεται από το όνειρο να γίνει μπαλαρίνα είναι η ηρωίδα του Κορσουνόβας. Ακινητοποιημένη σε μια πολυθρόνα, με μια ασπρόμαυρη τηλεόραση (ΥΕΝΕΔ) να παίζει σποτάκια με τους πρωτεργάτες της επταετίας ή στιγμιότυπα από τη «Λίμνη των Κύκνων», τρώει με μεγάλη δυσκολία, ενώ μάταια προσπαθεί να μιλήσει με έναν άναρθρο λόγο. Δυσανασχετεί και κλαίει ενώ μοναδική της ευχαρίστηση μοιάζει να είναι η ανάγνωση της «Τρικυμίας» από τον πατέρα της. Σαν παραμύθι, με τα μάγια και τα μαγικά του Πρόσπερο να τη μεταφέρουν σε κάποιο μακρινό νησί.

Εγκλειστοι σε ένα διαμέρισμα γεμάτο βιβλία, πατέρας και κόρη βρίσκουν διαφυγή σε αυτά. Είναι το δικό τους  απομονωμένο «νησί» όπου ο διανοούμενος πατέρας απεγνωσμένα προσπαθεί να επικοινωνήσει με τον έξω κόσμο, έστω και μέσω ενός τηλεφώνου που ποτέ δεν πιάνει γραμμή. Ολη η παράσταση, όπως και το ίδιο το έργο, είναι γεμάτη συμβολισμούς. Υπερφορτωμένη, σχεδόν μπουκωμένη, αυτή η σκηνική εκδοχή δεν δικαιολογεί τις επιλογές της, ούτε τις προθέσεις της. Παραμένουν πολλά ερωτήματα που ο σκηνοθέτης αφήνει χωρίς απαντήσεις, την ίδια στιγμή που απαιτεί από τους ηθοποιούς του τα μάλα. Το θέατρο όμως δεν είναι πεδίο δοκιμασίας. Μέσα στη δίωρη διάρκεια του έργου, οι  δύο ηθοποιοί καλούνται να αναμετρηθούν με τις αντοχές τους και την υποκριτική τους δεξιοτεχνία. Ο σκηνοθέτης όμως τους αφήνει ακάλυπτους.  Η Ιωάννα Παππά και ο Λαέρτης Μαλκότσης είναι οι δύο ηθοποιοί που μοιράζονται όλους τους ρόλους. Εκείνη είναι η κόρη, η Μιράντα και το ξωτικό του έργου, ο Αριελ. Εκείνος είναι ο πατέρας της, ο Πρόσπερο, ο Κάνιμπαλ, ο Φερντινάντο, ο Γκονζάλο, ο Πλοίαρχος, ο Λοστρόμος. Η Παππά στον ρόλο του κοριτσιού με ειδικές ανάγκες κινείται, μορφάζει, ψελλίζει, πασχίζει, με θετικά, προφανώς αποτελέσματα, κάνει ένα ακόμα βήμα στην υποκριτική της διαδρομή. Αντιστοίχως ο Μαλκότσης, με τις δεδομένες δυνατότητές του, βρίσκεται σκορπισμένος σε τόσους ρόλους, με αποτέλεσμα και να εξαντλείται και να επαναλαμβάνεται.

O Γιαν Κοτ (Jan Kott) είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Σαίξπηρ, ο σύγχρονός μας».

Μετάφραση:
Νίκος Χατζόπουλος
Διασκευή – σκηνοθεσία:
Oskaras Korsunovas
Σκηνικά – κοστούμια:
Dainius Liskevicius
Μουσική:
Antanas Jasenka
Φωτισμοί:
Αλέκος Αναστασίου
Παίζουν:
Λαέρτης Μαλκότσης, Ιωάννα Παππά
Πού:
Στο θέατρο Πορεία (Τρικόρφων 3, τηλ. 210-8210.082) έως 31/1: Τρίτη – Παρασκευή – Σάββατο 21.00 και Κυριακή 19.30. Από 11/2: Τρίτη 21.00 και Κυριακή 17.00