«Μαύρη ημέρα για τη Σκανδιναβία»

Νέο, διπλό πλήγμα για τη Συνθήκη Σένγκεν αποτελεί η χθεσινή απόφαση της Σουηδίας και της Δανίας να επιβάλουν προσωρινούς ελέγχους ταυτοτήτων στα σύνορά τους. Πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα η Σουηδία άρχισε από τα μεσάνυχτα να ελέγχει τις ταυτότητες των ταξιδιωτών από τη Δανία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να προκληθούν καθυστερήσεις έως και 50 λεπτών στα τρένα και τα λεωφορεία που διασχίζουν τη Γέφυρα Ορεσουντ, μήκους 7,9 χλμ. Στα αυτοκίνητα των ιδιωτών, πάντως, δεν γίνονται έλεγχοι.

Λίγη ώρα αργότερα ο δανός πρωθυπουργός Λαρς Λόκε Ράσμουσεν δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στην Κοπεγχάγη ότι η απόφαση της Σουηδίας δεν αφήνει περιθώριο στη χώρα του παρά να επιβάλει με τη σειρά της ελέγχους στα σύνορα με τη Γερμανία. Σε αντίθετη περίπτωση, είπε, μεγάλος αριθμός «παράνομων μεταναστών» θα συγκεντρωθεί στην Κοπεγχάγη και στα περίχωρα.

Πέρυσι 163.000 πρόσφυγες ζήτησαν άσυλο στη Σουηδία. Ο αριθμός αυτός ήταν ο μεγαλύτερος σε σχέση με τον πληθυσμό για οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ. Με 10.000 πρόσφυγες όμως να φτάνουν κάθε εβδομάδα τον Νοέμβριο, οι περισσότεροι από τη Δανία, η κεντροαριστερή σουηδική κυβέρνηση αποφάσισε ότι πρέπει να σκληρύνει τόσο τους μεθοριακούς ελέγχους όσο και τους κανόνες για το άσυλο.

«Είναι μια μαύρη ημέρα για τη Σκανδιναβία» έγραψε στο twitter ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας Καρλ Μπιλτ.

Ο νόμος που ορίζει τους σουηδικούς ελέγχους έχει ισχύ τριών ετών, ενώ οι έλεγχοι στα δανογερμανικά σύνορα θα κρατήσουν δέκα ημέρες, με τη δυνατότητα να επεκταθούν για άλλες είκοσι.

Γερμανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν την ανησυχία τους για το μέλλον της Συνθήκης Σένγκεν. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών τόνισε ότι η ελευθερία της κίνησης στο εσωτερικό της ΕΕ «είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα των τελευταίων 60 ετών», παραδέχθηκε όμως ότι η εισροή προσφύγων ασκεί τεράστιες πιέσεις στο σύστημα.

 Ηδη η Ουγγαρία έχει κατασκευάσει ένα τείχος με συρματοπλέγματα στα σύνορά της για να εμποδίσει την είσοδο των προσφύγων. Η Δανία έχει περικόψει τις επιδοτήσεις για τους νέους πρόσφυγες κατά 50% και έχει επιβάλει την εκμάθηση της γλώσσας για όσους ζητούν άδεια παραμονής. Η Φινλανδία έχει εκδώσει δελτία στα αραβικά, με τα οποία προειδοποιεί τους πρόσφυγες ότι η χώρα δεν είναι παράδεισος.

Ο Ντέιβιντ Μπραξ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ, επισημαίνει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ότι στη χώρα του υπάρχει βαθιά πόλωση για το θέμα της μετανάστευσης. «Ορισμένοι θεωρούν καθήκον τους να βοηθούν όσο περισσότερους πρόσφυγες μπορούν. Αλλοι όμως λένε ότι μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και την Καλιφόρνια, η Σουηδία πρέπει να επαγρυπνά, να φρουρεί τα σύνορά της και να εμποδίσει την είσοδο σε τρομοκράτες που υποδύονται τους πρόσφυγες».

Στη Σουηδία, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, η Ακροδεξιά εκμεταλλεύεται την προσφυγική κρίση για να αυξήσει τις δυνάμεις της. Οι Δημοκράτες, όπως λέγεται εδώ το ακροδεξιό και ξενόφοβο κόμμα, κέρδισαν 13% στις εκλογές του 2014 και έκτοτε έχουν ενισχυθεί κι άλλο.

«Εκτακτο γεγονός» η προσφυγική κρίση
Η προσωρινή επιβολή μεθοριακών ελέγχων μπορεί να προκαλεί προβλήματα στους ταξιδιώτες αλλά δεν συνιστά παραβίαση της Συνθήκης Σένγκεν, καθώς η προσφυγική κρίση θεωρείται «έκτακτο γεγονός». Οι χώρες που ανησυχούν για τη δημόσια ασφάλεια μπορούν να επιβάλουν ελέγχους για διάστημα έως 30 ημερών κάθε φορά και έξι μηνών συνολικά, αλλά πρέπει να ενημερώνουν εγκαίρως για τις προθέσεις τους την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η τελευταία έχει ανακοινώσει ότι τα μέτρα που έχουν λάβει μέχρι σήμερα η Αυστρία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Νορβηγία και η Σουηδία είναι αποδεκτά, καθώς είναι ανάλογα με την απειλή για την ασφάλειά τους που αντιμετωπίζουν αυτές οι χώρες.

Δυσφορία
Οι ταξιδιώτες εκφράζουν τη δυσφορία τους για τους νέους ελέγχους. «Πλήρωσα 230 ευρώ γι’ αυτά τα εισιτήρια» δήλωσε ο Γκεζαχέγκν Αμπέμπε, αιθίοπας μετανάστης που ζει στη Νορβηγία, είχε επισκεφθεί τη Γερμανία και ήθελε να επιστρέψει στη χώρα του μέσω Σουηδίας. «Εδώ είναι Ευρώπη, όχι Αφρική. Γιατί πρέπει να γίνονται τέτοιοι έλεγχοι;»