Εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση στη Μέση Ανατολή

Τρεις σουνιτικές χώρες τάχθηκαν στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας χθες, διακόπτοντας ή υποβαθμίζοντας τις διπλωματικές τους σχέσεις με το Ιράν, οδηγώντας έτσι σε περαιτέρω όξυνση τη γεωπολιτική σύγκρουση με τις θρησκευτικές διαστάσεις που συνταράσσει τη Μέση Ανατολή.

Οι διπλωματικές διαμαρτυρίες από Μπαχρέιν, Σουδάν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σημειώνονται ενώ το Ιράν κατηγορεί τη Σαουδική Αραβία ότι, μετά την εκτέλεση του σιίτη ιερωμένου Νιμρ αλ Νιμρ, προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την επίθεση ιρανών διαδηλωτών στη σαουδαραβική πρεσβεία στην Τεχεράνη μια ημέρα αργότερα ως δικαιολογία προκειμένου να στρέψει την προσοχή από τα εσωτερικά προβλήματα που αντιμετωπίζει το βασίλειο και ο οίκος των Σαούντ.

Οι σχέσεις του σιιτικού Ιράν με το Μπαχρέιν – χώρα με σιιτική πλειοψηφία που όμως κυβερνάται από σουνίτη μονάρχη – ήταν ήδη τεταμένες καθώς η χώρα κατηγόρησε την ιρανική ηγεσία ότι ανακατεύεται στα εσωτερικά της υποστηρίζοντας αντικαθεστωτικές οργανώσεις κατά τη διάρκεια της Αραβικής Ανοιξης το 2011.

Οι εμπρηστικές δηλώσεις από όλες τις πλευρές συνεχίσθηκαν και χθες, ενώ μεγάλες διαδηλώσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας πραγματοποιήθηκαν στην Τεχεράνη, όπου οι συγκεντρωμένοι έκαψαν σημαίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ – η σημαία της Σαουδικής Αραβίας δεν μπορεί να πυρποληθεί στο Ιράν καθώς σε αυτήν αναγράφεται αραβική επιγραφή από το Κοράνι. Χιλιάδες άτομα έκαναν χθες διαδηλώσεις στη Βαγδάτη αλλά και σε πόλεις με σιιτικό πληθυσμό στο Νότιο Ιράκ όπως η Βασόρα, η Νατζάφ και η Καρμπάλα φωνάζοντας: «Καταραμένοι να είστε Σαούντ».

Εν μέσω αυτής της τεταμένης κατάστασης ο Λευκός Οίκος κάλεσε τις κυβερνήσεις της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση. «Συνεχίζουμε να εκφράζουμε την ανησυχία μας και να τονίζουμε την ανάγκη οι ηγεσίες των δύο χωρών να αποκλιμακώσουν από κοινού την κατάσταση επιδεικνύοντας αυτοσυγκράτηση και να μην αναζωπυρώνουν περαιτέρω τις εντάσεις, που ήδη είναι αρκετά έντονες στην περιοχή» δήλωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζος Ερνεστ. Πρόσθεσε ότι ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι βρίσκεται σε επικοινωνία με τον ιρανό ομόλογο του και οι διπλωματικοί αξιωματούχοι των ΗΠΑ είναι σε επαφή με σαουδάραβες αξιωματούχους για να διαβιβάσουν το μήνυμα. Ανάλογη έκκληση για περιορισμό της έντασης μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν απηύθυναν χθες η Γερμανία και η Γαλλία. Το Βερολίνο κάλεσε το Ριάντ και την Τεχεράνη να κάνουν τα πάντα «για την αποκατάσταση των σχέσεών τους» και προέβλεψε ότι «οι εξελίξεις» στη Σαουδική Αραβία θα ληφθούν υπόψη στις αποφάσεις για τις εξαγωγές όπλων προς τη χώρα αυτή. «Καλούμε τις δύο χώρες να εκμεταλλευτούν όλες τις ευκαιρίες για να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους» είπε ο εκπρόσωπος της γερμανίδας καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ, Στέφεν Ζάιμπερτ. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επίλυση των κρίσεων (στη Συρία και στην Υεμένη) μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν η σουνιτική δύναμη που είναι η Σαουδική Αραβία και το σιιτικό Ιράν προτίθενται να κάνουν ο ένας ένα βήμα προς τον άλλο» συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών Μάρτιν Σέφερ. Είπε επίσης πως δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν σχεδιάζει να αποσυρθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας που επετεύχθη με τις παγκόσμιες δυνάμεις πέρυσι για τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος μετά τις πρόσφατες εξελίξεις. Πάντως ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας Αντελ αλ Τζουμπέιρ ανακοίνωσε χθες τον τερματισμό όλων των αεροπορικών συνδέσεων και των εμπορικών δεσμών με το Ιράν. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερ, ο Τζουμπέιρ κατέστησε την Τεχεράνη υπεύθυνη για την κλιμάκωση της έντασης μετά την εκτέλεση του σιίτη ιερωμένου Νιμρ αλ Νιμρ το Σάββατο, τον οποίο ο επικεφαλής της σαουδαραβικής διπλωματίας χαρακτήρισε τρομοκράτη. Πάντως, διευκρίνισε ότι οι ιρανοί προσκυνητές θα εξακολουθήσουν να είναι ευπρόσδεκτοι στη Μέκκα και στη Μεδίνα για προσκύνημα.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η Σαουδική Αραβία επέλεξε την κλιμάκωση της έντασης επειδή φοβάται ότι η υλοποίηση της συμφωνίας του Ιράν με τη Δύση για το πυρηνικό του πρόγραμμα θα επαναφέρει την Τεχεράνη στους κόλπους της διεθνούς κοινότητας και θα αναδειχθεί σημαντική χώρα για τη διαχείριση της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή. Οι Σαουδάραβες έχουν αντιταχθεί σε κάθε πρωτοβουλία της Ουάσιγκτον για τη Μέση Ανατολή τα τελευταία πέντε χρόνια, όχι μόνο για τη συμφωνία με το Ιράν αλλά και για τις εξελίξεις στην Αίγυπτο και στη Συρία.

Οι συνεχόμενες αποτυχίες
Οι Σαουδάραβες απέτυχαν να εμποδίσουν τη συμφωνία της Δύσης με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ απέτυχαν και με την υποστήριξη ένοπλων ομάδων στη Συρία να ανατρέψουν το καθεστώς Ασαντ. Και η παρέμβασή τους στην Υεμένη εξελίχθηκε σε αποτυχία με τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Η τωρινή ένταση με την Τεχεράνη φαίνεται να στρέφει αλλού το ενδιαφέρον από τις συνεχόμενες αποτυχίες της πολιτικής του Ριάντ.