Μια στρατιωτική συμμαχία με μικρές πιθανότητες επιτυχίας

Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε χθες τη συγκρότηση στρατιωτικής συμμαχίας 34 ισλαμικών χωρών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Η απροσδόκητη αυτή πρωτοβουλία δείχνει την ανησυχία της συντηρητικής μοναρχίας του Κόλπου για την επέκταση του Ισλαμικού Κράτους. Η ανακοίνωση αυτής της συμμαχίας όμως αποτελεί περισσότερο ένα μήνυμα για τον ηγετικό ρόλο της Σαουδικής Αραβίας, παρά ένα ουσιαστικό μέτρο για την αντιμετώπιση της σοβαρής κρίσης που διέρχεται η χώρα. Οπως επισημαίνει η Ανχελες Εσπινόσα, ανταποκρίτρια της «Ελ Παΐς» στο Ριάντ, η ίδια η σύνθεση αυτής της συμμαχίας υπονομεύει τις πιθανότητες της επιτυχίας της.

Πρώτα απ’ όλα, στη συμμαχία δεν ανήκουν ούτε το Ιράν ούτε το Ιράκ ούτε η Συρία. Το γεγονός αυτό της δίνει χαρακτήρα κατά βάση σουνιτικό, με κίνδυνο να οξυνθούν οι θρησκευτικές διαιρέσεις που χαρακτηρίζουν ήδη τις περισσότερες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Από τον Λίβανο έως την Υεμένη και από τη Συρία έως το Ιράκ και το Μπαχρέιν, η θρησκευτική παράμετρος καθορίζει ποιοι είναι οι σύμμαχοι και ποιοι οι εχθροί.

Η Σαουδική Αραβία ανησυχεί για τις επεκτατικές τάσεις της Τεχεράνης, την οποία κατηγορεί ως υπεύθυνη για πολλές από αυτές τις συγκρούσεις. Η στήριξη που παρέχει το Ιράν στις σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχει εξοργίσει όχι μόνο τους Σαουδάραβες αλλά τους σουνίτες εν γένει. Οι Ιρανοί, από την άλλη, θεωρούν ότι υπεύθυνη για την ισλαμική τρομοκρατία είναι η ερμηνεία του Ισλάμ από τους Σαουδάραβες, οι οποίοι θεωρούν τους σιίτες απίστους. Αν δεν γεφυρωθούν αυτές οι πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές, είναι απίθανο να σπάσει ο φαύλος κύκλος της βίας που καταστρέφει την περιοχή. Η αποτελεσματικότητα της συμμαχίας απειλείται όμως και από τις διαφορές ανάμεσα στα μέλη της. Ανάμεσά τους συναντά κανείς από μικρές αφρικανικές χώρες όπως το Μπενίν και το Τόγκο μέχρι χώρες με ισχυρούς στρατούς όπως η Αίγυπτος και το Πακιστάν. Κανείς δεν γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο θα συνεργαστούν αυτές οι χώρες. Ηδη τον περασμένο Μάρτιο το Ριάντ ανακοίνωσε στον Αραβικό Σύνδεσμο τη δημιουργία μιας κοινής στρατιωτικής δύναμης για την αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους και του Ιράν, χωρίς η ανακοίνωση αυτή να έχει κάποια συνέχεια.

Ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές στο Ριάντ επισημαίνουν ότι η ανακοίνωση της συμμαχίας επιβεβαιώνει τη μαχητική ηγεσία που ασκεί ο βασιλιάς Σαλμάν, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία τον περασμένο Ιανουάριο μετά τον θάνατο του Αμπντάλα. Στην ίδια τη Σαουδική Αραβία, όμως, η νέα συμμαχία εγγράφεται στη μάχη για την εξουσία που διεξάγεται στους κόλπους της βασιλικής οικογένειας ανάμεσα στον διάδοχο, τον υπουργό Εσωτερικών Μοχάμεντ μπιν Ναγέφ, και στον γιο του βασιλιά, τον υπουργό Αμυνας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Ο τελευταίος ήταν εκείνος που ανακοίνωσε την πρωτοβουλία, σε μια ασυνήθιστη συνέντευξη Τύπου χθες τα ξημερώματα.

«Το μήνυμα που στέλνει ο Μπιν Σαλμάν» λέει ένας αναλυτής, «είναι ότι αν ο Μπιν Ναγέφ νίκησε την τρομοκρατία στο βασίλειο, εκείνος μπορεί να τη νικήσει σε όλο τον ισλαμικό κόσμο και, άρα, να ικανοποιήσει περισσότερο τη Δύση».