Ο Κάμπος της Χίου στα πλέον απειλούμενα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη

Τι κοινό έχει ο Κάμπος της Χίου και η λιμνοθάλασσα της Βενετίας με το δικαστικό μέγαρο των Βρυξελλών και το χωριό Άνι Πέμζα στην Αρμενία; Με την πρώτη ματιά μοιάζουν εντελώς ετερόκλητοι χώροι με μοναδικό κοινό τους σημείο ότι βρίσκονται επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο δύσκολη για τους συγκεκριμένους χώρους, καθώς βρίσκονται στη λίστα με τα 14 πλέον απειλούμενα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη για το 2016.

Ο επίμαχος κατάλογος καταρτίζεται από διεθνή επιτροπή εμπειρογνωμόνων υπό την εποπτεία του κορυφαίου ευρωπαϊκού οργανισμού για την πολιτιστική κληρονομιά, την Europa Nostra και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στο πλαίσιο του προγράμματος εντοπισμού των επτά μνημείων και τόπων που βρίσκονται σε κίνδυνο και περιλαμβάνει: τον αρχαιολογικός χώρος του Ererouyk και το χωριό Ani Pemza στην Αρμενία.

Το Δικαστικό Μέγαρο στις Βρυξέλλες στο Βέλγιο. Το Θαλάσσιο Οχυρό του Patarei στο Ταλίν της Εσθονίας. Το αεροδρόμιο του Ελσίνκι στη Φινλανδία. Η κινητή γέφυρα Colbert στη Dieppe της Γαλλίας. Το Κάστρο στο Divitz της Γερμανίας. Ο Κάμπος της Χίου. Η Λιμνοθάλασσα της Βενετίας στην Ιταλία. Το Κάστρο Rijswijk στην Ολλανδία. Το κτίριο Υ στο Όσλο της Νορβηγίας. Το Παλάτι Valfores στην Πορτογαλία. Η Μονή Αγ. Αντωνίου στην Padua, Extremadura της Ισπανίας. Η αρχαία πόλη του Hasankeyf και ο περιβάλλων χώρος της στην Τουρκία. Και το Mavisbank House, κοντά στο Εδιμβούργο στη Σκωτία (Βρετανία).

Κάποια απ’ αυτά κινδυνεύουν λόγω εγκατάλειψης ή ανεπαρκούς σχεδιασμού κι αξιοποίησης, ενώ άλλα λόγω έλλειψης πόρων ή ειδικών γνώσεων. Κι από τον παραπάνω αρχικό κατάλογο θα προκύψει αργότερα ο τελικός με τα επτά πλέον απειλούμενων μνημείων και τόπων.

Οι υποψηφιότητες για το πρόγραμμα του 2016 υποβλήθηκαν από την κοινωνία των πολιτών ή από δημόσιους φορείς που συμμετέχουν στο ευρύτατο δίκτυο μελών και συνεργαζόμενων οργανισμών της Europa Nostra από ολόκληρη την Ευρώπη με βάση την ιδιαίτερη αξία τους στο επίπεδο της πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και τον σοβαρό κίνδυνο που διατρέχουν.

Η δέσμευση δημοσίων και ιδιωτικών φορέων και η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών για τη διάσωση των μνημείων αυτών κρίθηκαν επίσης ουσιώδεις. Ένα ακόμα σημαντικό κριτήριο ήταν η δυναμική των μνημείων αυτών να λειτουργήσουν ως πόροι και κινητήριες δυνάμεις για την αειφόρο ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή τους.

Συγκεκριμένα ο Κάμπος της Χίου που αποτελεί παράδειγμα συνύπαρξης βυζαντινών, γενοβέζικων και τοπικών αρχιτεκτονικών παραδόσεων και επιρροών με 200 και πλέον κτήματα που συμπεριελάμβαναν περιβόλια (τυπικά αγρο-οικοσυστήματα), αρχοντικά σπίτια και εκκλησίες από τον 14ο έως τον 18ο αι., καθώς και νεοκλασικά κτίρια των αρχών του 20ου αιώνα, απειλείται για δύο λόγους:

Πρώτον λόγω της αδυναμίας των κατοίκων να συντηρήσουν και να διατηρήσουν τις ιδιοκτησίες τους. Και δεύτερον λόγω ακατάλληλων χρήσεων που εισάγονται με το Πολεοδομικό Σχέδιο του 2008.

Ο τελικός κατάλογος των επτά μνημείων από τα 14 υποψήφια πλέον απειλούμενα στην Ευρώπη θα επιλεγεί από το Συμβούλιο της Europa Nostra και θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση στη Βενετία στις 16 Μαρτίου.