Η συμφωνία του αιώνα για το κλίμα

^«Βλέπω ότι δεν υπάρχουν ενστάσεις. Η συμφωνία για το κλίμα γίνεται δεκτή». Με αυτά τα λόγια ανακοίνωσε ο Λοράν Φαμπιούς το θετικό αποτέλεσμα της Διάσκεψης, το οποίο προήλθε έπειτα από δώδεκα ημέρες διαπραγματεύσεων, μερικά ξενύχτια και μια 24ωρη παράταση της λήξης των εργασιών, την οποία ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας και πρόεδρος της Διάσκεψης για το Κλίμα στο Παρίσι κήρυξε χτυπώντας στο έδρανο «ένα μικρό σφυρί που μπορεί να κάνει μεγάλα πράγματα». Αμέσως μετά η αίθουσα σείστηκε από ένα χειροκρότημα τεσσάρων λεπτών, ενώ ο Αλ Γκορ αγκάλιαζε τη Σεγκολέν Ρουαγιάλ και ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας Νίκολας Στερν έσφιγγε το χέρι τού επικεφαλής της κινεζικής αντιπροσωπείας.

Αργότερα ο Μπαράκ Ομπάμα θα έκανε λόγο για «την πιο φιλόδοξη συμφωνία για την κλιματική αλλαγή στην Ιστορία», ενώ ο Φρανσουά Ολάντ θα αναφερόταν «στην πρώτη οικουμενική συμφωνία για το κλίμα» παραδίδοντας στους εκπροσώπους των 195 χωρών που συμμετείχαν στη Διάσκεψη το τελικό κείμενο των 31 σελίδων. Πολιτικά, η συμφωνία συνιστά διπλωματικό θρίαμβο του Παρισιού. Η επίτευξή της, ωστόσο, θα ήταν αδύνατη χωρίς την προσωπική εμπλοκή του αμερικανού προέδρου και του γεγονότος ότι είχε προηγηθεί το λιώσιμο των πάγων στο Πεκίνο πριν από 13 μήνες ανάμεσα στον ίδιο και τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής τήξης ήταν η συμφωνία για το κλίμα που υπογράφτηκε σχεδόν απ’ όλες τις χώρες της Γης και ειδικά απ’ όλες τις μεγάλες οικονομίες, τόσο τις αναπτυγμένες όσο και τις αναπτυσσόμενες, κάτι που δεν είχε καταστεί δυνατόν ούτε στο Κιότο ούτε στην Κοπεγχάγη.

Και επί της ουσίας; Ο Τζέφρι Σακς, επικεφαλής του Earth Institute στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, επισημαίνει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ότι «η συμφωνία του Παρισιού κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ενώ χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και ακρίβεια». Ωστόσο, «δεν εξασφαλίζει την υλοποίηση των συμφωνηθέντων, καθώς αυτή παραμένει στην ευχέρεια των πολιτικών, των επιχειρηματιών, των επιστημόνων και της κοινωνίας των πολιτών». Από την άλλη πλευρά, όμως, σημειώνει ότι δεν πρόκειται για μια απλή διακήρυξη προθέσεων. Και για να το αποδείξει, ανατρέχει σε κάτι που είχε πει ο Τζον Κένεντι με αφορμή ανάλογους στόχους στο θέμα της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων και την απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών στην ατμόσφαιρα. «Οταν ορίζουμε», έλεγε ο JFK, «τον στόχο μας με μεγαλύτερη ακρίβεια, μας φαίνεται περισσότερο διαχειρίσιμος και κινούμαστε απροσμάχητα προς αυτόν».

Από την άποψη αυτή, η συμφωνία του Παρισιού είναι μια καλή αρχή. Για να γίνει αυτή η αρχή χρειάστηκε να το θελήσουν οι τρεις μεγαλύτεροι ρυπαντές (Κίνα, Ινδία και Ηνωμένες Πολιτείες), αλλά και 186 χώρες να παρουσιάσουν συγκεκριμένα σχέδια μείωσης των ρύπων τους. Δεν ήταν απλή υπόθεση. Την περασμένη Τετάρτη οι διαπραγματεύσεις έμοιαζαν να έχουν κολλήσει, ενώ αναδυόταν το χάσμα που χωρίζει τις πλούσιες από τις φτωχές χώρες.  Η ελπίδα δεν θα επέστρεφε στο τραπέζι πριν από τα ξημερώματα Σαββάτου.

Θετικοί οι οικολόγοι
Οι περισσότερες περιβαλλοντικές οργανώσεις βλέπουν περισσότερα θετικά παρά αρνητικά σημεία στη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, η οποία θα τεθεί σε ισχύ όταν εγκριθεί από τις 55 χώρες που είναι υπεύθυνες για το 55% των αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως. Υπήρχαν πάντως και κάποιοι, όπως ο κλιματολόγος Τζέιμς Χάνσεν, που χαρακτήρισαν τη συμφωνία «απάτη»

Τι προβλέπει η συμφωνία με δυο λόγια

Η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας δεν θα πρέπει να ξεπεράσει τους 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ενώ θα γίνουν προσπάθειες να μην ξεπεράσει ούτε τον 1,5. Η θερμοκρασία έως σήμερα έχει αυξηθεί κατά 1 βαθμό.

Κάθε χώρα θα πρέπει να θέσει τους δικούς της στόχους μείωσης των εκπομπών των αερίων της, οι οποίοι θα αναθεωρούνται κάθε πέντε χρόνια. Ο πρώτος κύκλος αρχίζει το 2020.

Δεν υπάρχει ποινή για τις χώρες που δεν ικανοποιούν τους στόχους τους. Η συμφωνία, ωστόσο, περιέχει όρους διαφάνειας προκειμένου να τηρηθούν τα συμφωνηθέντα κατά το δυνατόν.

Εκατό δισεκατομμύρια δολάρια θα αρχίσουν να δίνουν από το 2020 οι πλούσιες στις φτωχές χώρες για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος.