Η τελευταία σελίδα του Κώστα Νίτσου

Πολλά μπορεί να δει κάποιος μέσα σε 95 χρόνια. Αν είναι δημοσιογράφος, ίσως καταφέρει να δει και λίγο περισσότερα. Στην περίπτωση δε που πιστεύει ότι το επάγγελμά του απαιτεί «ήθος, απεριόριστη μόρφωση και το φρόνημα της αποστολής», τότε όσα περάσουν από μπροστά του θα ευτυχήσουν κι εκείνα, με τη σειρά τους, ως δημοσιογραφική ύλη. Τέτοια πρέπει να ήταν η περίπτωση του Κώστα Νίτσου.

Αν οι τίτλοι των «ΝΕΩΝ», που διηύθυνε από το 1962 ώς το 1975 («απογειώνοντας» τα πολιτιστικά τους), φανερώνουν οτιδήποτε για τον ίδιο και για την εποχή, ας παρατεθούν μερικοί: «Σολζενίτσυν: Θα ήθελα νάβλεπα τα έργα μου να βγουν στη Ρωσία» διάβαζε κανείς τον Απρίλιο του 1972. «Ο Γρηγόρης Λαμπράκης υπέκυψε σήμερα το πρωί μετά από εκατό ωρών ηρωική πάλη με το θάνατο», τον Μάιο του 1963. «Καταρρέει η νόθος κυβέρνηση των ανδρείκελων της αυλής», τη 16η Ιουλίου του 1965, αλλά και «Ο στρατός απεσόβησεν αιματοκύλισμα», την 24η Απριλίου του 1967 (υπό καθεστώς λογοκρισίας).

Γεννήθηκε το 1920 στην Αρτα. Σπούδασε Νομικά και από το 1940 εργαζόταν στην «Ακρόπολη». Η εισβολή των Γερμανών τον βρήκε μεν στην εφημερίδα «Εμπρός», την επομένη όμως έγινε «αντάρτης πόλεων». Δουλειά στα «ΝΕΑ» έπιασε με το τέλος του πολέμου και όταν τελικά έκατσε στο τιμόνι τους, από περίοδο εμπορικής ξηρασίας που διήνυαν, έφτασαν να ξεπερνούν τα 250.000 φύλλα.

Ισως «έφταιξε» εκείνη η ανάδειξη του πολιτιστικού με την περίφημη «δεύτερη σελίδα» του, ίσως η ενίσχυση υπογραφών όπως των Γιώργου Λεωτσάκου, Ελένης Βακαλό, Κώστα Σταματίου, Ορφέα Οικονομίδη, Φωκίωνα Δημητριάδη. Λέγεται επίσης ότι ο πλούτος γνώσεών του τον έκανε ιδιαίτερα αυστηρό και ότι από το γραφείο του περνούσαν ο Ρίτσος, ο Ρώτας, ο Μινωτής, ο Κατράκης. Στη διάρκεια της χούντας έβριζε φωναχτά στους διαδρόμους τους συνταγματάρχες. Τον συντάκτη που έφευγε για να πάρει τη σφραγίδα της λογοκρισίας τον ξεπροβόδιζε με ένα «χέσ’ τους!».

ΤΟ «ΘΕΑΤΡΟ». Την τέχνη που αγαπούσε περισσότερο την υπηρέτησε με το περιοδικό «Θέατρο». Σχεδόν εβδομήντα τεύχη έβγαλε, από το 1961 μέχρι το 1966 και από το 1973 μέχρι το 1981 – όταν έγινε και διευθυντής της πρώτης σκηνής της χώρας – φιλοξενώντας άρθρα των Αλέξη Σολομού, Δημήτρη Μυράτ ή Μίνου Βολανάκη, αλλά και μεταφράσεις σε κείμενα των Ντενί Ντιντερό ή Αρθουρ Μίλερ. Ο ίδιος υπέγραφε τους αιχμηρούς «Αστερίσκους», που ανθολογήθηκαν και σε δύο ομώνυμους τόμους (Καστανιώτης), ενώ θα εξέδιδε και τα «Θεατρικά άπαντα» του Γιάννη Ρίτσου.

Επαινέθηκε και επαινείται για την προσφορά του στο θέατρο, αν και μάλλον άλλη ήταν, κατά δήλωσή του, η μεγαλύτερη τιμή στη σταδιοδρομία του: τον Μάιο του 1975, στις μεγάλες κινητοποιήσεις εναντίον του εκδοτικού – δημοσιογραφικού κατεστημένου που είχε εκπέσει «σε καθαρά επιχειρηματικό», οι δημοσιογράφοι αποφάσισαν να του αναθέσουν τη διεύθυνση του απεργιακού φύλλου της ΕΣΗΕΑ. Ονομάστηκε «Αδέσμευτη Γνώμη» και ανάγκασε τους εργοδότες να υποχωρήσουν.

Τον περασμένο Μάρτιο, η Ενωση τον τίμησε με το μετάλλιο «Ξενοφών» – την ύψιστη δημοσιογραφική διάκριση. Στην ευχαριστήρια ομιλία του, ο Νίτσος είχε κάνει λόγο για το «κουπονάτο» μέλλον του Τύπου ή για τους εχθρούς του, που δεν είναι τα ηλεκτρονικά μέσα, όσο η κατάληψη δημοσιογραφικών θέσεων από «όργανα της κεφαλαιοκρατίας που ενδιαφέρονται να πλουτίσουν».

Χθες, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία «συλλυπείται βαθύτατα τη σύζυγό του Εφη Ροδίτη, τις κόρες του και τους οικείους του και αποχαιρετά έναν μεγάλο αγωνιστή της δημοσιογραφίας, που σε όλη του τη ζωή διακρίθηκε για το υψηλό του φρόνημα και τίμησε τη δημοσιογραφία με την ευθύνη, την αρετή και το ήθος του».