Το πιο ιδιαίτερο «ράφι» είναι το πάτωμα

Η συγκεκριμένη είναι η βιβλιοθήκη του συναισθήματος. Αποτελείται από τα βιβλία που δεν μπορώ να αποχωριστώ. Είναι αλφαβητικά αρχειοθετημένη, έξι ράφια όλα κι όλα. Αλλά είναι ζωντανός οργανισμός: κάθε φορά που μπαίνει ένα βιβλίο πρέπει να βγει ένα άλλο για να δημιουργηθεί χώρος. Ο Αντώνης Καρκαγιάννης, διευθυντής μου επί χρόνια στην «Καθημερινή», μου έλεγε ότι ο άνθρωπος χρειάζεται εκατό βιβλία και πρέπει να είναι σε θέση να επιλέξει τα βιβλία αυτά. Η κουβέντα αυτή χαράχτηκε βαθιά μέσα μου. Πάντα ανακατανέμω τα βιβλία χωρίς τα οποία θα δυσκολευόμουν να ζήσω.

Εχω κρατήσει τα ποιήματα του Τίτου Πατρίκιου και του Δημήτρη Δασκαλόπουλου που αγόρασα με το χαρτζιλίκι μου όταν ήμουν 14 ετών. Τον Ελύτη, τον Σινόπουλο από τα εφηβικά μου χρόνια. Αλλα, πιο παλιά, όπως ο «Μάγκας», βρίσκονται στη βιβλιοθήκη της κόρης μου. Τις προάλλες περάσαμε μαζί από τη Στιγμή και ο Αιμίλιος Καλιακάτσος της χάρισε τη «Ζωολογία» του Μίλος Ματσόουρεκ στη μετάφραση του Σπύρου Τσακνιά που  μου είχε χαρίσει κι εμένα πριν από πολλά χρόνια. Μελαγχόλησα λίγο, αλλά δεν είπα τίποτα. Σκέφτηκα ότι θ’ αρχίσουμε να έχουμε διπλά βιβλία στο σπίτι, καθώς κι εκείνη θα φτιάχνει τη δική της βιβλιοθήκη.

Βιβλία μπαινοβγαίνουν συχνά. Χαρίζω με χαρά εκείνα που ξέρω πως δεν θα ξαναδιαβάσω ποτέ. Κατά διαστήματα υπόσχομαι στον εαυτό μου ότι θα επιλέγω πιο προσεκτικά τα βιβλία μου, αλλά δεν τα καταφέρνω. Μπορεί ν’ αγοράσω ένα βιβλίο για μια φράση που μου άρεσε. Κι επειδή διδάσκω λογοτεχνία στην Πύρνα, αρκετοί εκδότες μού στέλνουν ακόμα βιβλία κι έτσι πληθαίνουν οι στοίβες.

Το ζήτημα της σπανιότητας δεν με απασχόλησε ποτέ. Περισσότερο σπάνια θεωρώ κάποια pocket books που έχω κάνει φύλλο και φτερό όπως το «Driver’s seat» της Μίριελ Σπαρκ. Δεν είμαι φετιχίστρια με τα βιβλία. Τα έχω ανάγκη ως παρουσία, ως συμπύκνωση σκέψης την οποία επικαλούμαι ή από την οποία παίρνω κουράγιο.

Σύστημα ταξινόμησης; Εκτός από την αλφαβητική σειρά; Τον χωρισμό σε μεγάλες θεματικές. Λογοτεχνία, φιλοσοφία κ.λπ. Κι έχω και μια βιβλιοθήκη δημιουργικής γραφής με τα εγχειρίδια που χρησιμοποιώ όταν διδάσκω, ξενόγλωσσα κυρίως. Καμιά εκατοστή τίτλους, όχι παραπάνω.

Ενα πιο ιδιαίτερο «ράφι» είναι το πάτωμα. Συγκεντρώνω τα καινούργια βιβλία σε στοίβες στη βάση της βιβλιοθήκης, αλλά ουδέν μονιμότερο του προσωρινού. Υπάρχουν εποχές που κινούμαι με δυσκολία ανάμεσα στα βιβλία. Ισως από εκεί προήλθε και η σκηνή στο τελευταίο μου μυθιστόρημα, όπου η «Γυναίκα του Θεού» γκρεμοτσακίζεται σε μια στοίβα βιβλία. Επίσης η διπλή μας βιβλιοθήκη στην τραπεζαρία. Τα ράφια είναι φαρδιά κι έτσι η πίσω σειρά βιβλίων έχει χαθεί πίσω από την εμπροσθοφυλακή. Αυτό δεν είναι το σώμα που προστατεύει τις στρατιωτικές μονάδες από επιθέσεις; Δυστυχώς το ίδιο συμβαίνει και με τα βιβλία μας. Ωσπου να φτιάξουμε καινούργια βιβλιοθήκη δεν μπορούμε να «επιτεθούμε» στην πίσω σειρά.

Τα ηλεκτρονικά βιβλία δεν με απασχόλησαν ποτέ. Ειλικρινά δεν ξέρω γιατί.

Τσακίζω σελίδες, σημειώνω με μανία, σκοτώνω κουνούπια. Και κυρίως χρησιμοποιώ την τελευταία σελίδα για πρόχειρο σημειωματάριο ιδεών. Αλλά καθώς δεν είμαι μεθοδική με αυτά τα σημειωματάρια, ύστερα από χρόνια πέφτω πάνω σε μυστηριώδεις φράσεις που δεν μου λένε τίποτα πια. Το σπίτι μας ήταν ένα μονόχωρο λοφτ, στο οποίο επί χρόνια φτιάχναμε νέα δωμάτια δημιουργώντας τοίχους με εντοιχισμένες βιβλιοθήκες. Το φυσικό διαχωριστικό, το όριο είναι πάντα μια βιβλιοθήκη. Αρα είναι δομικό υλικό του σπιτιού μας. Κι επίσης ένας χώρος επανόρθωσης: η πιο ωραία έκπληξη είναι να περάσεις μπροστά από μια βιβλιοθήκη στο μπάνιο ή στο υπνοδωμάτιο και αναπάντεχα να ανακαλύψεις ένα βιβλίο που θεωρούσες χαμένο για πάντα. Ξεχωρίζω το «Ενας σωσίας» του Γιάννη Μπεράτη και το «Η επιστολή του λόρδου Τσάντος» του Χόφμανσταλ, επειδή είναι δυο βιβλία στα οποία ανατρέχω συνεχώς. Και το «Screw-Jack» του Χάντερ Σ. Τόμσον: το αγόρασα από δεύτερο χέρι για την πολύ ερωτική αφιέρωση στη σελίδα του ψευδοτίτλου. Μερικές φορές η πραγματική πλοκή δεν βρίσκεται στο ίδιο το βιβλίο, αλλά στη σελίδα της αφιέρωσης και στην κρυπτογραφημένη της ιστορία.

Ο,τι έχω δανείσει δεν έχει επιστρέψει ποτέ. Γι’ αυτό πλέον προτιμώ να χαρίζω.