Πιο κοντά στην απόσχιση η Καταλωνία

Ηταν ένα αναμενόμενο ψήφισμα. Υπήρξε άλλωστε προεκλογική δέσμευση των δύο αυτονομιστικών κομμάτων που απέσπασαν στις εκλογές του Σεπτεμβρίου το 47,8% των ψήφων και 72 από τις 135 έδρες του καταλανικού Κοινοβουλίου. Αλλά το κείμενο που υπερψηφίστηκε χθες αποδείχθηκε πολύ πιο σκληρό από ό,τι είχε αρχικά υποσχεθεί ο Αρτούρ Μας, ο πρόεδρος της Καταλωνίας. Δεν κηρύσσει απλώς την έναρξη μιας διαδικασίας «δημοκρατικής αποσύνδεσης» από τη Μαδρίτη με στόχο τη δημιουργία ανεξάρτητου καταλανικού κράτους. Δηλώνει, επίσης, πως οι αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ισπανίας δεν ισχύουν πλέον στην Καταλωνία. Και δίνει στο περιφερειακό Κοινοβούλιο μόλις 30 ημέρες προκειμένου να βάλει στα σκαριά μια καταλανική φορολογική Αρχή, ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και ένα σύνταγμα που θα τεθεί σε δημοψήφισμα έως το καλοκαίρι του 2017. «Η αλήθεια είναι», σχολίαζε χθες ο Τομπάιας Μπακ στους «Financial Times», «πως σε κανένα άλλο σημείο τα τελευταία χρόνια δεν ανησυχούσαν τόσο αξιωματούχοι και παρατηρητές για την κατάσταση. Τα πνεύματα είναι τεταμένα, η ένταση οξύνεται και το περιθώριο λάθους συρρικνώνεται μέρα με τη μέρα». 

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ – ΚΥΡΩΣΕΙΣ. Η Μαδρίτη αντέδρασε άμεσα στο «πανηγυρικό ψήφισμα» που υιοθέτησε χθες το καταλανικό Κοινοβούλιο με 72 ψήφους (όσες και οι έδρες που αθροίζουν η μικρή, ακροαριστερή Υποψηφιότητα Λαϊκής Ενότητας μαζί με το μεγαλύτερο, πιο μετριοπαθές κίνημα «Μαζί για το Ναι» του Αρτουρ Μας) έναντι 63. Με τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι ανακοίνωσε πως η κυβέρνησή του θα ζητήσει από το Συνταγματικό Δικαστήριο να το ακυρώσει «άμεσα». Αν το καταλανικό Κοινοβούλιο αποφασίσει να αψηφήσει το ανώτατο ισπανικό δικαστήριο, η απάντηση της Μαδρίτης θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σκληρή. Κάποιοι υπουργοί έχουν ήδη βάλει στο τραπέζι πρόταση διακοπής της χρηματοδότησης στην περιοχή. Και το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει τη δύναμη να επιβάλλει κυρώσεις σε όσους αψηφούν τις αποφάσεις του. Ποιος θα τις εφαρμόσει όμως; Μπορεί να δούμε μια μέρα τη Μαδρίτη να διατάζει την εθνική αστυνομία να εμποδίσει την είσοδο του προέδρου του καταλανικού Κοινοβουλίου στην αίθουσα; 
«Ας μην ξεχνάμε», σημείωνε χθες ο Τομπάιας Μπακ, «πως και οι δύο πλευρές έχουν αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια πολύ ικανές στο να διαχειρίζονται τη διαμάχη χωρίς να προκαλούν μια πραγματική σύγκρουση». Σε τι αποσκοπεί όμως η καταλανική ηγεσία; Στους κόλπους του αυτονομιστικού κινήματος υπάρχει αυξανόμενη συναίνεση πως η Μαδρίτη δεν θα επιτρέψει ποτέ ένα «φιλικό» διαζύγιο. Οι ηγέτες του αυτονομιστικού κινήματος, από την πλευρά τους, αποκλείουν την οποιαδήποτε προσφυγή στη βία. Μία έξωθεν παρέμβαση, λοιπόν, μοιάζει το μοναδικό ευλογοφανές μονοπάτι προς την ανεξαρτητοποίηση της Καταλωνίας. Επί του παρόντος, ωστόσο, ούτε οι Βρυξέλλες ούτε κάποια άλλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα δείχνουν διάθεση να αναμειχθούν. Αντιθέτως, η Ανγκελα Μέρκελ και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δηλώσει επανειλημμένως ότι στηρίζουν την ενότητα της Ισπανίας και πως όλες οι πλευρές πρέπει να σεβαστούν το Σύνταγμα της χώρας. Θα μπορούσε άραγε μια ολομέτωπη σύγκρουση να αλλάξει τη στάση τους; Ισως να είναι αυτό ακριβώς στο οποίο ποντάρει η καταλανική ηγεσία. 

ΑΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΡΑΧΟΪ. Στο μεταξύ πάντως, πολλοί αναλυτές εκτιμούν πως η κλιμάκωση της έντασης ευνοεί πρωτίστως τον Μαριάνο Ραχόι. Ο κεντροδεξιός πρωθυπουργός βλέπει την καταλανική σύγκρουση (καθώς και την οικονομική ανάκαμψη της Ισπανίας) ως ατού ενόψει των κοινοβουλευτικών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν στη χώρα στις 20 Δεκεμβρίου. Και ελπίζει πως οι ψηφοφόροι εκτός Καταλωνίας θα τον ανταμείψουν για την αποφασιστικότητα με την οποία υπερασπίζεται την ενότητα της Ισπανίας. Την ίδια ώρα, στο στρατόπεδο του αυτονομιστικού κινήματος στην Καταλωνία εσωτερικές ιδεολογικές διαφορές και ανταγωνισμοί θα μπορούσαν να επιβραδύνουν, ή και να εκτροχιάσουν, την εκστρατεία υπέρ της ανεξαρτησίας.

Η απειλή
Πολλοί θεωρούν το σκληρά διατυπωμένο ψήφισμα που υιοθέτησε χθες το καταλανικό Κοινοβούλιο ως το τίμημα που αναγκάστηκε να πληρώσει ο Αρτούρ Μας (φωτογραφία) και γενικότερα το μετριοπαθέστερο Μαζί για το Ναι προκειμένου να κρατήσει ικανοποιημένη τη μικρή ακροαριστερή Υποψηφιότητα Λαϊκής Ενότητας (CUP). Η εσωτερική συνοχή του αυτονομιστικού κινήματος, ωστόσο, απειλείται τώρα στο άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος