Κυβέρνηση μειοψηφίας εναντίον κυβέρνησης εν αναμονή

Ιστορική είναι η σημερινή ημέρα για την Πορτογαλία, καθώς θα κρίνει το μέλλον της χώρας που πέρυσι βγήκε από το Μνημόνιο. Μια άνευ προηγουμένου συμμαχία μεταξύ των Σοσιαλιστών της αντιπολίτευσης, της Αριστερής Συμμαχίας και του Κομμουνιστικού Κόμματος αναμένεται να καταψηφίσει σήμερα τη μόλις δύο εβδομάδων συντηρητική κυβέρνηση του Πάσος Κοέλιο και πιθανότατα να αναλάβει την εξουσία με στόχο «να τερματισθεί η λιτότητα». Η προοπτική αυτή έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στις Βρυξέλλες, καθώς το πρόγραμμα στο οποίο συμφώνησαν τα αριστερά κόμματα θα φέρει τη Λισαβόνα σε πορεία σύγκρουσης με την Κομισιόν.

Η κεντροδεξιά κυβέρνηση, που ήρθε πρώτη στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου χωρίς να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, παρουσίασε χθες το πρόγραμμά της. Η αντιπολίτευση κατέθεσε πρόταση μομφής και σήμερα η κυβέρνηση του Κοέλιο αναμένεται να καταψηφισθεί από την πλειοψηφία των αριστερών κομμάτων που συγκεντρώνουν 122 έδρες στο Κοινοβούλιο των 230 εδρών. Σε θέση ισχύος βρίσκεται ο ηγέτης των Σοσιαλιστών Αντόνιο Κόστα, ο οποίος μέσα στο Σαββατοκύριακο υπέγραψε συμφωνίες με τους ηγέτες των άλλων δύο κομμάτων για συνεργασία – μια συμφωνία που ανατρέπει τα περισσότερα από όσα είχε συμφωνήσει η προηγούμενη κυβέρνηση. Τα τρία κόμματα συμφώνησαν να αποκατασταθούν οι μισθολογικές περικοπές, να δοθούν αυξήσεις στις συντάξεις, να αυξηθούν οι δαπάνες για τη δημόσια υγεία, να προσφέρονται δωρεάν οι υπηρεσίες των βρεφονηπιακών σταθμών για όλα τα τρίχρονα παιδιά, να είναι δωρεάν τα βιβλία στα σχολεία για όλους τους μαθητές, να μειωθεί ο ΦΠΑ στην εστίαση από 23% σε 13%, καθώς και αποκατάσταση τεσσάρων δημόσιων αργιών που είχαν καταργηθεί προκειμένου να ενισχυθεί η παραγωγικότητα.

ΟΙ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ. Ο Κόστα δήλωσε χθες ότι οι συμφωνίες που υπογράφηκαν από τα τρία κόμματα της Αριστεράς «εγγυώνται τον σχηματισμό και την κοινοβουλευτική έγκριση μιας σοσιαλιστικής κυβέρνησης» που θα σέβεται τις δεσμεύσεις της Πορτογαλίας στην Ευρώπη. Ομως τα άλλα κόμματα μέχρι στιγμής έχουν υποσχεθεί στους Σοσιαλιστές μόνο κοινοβουλευτική στήριξη χωρίς συμμετοχή σε κυβέρνηση, ενώ απορρίπτουν και κάποιες άλλες από τις μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν στο πλαίσιο του Μνημονίου – και οι οποίες δεν αναφέρονται στη μεταξύ τους συμφωνία.

Η αυστηρή λιτότητα που είχε επιβληθεί το 2011 στην Πορτογαλία με το πρόγραμμα διάσωσης ύψους 78 δισεκατομμυρίων ευρώ είχε βαρύ κόστος για την κοινωνία. Στα τρία χρόνια που ακολούθησαν η ύφεση ήταν βαθιά και η ανεργία έφθασε το 17%. Τώρα η οικονομία της Πορτογαλίας έχει επιστρέψει σε ρυθμούς ανάπτυξης, το ποσοστό της ανεργίας έχει μειωθεί στο 12% και το έλλειμμα του προϋπολογισμού από 10% που ήταν το 2010 αναμενόταν φέτος να πέσει κάτω του 3%. Επικεφαλής 100 μεγάλων εταιρειών της χώρας αντέδρασαν χθες λέγοντας ότι «η ανατροπή της στρατηγικής δημοσιονομικού περιορισμού» θα έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί το κόστος δανεισμού «και θα απειλήσει την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική σταθερότητα».

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. Για τις εξελίξεις πήρε θέση και ο πρόεδρος της χώρας Ανιμπάλ Καβάκο Σίλβα, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο. Παρά τον θεσμικό ρόλο του, ο συντηρητικός πολιτικός προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να δημιουργηθεί κυβέρνηση στην οποία συμμετέχουν κόμματα όπως η Αριστερή Συμμαχία και οι Κομμουνιστές που τάσσονται υπέρ της μονομερούς αναδιάρθρωσης του χρέους, αντιτίθενται στη λιτότητα, δεν εγκρίνουν τη συμμετοχή της Πορτογαλίας στο ΝΑΤΟ και «θέτουν σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας». Επειτα όμως από τις συμφωνίες των κομμάτων της Αριστεράς στις οποίες συμμετέχουν και οι Πράσινοι δεν έχει μεγάλο περιθώριο κινήσεων παρά να αναθέσει σήμερα, εάν καταψηφισθεί ο Κοέλιο, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Αντόνιο Κόστα.

ΑΚΥΒΕΡΝΗΣΙΑ. Η άλλη επιλογή που έχει είναι να δώσει υπηρεσιακό χαρακτήρα στην κυβέρνηση του Πάσος Κοέλιο με περιορισμένη εξουσία έως τη διενέργεια των εκλογών, που όμως δεν θα γίνουν σύντομα. Επειδή τον Ιανουάριο θα εκλεγεί ο νέος πρόεδρος της Πορτογαλίας, βάσει του Συντάγματος ο Σίλβα δεν μπορεί να διαλύσει τώρα τη Βουλή και να προχωρήσει σε άμεσες εκλογές – αυτό θα πρέπει να γίνει κάποια στιγμή τον Ιούνιο. Μέχρι τότε η Λισαβόνα θα βρίσκεται ουσιαστικά ακυβέρνητη και αυτό, θεωρητικά, θα μπορεί να αποτελέσει μέσο πίεσης του προέδρου Σίλβα προς τα δύο μεγάλα κόμματα να συνεργασθούν – κάτι που δεν φαίνεται όμως ιδιαίτερα πιθανό.

Οι αγορές αντιδρούν
Η αβεβαιότητα των εξελίξεων φαίνεται ότι επηρεάζει τις αγορές. Οι αποδόσεις των πορτογαλικών 10ετών ομολόγων κατέγραψαν χθες άνοδο μεγαλύτερη των 20 μονάδων βάσης στο 2,87% – τα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιούλιο. Ο δείκτης στο Χρηματιστήριο της Λισαβόνας παρουσίασε πτώση, με τη μεγαλύτερη απώλεια να σημειώνουν οι μετοχές των τραπεζών.