Λοράν Καντέ: «Οι Κουβανοί νιώθουν ότι τους έκλεψαν τη ζωή»

κείνοι που ακόμη δυσφορούν με την επιτυχία «ρηχών» και «επιφανειακών» αστυνομικών μυθιστορημάτων δεν έχουν παρά να διαβάσουν τον «Αιρετικό» του Λεονάρδο Παδούρα: ο κουβανός συγγραφέας, πολιτικά αιρετικός και ο ίδιος, στέκεται απέναντι τόσο στην πολιτική του κουβανέζικου καθεστώτος (αν και δείχνει πιο ελαστικός απέναντι στον Ραούλ Κάστρο) όσο και στη φιλελεύθερη κριτική που έρχεται από τη Δύση, ενώ  παράλληλα συνθέτει ιστορίες πολυσύνθετες, αγωνιώδεις αλλά και μελαγχολικές – όσο μελαγχολική μπορεί να είναι και η ακύρωση μιας επανάστασης, μιας ιδέας.

Ο Λοράν Καντέ, δημιουργός ταινιών όπως της «Ελεύθερος ωραρίου» αλλά και της βραβευμένης με Χρυσό Φοίνικα «Ανάμεσα στους τοίχους», βρέθηκε στην Κούβα το 2007 για τα γυρίσματα της ταινίας «Επτά μέρες στη Αβάνα» όπου και συνάντησε τον συγγραφέα. Εκεί γεννήθηκε η ιδέα μιας ταινίας. Ο ίδιος ο Παδούρα λέει: «Η «Επιστροφή στην Ιθάκη» είναι μια ιστορία μερικών ανθρώπων και μέσω της ζωής τους η ιστορία της γενιάς μου. Σίγουρα δεν είναι το μόνο δυνατό πορτρέτο, αλλά είναι αναμφίβολα η αντανάκλαση των πολλών αβεβαιοτήτων, ελπίδων, επιτευγμάτων και απογοητεύσεων ορισμένων Κουβανών – οι οποίοι ρίχτηκαν βάναυσα από τους ανέμους της Ιστορίας στην ανοιχτή θάλασσα όπου πολλοί δεν καταφέρνουν να βρουν ένα ασφαλές λιμάνι».

Στην ταινία, πέντε φίλοι γύρω στα 50 κάνουν ένα μικρό reunion σε μια ταράτσα της Αβάνας. Στενή παρέα από τα εφηβικά τους χρόνια, ξαναβρίσκονται για να υποδεχτούν τον Αμαντέο, που επιστρέφει στην πατρίδα ύστερα από 16 χρόνια αυτοεξορίας στην Ισπανία. Μέσα σε μια βραδιά η παρέα θα αποδομήσει τις δικές της σχέσεις αλλά και την ιστορία της χώρας της.

Τώρα είναι η ιδανική εποχή για να ακουστεί αυτή η ιστορία. Εχει μεγάλη σημασία για μένα η προβολή του φιλμ, όχι στην Ευρώπη, αλλά στην Κούβα. Επειτα από χρόνια αυτές οι μαρτυρίες μπορούν να καταγραφούν δίχως τον φόβο της λογοκρισίας. Οι καιροί αλλάζουν.
  

Α, πανεύκολα. Κι εγώ εντυπωσιάστηκα. Στείλαμε το σενάριο στο Κινηματογραφικό Κέντρο της χώρας, το αποδέχτηκαν και αυτό ήταν. (Σ.Σ.: η συνέντευξη δόθηκε πριν απαγορευτεί η προβολή του φιλμ στο 36ο Φεστιβάλ της Αβάνας).

Αμέσως πρότεινα στον Παδούρα ένα σενάριο με θέμα την εξορία. Γνωριστήκαμε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Επτά μέρες στην Αβάνα», αλλά εγώ είχα ήδη μεγάλη επαφή με το έργο του και γνώριζα την προβληματική του. Ξέρετε, υπάρχει μια γενιά Κουβανών, αυτών που γεννήθηκαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης – ο Παδούρα τούς αποκαλεί «χαμένη γενιά» – οι οποίοι στήριξαν το καθεστώς πιστεύοντας πως χτίζουν έναν καινούργιο κόσμο. Σήμερα οι περισσότεροι κουβαλούν μεγάλη απογοήτευση.

Φυσικά και υπάρχει, ο θυμός έχει κυρίαρχο ρόλο στην ιστορία των ηρώων. Ολοι οι χαρακτήρες νιώθουν ότι τους έχουν κλέψει τη ζωή και ότι ίσως οι ίδιοι συνέβαλαν σε αυτό με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο.

Ναι, αυτή ήταν η αρχική ιδέα. Ο περιορισμός μού επέτρεψε να εστιάσω περισσότερο στα πρόσωπα, αλλά θεωρώ πως η ατμόσφαιρα, το χρώμα της πόλης δεν χάνεται. Γι’ αυτό δουλέψαμε πολύ το ηχητικό κομμάτι και, ξέρετε, ο ήχος της Κούβας είναι πολύ χαρακτηριστικός. Αλλά περισσότερο με απασχόλησαν οι διάλογοι. Οφειλα να επικεντρωθώ σ’ αυτούς. Ξέρετε, δεν ακούγονται συχνά αυτές οι ιστορίες. Οχι ανοιχτά.

Ναι, γιατί η ιστορία της Κούβας συνεχίζεται να γράφεται. Για την ακρίβεια, γράφεται μέρα με τη μέρα. Αυτό που κυριαρχεί σήμερα είναι ο φόβος απέναντι σε ένα άγνωστο μέλλον. Βέβαια, αυτό συμβαίνει πλέον και στην Ευρώπη, φαντάζομαι για τους αντίθετους λόγους. Αλλά οι πόλοι παραμένουν ίδιοι. Γράφω τώρα ένα σενάριο πάνω σ’ αυτό, όμως είναι πολύ νωρίς ακόμα.

Info
Η ταινία «Επιστροφή στην Ιθάκη» προβάλλεται στους κινηματογράφους Ααβόρα, Gazarte, Διάνα, Οσκαρ, Ατταλος. Το 2014 είχε βραβευτεί στο τμήμα «Venice Days» του Φεστιβάλ Βενετίας