Στο σκοτεινό δάσος με τις δάφνες

Το τσουνάμι Δημήτρης Κεχαΐδης φαίνεται πως έρχεται ορμητικό (και τόσο επίκαιρο) τη νέα σεζόν. Πρώτα του σημάδια στο Μουσούρη: «Δάφνες και πικροδάφνες». Καθηλωτικές ερμηνείες, με το κείμενο να φωτίζει το σαθρό παρασκήνιο των εγχώριων πολιτικάντηδων. Ισως χάρη στον Κεχαΐδη καταλάβουμε γιατί έφθασε εδώ η πολιτική. Το κοινό πάντως χειροκροτεί θερμότατα τον παλαιάς κοπής Θανάση Παπαγεωργίου, τον νέο Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη και τους δύο πρωταθλητές, Γιώργο Κιμούλη – με κοιλίτσα και φαλάκρα! – και Πέτρο Φιλιππίδη.

Αχ, αυτή η ύπαρξη. «Για ένα ήμουν σε όλη μου τη ζωή βέβαιος: πως ένας δρόμος, ένας μονάχα, οδηγάει στον Θεό, ο ανήφορος. Ποτέ ο κατήφορος, ποτέ ο δρόμος ο στρωτός, ο ανήφορος μονάχα». Αυτή τη φράση, ανάμεσα σε άλλες, κρατάει ειδικά στις ημέρες μας ο Τάκης Χρυσικάκος από την «Αναφορά στον Γκρέκο» του Νίκου Καζαντζάκη. Την παρουσίασε στο Ευρωκοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες, στον τάφο του Καζαντζάκη στην Κρήτη και στη Γαύδο το καλοκαίρι. Και ετοιμάζεται για νέο κύκλο στο Πειραματικό Θέατρο του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Ηρακλείου, από 2 Νοεμβρίου. Εξι παραστάσεις την εβδομάδα συν δύο – σημαντικές – πρωινές για μαθητές. Αλλωστε στο Ηράκλειο ο λόγος του έριξε σπόρο. Και μόνο που μίλησαν μαζί του για τον Καζαντζάκη για την εφημερίδα τους, μια ομάδα μαθητών έσπευσε να βρει και να μοιραστεί βιβλία του και να ανεβάσει στη σκηνή την «Αναφορά στον Γκρέκο». Στις 25 Νοεμβρίου η παράσταση του Τάκη Χρυσικάκου (με τους μουσικούς Σταύρο Ψαρουδάκη, Δημήτρη Τσούρτο) θα μεταφερθεί στο Αυλαία της Θεσσαλονίκης, με αντίστοιχες παραστάσεις για μαθητές. Και από τέλος Ιανουαρίου στην Αθήνα πια, στο Ιλίσια του Γρηγόρη Βαλτινού. Εκτός από Αμερική, Γαλλία και Γερμανία.
Να είναι Πειρασμός; Γιατί είναι πειρασμός, ειδικά ο φιλοσοφικός, υπαρξιακός λόγος του Καζαντζάκη τέτοιες εποχές. Καταβύθιση στο Είναι. Αυτό διακρίνει και ο Νικήτας Τσακίρογλου, που επανήλθε στη σκηνή (στο Τζένη Καρέζη) με την «Ασκητική». Σε θεατρική διασκευή του σκηνοθέτη Πάνου Αγγελόπουλου, με τη συμμετοχή της Κατερίνας Διδασκάλου. «Με βρίσκουν τα δύσκολα» είναι η επωδός του Νικήτα Τσακίρογλου στην κουβέντα μας για το έργο – ορόσημο του Καζαντζάκη. 
Και μόνη η αποστήθιση είναι άθλος. Χώρια η εμβάθυνση. «Επειτα από αυτό μπορώ να δώσω εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο» χαριτολογεί. «Μέσα σε αυτό που ζει η Ελλάδα, το κείμενο αυτό δίνει την ευκαιρία σε μέρος του κοινού να ξεφύγει και να ξανασκεφθεί πού βρίσκεται η ζωή του, η ύπαρξή του, ο κόσμος μας». «Ερχόμαστε από μία σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μία σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή» όπως μας θυμίζει ο Καζαντζάκης, ο οποίος κατά τον Νικήτα Τσακίρογλου ούτε και πεθαμένος πήρε τη θέση που πραγματικά του άξιζε. Ο ίδιος ο παλαίμαχος ηθοποιός δεν έχει σχέδια πέρα από αυτή την υπαρξιακή ενδοσκόπηση (τελικά). Στην ηλικία του, λέει, δεν έχει βλέψεις. Τα πέρασε και τα θιασαρχιλίκια και τις παραστάσεις. Δεν του επιτρέπεται να ονειρεύεται το παραπέρα, όσο κι αν στον χώρο της τέχνης βασικό είναι το όνειρο. Κατασταλαγμένος; Οπως και να ‘χει πιστεύει ότι «αυτός ο λαός που έχει υποφέρει πολλά μέσα στη λιτότητα έχει ξεχάσει τη λέξη ανάγκη, που είναι η ουσία της ζωής, και δεν ξέρει πια πού βρίσκεται καθώς προσγειώνεται από την ψευδαίσθηση που είχε δημιουργήσει».
Να είναι μοίρα; Σε ένα «σαπιοκάραβο που συνεχώς τρίζει», στη μάχη με τη μοίρα εστιάζει και ένα ακόμη κείμενο, της Γαλάτειας Καζαντζάκη, το «Ενώ το πλοίο ταξιδεύει», που θα το ανεβάσει – στις 26 Οκτωβρίου – η Ομάδα 7 στον πολυχώρο Cartel, στην Αγίας Αννης, σε ιδέα και σκηνοθεσία Βίκυς Μαστρογιάννη. Την ώρα που ο Γιάννης Σμαραγδής συνεχίζει την προετοιμασία τής – πολυεθνικής παραγωγής – ταινίας του για τον Νίκο Καζαντζάκη, αποδεχόμενος και την τιμή που του έκαναν τα Απολλώνεια Βραβεία 2015 για την προσφορά του. Και την ώρα που ο γνωστός από το Θέατρο Σκιών – το οποίο εμφόρησε με πολυμέσα – Ηλίας Καρελλάς (φωτογραφία) σκηνοθετεί μια (σχεδόν) παιδική παράσταση με βάση τον Γεώργιο Βιζυηνό και το ταξίδι / μη ταξίδι του παππού (εν προκειμένω του Κώστα Αρζόγλου) υπό τον τίτλο «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», στο Κάππα, από 25 Οκτωβρίου. Ενα ταξίδι που ουσιαστικά γίνεται μόνο μέσα από την αφήγηση και περνά ωκεανούς – ακόμη και την Αχερουσία – μόνο με τη φαντασία και τον λόγο. Με χρήση πολυμέσων, όπως και για το επόμενο σχέδιο του Καρελλά για το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον Δεκέμβριο. Προτού επιστρέψει στις παραστάσεις Θεάτρου Σκιών, αυστηρά για ενηλίκους.

Στο Στράτφορντ μέσω Θεσσαλονίκης
Ιδέες υπάρχουν. Ακόμη και στη σκοτεινιά. Παλλόμενες. Απολαυστικές. Ενίοτε ξεκαρδιστικές. Οπως αυτή των NoVan Theatre Group, που τολμούν και επιμένουν από τη Θεσσαλονίκη (στο Αυλαία, Δευτερότριτα). Μετά την ενασχόλησή τους με το Ρεμπέτικο (όχι, όχι με τη Λένα Κιτσοπούλου!) σε στυλ ταινιών του ‘40 και την παράσταση με έμμετρα δημοτικά, πάνε ώς τη γενέτειρα του Σαίξπηρ, με το «Απόψε στο Στράτφορντ» (φωτογραφία), προκαλώντας την έμπνευση της Μάρας Γαβριηλίδου (με παραγγελία) τα θέματα και τα στερεότυπα Σαίξπηρ, σε μυθοπλασία: ένας θίασος που ετοιμάζει τραγωδία και εξαιτίας ενός γράμματος από τον παντοδύναμο Δούκα του Γουίδερσπουν αναγκάζεται – παίζοντας την καριέρα του – να ανεβάσει άρον άρον την κωμωδία του εξαδέλφου της ερωμένης του Δούκα Γουλιέλμου Φίλιους Γιόχαν Σαίξπηρ. Ο θεσσαλονικιώτικος πενταμελής θίασος, που κρατάει αναμμένο τον φάρο του θεάτρου – όπως και η «Βασίλισσα της ομορφιάς» από την Πειραματική Σκηνή της Τέχνης – «σε μια εποχή που δεν στηρίζει εύκολα τα ρίσκα», όπως λέει η σκηνοθέτρια Λένα Πετροπούλου (υπογράφει και το «Sweeny Todd: Ο αστικός θρύλος του φονικού κουρέα», στο Σοφούλη), φαίνεται ότι κέρδισε το στοίχημα – της προσέλευσης κοινού. Θα το δοκιμάσει δε και στο ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας και στην Κομοτηνή, συζητώντας για παραστάσεις και σε αθηναϊκή σκηνή.