Facebook, το μεγάλο παζάρι των διακινητών

Στην Ευρώπη οι πρόσφυγες μπορούν να ζητήσουν άσυλο, όμως η μεγάλη δυσκολία είναι να φθάσουν μέχρι εδώ. Τα κοινωνικά δίκτυα και κυρίως το facebook έχουν γίνει για τους πρόσφυγες η εναλλακτική των προξενείων, όπου τους εμποδίζουν να υποβάλουν αίτηση για άσυλο σε άλλες χώρες, αναγκάζοντάς τους να καταφύγουν στους διακινητές. Αρκεί να ανοίξουν τον υπολογιστή ή το κινητό και όλα βρίσκονται εκεί: τιμές, δρομολόγια, ψεύτικα διαβατήρια. Το facebook είναι μια βιτρίνα στην οποία οι διακινητές ξεδιάντροπα ανταγωνίζονται για να κερδίσουν από τη δυστυχία των άλλων. Χάρη στα κοινωνικά δίκτυα αλιεύουν πελάτες από τα πιο απομακρυσμένα και κατεστραμμένα μέρη του πλανήτη χωρίς κόστος. Βέβαια, την ίδια στιγμή οι πρόσφυγες μπορούν μέσω του Διαδικτύου να μοιραστούν πληροφορίες ζωτικής σημασίας: για παράδειγμα, ποιες διαδρομές παρέχουν μεγαλύτερη αυτονομία για τη μετακίνησή τους χωρίς να προσφεύγουν σε διακινητές.

Στο ψηφιακό παζάρι, οι απελπισμένοι μπορούν να αγοράσουν ό,τι χρειάζονται για μια ζωή μακριά από τις βόμβες. Ο πελάτης μπορεί να επιλέξει να ταξιδέψει διά ξηράς, θαλάσσης ή και αέρος, ανάλογα με τα χρήματα που διαθέτει. Οσο πιο φτηνή η τιμή, τόσο πιο επικίνδυνο το ταξίδι, με ανοιχτή την πιθανότητα πνιγμού. Η προσφορά κυμαίνεται από μια βάρκα από καουτσούκ γεμάτη πρόσφυγες έως μια θέση σε απευθείας πτήση για Στοκχόλμη ή Παρίσι με πλαστό διαβατήριο. Τα παιδιά ταξιδεύουν στη μισή τιμή. Ολες οι λεπτομέρειες εμφανίζονται στην οθόνη στα αραβικά καθώς και οι αριθμοί τηλεφώνου των διακινητών.

Σε μια σελίδα που λέγεται «Το άσυλο και η μετανάστευση προς την Ευρώπη», οι διακινητές περιγράφουν πως στη διαδρομή από την Τουρκία προς τη Ρόδο «τα παιδιά άνω των 4 ετών πληρώνουν μισό και τα μικρότερα των 4 ετών ταξιδεύουν δωρεάν». Σε μια άλλη σελίδα με τίτλο «Παράνομη είσοδος στην Ευρώπη» προσφέρεται πρόσβαση στις χώρες της ΕΕ «παράνομα και με όλους τους τρόπους». Συγκεκριμένα, πωλούνται καθημερινά ταξίδια στην Ευρώπη από την Κωνσταντινούπολη. «Για σοβαρούς πελάτες μόνο» αναφέρεται. Υπάρχουν επίσης προσφορές για ταξίδι από την Τουρκία στη Θεσσαλονίκη με τα πόδια έναντι 2.500 ευρώ.

Υπάρχουν και άλλες σελίδες με άλλες επιλογές. Μια είναι ταξίδι μέσω Τουρκίας στην Ελλάδα από ξηράς διασχίζοντας τον ποταμό Εβρο. Από τα Αδανα στην Ορεστιάδα έναντι 400 ευρώ. Μέχρι τη Βουλγαρία 1.500 ευρώ. Ο ενδιαφερόμενος πελάτης παίρνει στο τηλέφωνο τον διακινητή. Ενας Ιρακινός ρωτά ποιες ευρωπαϊκές χώρες δέχονται Ιρακινούς. Κάποιος άλλος ρωτά τι συμβαίνει εάν καταγραφεί στην Ελλάδα και κατόπιν ταξιδεψει σε τρίτη χώρα.

Ομως δεν είναι μόνο το ταξίδι προς πώληση. Στο Διαδίκτυο πωλούνται τα απαραίτητα έγγραφα για να ξεκινήσει κάποιος μια καινούργια ζωή. Μια σελίδα προσφέρει βίζα για τη Σουηδία για ολόκληρη οικογένεια «με σφραγίδα της πρεσβείας έναντι 30.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης σύμβασης εργασίας». Και αυτός ο «διαφημιζόμενος» ζητεί «σοβαρούς πελάτες». Μια άλλη ιστοσελίδα πουλάει πτυχία κολεγίου, γυμνασίου, άδειες οδήγησης από τη Συρία, ακόμα και πτυχία εμποροπλοιάρχων. Η πληρωμή γίνεται σε ασφαλιστικά γραφεία στη Βαγδάτη ή στην Κωνσταντινούπολη. Υπάρχει ένα γραμμάτιο που οι πελάτες πληρώνουν στο χρονικό σημείο που συμφωνείται – μπορεί να είναι στην αρχή του ταξιδιού ή την ώρα που μπαίνουν στο σκάφος ή ακόμα και όταν φθάνουν στον προορισμό. Φυσικά δεν υπάρχει καμιά εξασφάλιση και όσοι πληρώνουν ρισκάρουν – όχι μόνο τα χρήματα αλλά και τη ζωή τους. Πολλοί ξεπουλάνε την περιουσία τους για να κάνουν αυτό το ταξίδι, κάνουν μεταβιβάσεις σπιτιών και επιχειρήσεων.

Η συντριπτική πλειοψηφία που φθάνει στην Ευρώπη απαντά ότι πούλησαν ό,τι είχαν και δεν είχαν για να πληρώσουν τους διακινητές. Ελάχιστοι πρόσφυγες φθάνουν μόνοι τους. Ο διευθυντής της Europol δηλώνει ότι «η σημερινή κρίση είναι ένας μαγνήτης για τους εγκληματίες». Ομως η Europol μόλις τον Ιούλιο δημιούργησε μια ειδική μονάδα που παρακολουθεί τα παζάρια των διακινητών στο Ιντερνετ και από εκεί σχεδιάζει κάποιες επεμβάσεις για να σταματήσει το εμπόριο των ανθρώπων.

Μοιράζονται ιστορίες και πληροφορίες
Υπάρχουν ομάδες στο facebook στις οποίες δεκάδες χιλιάδες Σύροι μοιράζονται τις ιστορίες τους. Περιγραφές για την κατάσταση της θάλασσας, για τις συνθήκες στις χώρες που φθάνουν. Αναφέρονται δρομολόγια τρένων, μπλόκα της αστυνομίας, μέρη όπου υπάρχει το WiFi.