Εύρημα και παγίδα

Το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει η Αθήνα μετά την ήττα στον Πελοποννησιακό Πόλεμο οδηγεί τον Αριστοφάνη στην (προτελευταία) πικρή κωμωδία του που διδάχθηκε, το πιθανότερο, το 392 π.Χ. και μάλλον στα Λήναια. Η θέση του για την ανάληψη της εξουσίας μόνο από γυναίκες και η άποψή του για κοινοκτημοσύνη – ακόμα και στον έρωτα – οδηγούνται στην αποτυχία όχι γιατί το λέει ο ίδιος αλλά γιατί αποδεικνύεται επί σκηνής από το άτοπο, από το ουτοπικό. Πουθενά μέσα στις «Εκκλησιάζουσες» ο Αριστοφάνης δεν κατακρίνει τις απόψεις της Πραξαγόρας.

Ο Γιάννης Μπέζος, με αρωγό την πολυετή θεατρική εμπειρία του ως ηθοποιός αλλά και ως σκηνοθέτης, ανέβασε τις «Εκκλησιάζουσες» έχοντας ξεκινήσει την επαφή με τον Αριστοφάνη από το 1998 («Βάτραχοι»). Με την ικανότητα που διαθέτει να ερμηνεύει γυναικείους ρόλους, ο Μπέζος έγινε Πραξαγόρα – και με τη σειρά της η Πραξαγόρα έγινε Ζωή Κωνσταντοπούλου. Οντας ένας από τους ελάχιστους που καταφέρνει να μεταμορφωθεί σε γυναίκα χωρίς ταμπού και χωρίς τη διάθεση εκχυδαϊσμού ή μίμησης, ο ηθοποιός εκμεταλλεύτηκε το εύρημά του – αλλά ώς εκεί: Με την ενδυματολογική παραπομπή στη Ζωή Κωνσταντοπούλου κέρδισε τις εντυπώσεις, συνδυάζοντας τον πολιτικό λόγο της αριστοφανικής ηρωίδας με την επικαιρότητα. Στα θετικά της παράστασης η μουσική του Κωστή Μαραβέγια και η ζωντανή ορχήστρα καθώς και η απουσία του χυδαίου και της περιττής βωμολοχίας.

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΑΚΗ. Δεν αρκεί όμως αυτό και ούτε μπορεί να αποτελέσει το άλλοθι για μια παράσταση που κινήθηκε στα εύκολα επιθεωρησιακά μονοπάτια.

«Μόνο εκεί (στην επιθεώρηση) θα έβρισκε ίσως κάτι απ’ τον αέρα της κωμωδίας του 5ου αιώνα, με την επίκαιρη πολιτική σάτιρα, τα πειράγματα και το χαλαρό δέσιμο των σκηνών μεταξύ τους» έλεγε ο Κακριδής, όπως αναγράφεται στο πρόγραμμα, ότι θα έβρισκε κάτι από τις κωμωδίες αν ζούσε σήμερα ένας αρχαίος. Κι αυτό το ερμηνεύει ο καθένας όπως θέλει.

Οι «Εκκλησιάζουσες» του Γιάννη Μπέζου κινήθηκαν μέσα σε ένα χαλαρό και πολύχρωμο κλίμα. Ακούστηκαν τα λόγια κι όχι τα νοήματα, παίχτηκαν οι σκηνές των ηθοποιών κι όχι του έργου. Με αποκορύφωμα τον Χορό των γυναικών – ανδρικά μεταμορφωμένο στην αρχή, να μην μπορεί να σηκώσει το «ελαφρύ» βάρος της κωμωδίας. Κορίτσια χωρίς εμπειρία (λόγω ηλικίας ίσως) αλλά και χωρίς γνώση του είδους, προσπάθησαν να φανούν και να ξεχωρίσουν – εξαίρεση, ίσως, η Ανδρη Θεοδότου. Δεν δημιούργησαν το όλον. Πλάι τους ορισμένοι εκ των πρωταγωνιστών που ανέβασαν στη σκηνή τον θεατρικό τους εαυτό όπως τον μεταφέρουν από ρόλο σε ρόλο, από τηλεόραση σε τηλεόραση και από διαφήμιση σε διαφήμιση.

Με πρώτο τον Γιάννη Ζουγανέλη που δεν έκανε τίποτε άλλο από το να ντυθεί Βλέπυρος ή Πραξαγόρα. Προφανώς και ο σκηνοθέτης γι’ αυτό τον επέλεξε και κάτι τέτοιο θα του ζήτησε. Από την άλλη ο νεότερος και ταλαντούχος Πάνος Βλάχος, δυστυχώς, αρκέστηκε να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο – μόνο που είναι λίγο νωρίς για να μιμείται τον εαυτό του ή και ωριμότερους συναδέλφους του. Οσο για τη Δανάη Σκιάδη, αποτέλεσε λάθος επιλογή: Δεν αρκεί να είσαι ένα ωραίο κορίτσι για να ερμηνεύσεις τη Νέα που διεκδικεί τον έρωτα – πρέπει να διαθέτεις σκηνική εμπειρία, μπρίο και λίγη «προστυχιά». Από τη σκηνή με τις τρεις Γριές έλειπε η πικρή αλήθεια, αφήνοντας στη θέση της την καρικατούρα.

Ευτυχώς η παράσταση διέθετε τον Χρέμη του Λαέρτη Μαλκότση: Λόγος καθαρός, υπόκριση και κίνηση μεστού ηθοποιού.